II SA/Gd 426/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Janina Guść (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Tamara Dziełakowska Sędzia NSA Jan Jędrkowiak Protokolant Sekretarz Sądowy Ilona Panic po rozpoznaniu w dniu 4 lipca 2007 r. na rozprawie sprawy ze skargi D. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 16 kwietnia 2007 r., nr [...] w przedmiocie zasiłku stałego uchyla zaskarżoną decyzję. Kierownik Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej, działając z upoważnienia Burmistrza, na podstawie art. 18 ust. 1 pkt 1, art. 36 pkt 1a, art. 37 ust. 1 pkt 1 i 2, art. 101 ust. 1, art. 110 ust. 1 oraz art. 106 ust. 3, 3a i 3c ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. nr 64, poz. 593 ze zm.), decyzją z dnia 12 grudnia 2006 r., [...], przyznał D. R. świadczenie z pomocy społecznej w formie zasiłku stałego w wysokości 444 zł miesięcznie od dnia 1 grudnia 2006 r. oraz składki zdrowotne od kwoty zasiłku na czas trwania świadczenia. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że D. R. spełnił wszystkie przesłanki do otrzymania świadczeń z pomocy społecznej Od powyższej decyzji D. R. wniósł odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego. W uzasadnieniu wskazał, że decyzja organu pierwszej instancji jest krzywdząca, gdyż wniosek o przedłużenie orzeczenia o niepełnosprawności złożył w dniu 22 września 2006 r. tj. 30 dni przez utratą ważności poprzedniego orzeczenia, a wezwanie na komisję lekarską otrzymał dopiero w dniu 2 grudnia 2006 r., zatem nie mógł złożyć w organie pierwszej instancji orzeczenia o niepełnosprawności w terminie. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 16 kwietnia 2007 r. sygn. akt [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 37 ust. 1 pkt 1, ust. 2 pkt 1, ust. 3 i art. 106 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej, utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu wskazano, iż wniosek o przyznanie świadczenia z pomocy społecznej został złożony przez pracownika socjalnego w dniu 7 grudnia 2006 r. i w związku z tym brak jest podstaw do uznania, iż świadczenie jest należne wstecz, za okres rozpatrywania sprawy w przedmiocie orzeczenia o niepełnosprawności przez Zespół do Spraw Orzekania o Niepełno-sprawności. D. R. w skardze na powyższą decyzję zarzucił, iż przed upływem terminu ważności poprzedniego orzeczenia o niepełnosprawności złożył wniosek o jego przedłużenie, a orzeczenie to przedłożył organowi w grudniu wskutek przeciągającego się postępowania przed Zespołem do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie podtrzymując argumentację sformułowaną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu wskazano, iż pomimo tego, że ciągłość niepełnosprawności jest zachowana, to w przedmiotowej sprawie brak jest dowodu na to, że przed dniem 7 grudnia 2006 r. skarżący wystąpił z wnioskiem o przyznanie zasiłku stałego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Art. 1 § 1 oraz art. 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) stanowi, iż sąd administracyjny sprawuje, w zakresie swej właściwości, kontrolę pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej. Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skarga jest zasadna, albowiem zaskarżona decyzja jest niezgodna z prawem. Zgodnie z art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. nr 64, poz. 593 ze zm.), zwanej dalej ustawą, zasiłek stały przysługuje pełnoletniej osobie samotnie gospodarującej, całkowicie niezdolnej do pracy z powodu wieku lub niepełnosprawności, jeżeli jej dochód jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej. Z art. 6 pkt 1 ustawy wynika, iż w całkowita niezdolność do pracy z powodu niepełnosprawności oznacza legitymowanie się znacznym lub umiarkowanym stopniem niepełnosprawności w rozumieniu przepisów o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych. Orzekające w sprawie organy administracji obu instancji uznały, że skarżący spełnia wszystkie ustawowe przesłanki do przyznania mu zasiłku stałego w wysokości 444 zł, a sporną w niniejszej sprawie była data przyznania świadczenia. Art. 106 § 3 ustawy stanowi, iż świadczenia pieniężne z pomocy społecznej przyznaje się i wypłaca za okres miesiąca kalendarzowego, począwszy od miesiąca, w którym został złożony wniosek