II SA/Gd 426/10
WyrokWSA w Gdańsku2010-12-16
Skład orzekający: Janina Guść, Jan Jędrkowiak, Mariola Jaroszewska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji architektoniczno-budowlanej prawidłowo ustalił krąg stron postępowania w sprawie pozwolenia na budowę oraz czy decyzja o pozwoleniu na budowę może zostać wydana bez uzyskania zgody na odstępstwo od warunków technicznych określonych w rozporządzeniu Ministra Gospodarki?Ratio decidendi
Organ administracji architektoniczno-budowlanej jest zobowiązany do ustalenia kręgu stron postępowania na podstawie obszaru oddziaływania obiektu, który powinien być wyznaczony w oparciu o przepisy odrębne wprowadzające ograniczenia w zagospodarowaniu terenu. Właściciele nieruchomości znajdujących się w tym obszarze mają status stron i prawo do udziału w postępowaniu. Ponadto, wydanie pozwolenia na budowę z odstępstwem od warunków technicznych wymaga uzyskania zgody właściwego ministra, który ustanowił przepisy techniczno-budowlane; brak takiej zgody powoduje wadliwość decyzji.Stan faktyczny
Gmina C. uzyskała pozwolenie na przebudowę i rozbudowę budynku usługowego na posterunek policji oraz inne obiekty na działkach w miejscowości C. Właściciele sąsiedniej działki, na której znajduje się stacja paliw z magazynem gazu LPG, złożyli odwołanie, wskazując na pominięcie ich jako stron postępowania oraz zagrożenia wynikające z lokalizacji inwestycji w bliskiej odległości od ich