wraz z wymaganą dokumentacją. Organ odwoławczy stwierdził, że wniosek o przyznanie świadczenia z pomocy społecznej złożony został w dniu 7 grudnia 2006 r., co skutkowało przyznaniem świadczenia począwszy od dnia 1 grudnia 2006 r. Ustalenie to nie jest słuszne. Z akt postępowania administracyjnego wynika bowiem, iż skarżący złożył wniosek o przyznanie mu zasiłku stałego już w dniu 13 października 2006 r., w czasie przeprowadzania wywiadu środowiskowego przez pracownika Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej, domagając się przyznania mu zasiłku stałego i podpisując wniosek. (dowód: kwestionariusz wywiadu środowiskowego akta organu I instancji) Do wniosku nie dołączono wówczas orzeczenia o niepełnosprawności, bowiem skarżący nie posiadał jeszcze tego dokumentu. Ponieważ przepis art. 106 § 3 ustawy wymaga dołączenia do wniosku dokumentacji, rozważenia wymaga jaki skutek w niniejszej sprawie wywołać winno późniejsze przedłożenie przez skarżącego orzeczenia o stopniu niepełnosprawności. Z materiału dowodowego zgromadzonego w toku postępowania administracyjnego wynika, iż skarżący pobierał już wcześniej zasiłek stały, które to świadczenie przyznane mu zostało w oparciu o orzeczenie Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności z dnia 31 października 2001 r., ustalające znaczny stopień niepełnosprawności skarżącego na okres do dnia 26 października 2006 r. Przed upływem okresu orzeczonej niepełnosprawności, w dniu 22 września 2006 r., skarżący złożył wniosek o wydanie kolejnego orzeczenia o stopniu niepełnosprawności. Orzeczeniem z dnia 2 grudnia 2006 r. Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności ustalił znaczny stopnia niepełnosprawności, skarżącego, orzekając iż istnieje on od dnia 16 lutego 1998 r. i ma charakter trwały. W dniu 7 grudnia 2006 r. skarżący przedłożył brakujące orzeczenie o niepełnosprawności w Miejskim Ośrodku Pomocy Społecznej. Z art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy wynika, iż będący przedmiotem rozstrzygnięcia zasiłek stały jest świadczeniem przyznawanym stale osobie spełniającej warunki jego nabycia. Przysługuje on osobie niepełnosprawnej w stopniu znacznym lub umiarkowanym na okres jej niezdolności do pracy spowodowanej niepełnosprawnością. Jednocześnie z art. 106 ust. 3 w związku z art. 102 ust. 1 ustawy wynika, iż osoba ubiegająca się o świadczenie winna złożyć wniosek wraz z wymaganymi dokumentami, jakim w przypadku zasiłku stałego z tytułu niepełnosprawności jest orzeczenie o stopniu niepełnosprawności. Podkreślić należy, iż celem przewidzianego w 106 ust. 3 ustawy wymogu dołączenia do wniosku dokumentacji niezbędnej do rozstrzygnięcia wniosku jest umożliwienie organowi administracji oceny spełnienia przesłanek nabycia uprawnienia do świadczenia. Przepis ten przewiduje koncentrację niezbędnego do rozstrzygnięcia wniosku materiału dowodowego już we wstępnym etapie postępowania, co ma zapewnić sprawne orzekanie przez organy o należnym z pomocy społecznej świadczeniu. Jednocześnie przepis ten nakłada na uprawnionego obowiązek by z należytą starannością podjął czynności konieczne do uzyskania zapewnionej mu przez państwo pomocy, jakimi są złożenie wniosku i dołączenie do niego niezbędnej dokumentacji. Przepis ten, podobnie jak i inne przepisy proceduralne winien być stosowany w sposób zabezpieczający ochronę słusznych praw i interesów obywatela. Jego zastosowanie nie może prowadzić do pozbawienia strony należnych jej zgodnie z prawem uprawnień, w sytuacji gdy dochowała ona wszystkich wymogów prawnych w celu uzyskania świadczenia, a brak możliwości złożenia dokumentacji wynika z przyczyny od niej niezależnej jaka jest działanie organu państwa. Skarżący złożył wniosek o przyznanie zasiłku stałego w dniu 13 października 2006 r., a więc przed upływem terminu ważności poprzedniego orzeczenia o niepełnosprawności i przed końcem terminu na jaki przyznano mu zasiłek stały poprzednim orzeczeniem. Niedołączenie do wniosku nowego orzeczenia o niepełnosprawności nie wynikało z braku materialnego uprawnienia do jego nabycia lub zawinionego zaniechania skarżącego, lecz wiązało się z przedłużeniem się postępowania przed Zespołem do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności, zainicjowanego wnio0skiemskarzacego złożonym we wrześniu 2006 r. W niniejszej sprawie skarżący pobierał już poprzednio zasiłek stały, a złożony wniosek stanowi w istocie wniosek o kontynuację należnego świadczenia, z uwagi na dalsze istnienie przesłanek do jego pobierania. Przyznanie przez organy administracji świadczenia dopiero od 1 grudnia 2006 r. prowadzi do sytuacji, w której skarżący pobierał zasiłek stały do października 2006 r., został pozbawiony prawa do zasiłku za miesiąc listopad i ponownie przyznano mu uprawnienie od grudnia 2006 r., mimo iż jego niepełnosprawność stwierdzona orzeczeniem właściwego organu trwała w całym tym okresie, a skarżący dokonał wszystkich leżących po jego stronie czynności niezbędnych do kontynuacji prawa do zasiłku. Wynikające z Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej zasada ochrony i pomocy osobom niepełnosprawnym (art. 69 ) oraz zasada zaufania do państwa i stanowionego przezeń prawa (art. 2) wymagają takiej interpretacji przepisów prawa, która zapewni poszanowanie tych zasad na etapie jego stosowania. Uzależnienie daty przyznania stronie należnego jej zgodnie z prawem materialnym w kolejnym okresie uprawnienia, od daty złożenia przez stronę dokumentu, na którego wydanie strona nie ma wpływu, skutkowałaby pozbawieniem strony słusznie jej należnego prawa podmiotowego. Dodatkowo podkreślić należy, iż prowadzi to, w przypadku skarżącego, do pozbawienia świadczenia osoby niepełnosprawnej, niezdolnej do pracy i nieposiadającej żadnych źródeł dochodu. Podkreślić należy, iż w sytuacji gdy strona wnosi o kontynuację świadczenia w postaci zasiłku stałego, uzależnienie daty przyznania świadczenia od spełnienia wymogu dołączenia orzeczenia o stopniu niepełnosprawności do wniosku nie jest z punktu widzenia celu art. 106 § 3 ustawy konieczne. Przesłanka zapewnienia organowi odpowiedniego materiału dowodowego jest bowiem w pełni zrealizowana. Organ administracji dysponuje w dacie orzekania orzeczeniem o stopniu niepełnosprawności, a z orzeczenia tego wynika wcześniejsza data ustalenia niepełnosprawności. Nadto wnioskodawcy nie można zarzucić braku należytej staranności w ubieganiu się o świadczenie. Brak jest w tej sytuacji aksjologicznych podstaw do pozbawienia strony uprawnienia za okres od daty złożenia wniosku do daty dołączenia orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, który wynika z oczekiwania na wydanie orzeczenia o stopniu niepełnosprawności przez inny organ. Stanowisko takie zajął także Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 29 września 2006 r., sygn. akt I SA/Wa 1253/06, w którym stwierdził, że art. 106 § 3 ustawy o pomocy społecznej nie ma zastosowania, gdy zainteresowana osoba uzyskała prawo do świadczenia wcześniej i składa kolejny wniosek. W szczególności przepis ten nie ma zastosowania, gdy zachodzi ciągłość niepełnosprawności uprawniającej do świadczenia, a potrzeba złożenia kolejnego wniosku powstaje w związku z koniecznością uzyskania następnego orzeczenia o stopniu niepełnosprawności" (vide: "Zeszyty naukowe sądownictwa administracyjnego" Nr 2(11)/2007) W orzeczeniu o niepełnosprawności wskazano, iż ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od dnia 16 lutego 1998 r. i ma charakter stały. Oznacza to, że niepełnosprawność skarżącego nigdy nie została przerwana. Nie budzi zatem wątpliwości, że skarżący w okresie od dnia 16 lutego 1998 r. do dnia złożenia kolejnego wniosku w dniu 7 grudnia 2006 r. o przyznanie zasiłku stałego spełniał ustawowe przesłanki określone w art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej uprawniające do przyznania tego świadczenia. Tym samym zasiłek stały powinien mu zostać przyznany za okres, w jakim spełnione były ustawowe warunki do jego przyznania. Ciągłość stopnia niepełnosprawności uprawniającego skarżącego do otrzymywania zasiłku stałego przesądza o konieczności nieprzerwanej kontynuacji tego świadczenia. Biorąc pod uwagę, że zaskarżona decyzja narusza normą art. 37 ust. 1 pkt 1 oraz art. 106 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej, a naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uchylił zaskarżoną decyzję. W toku ponownego rozpatrzenia sprawy organ odwoławczy winien wydać decyzję uwzględniającą przedstawioną przez Sąd interpretację art. 37 ust. 1 pkt 1 oraz art. 106 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej.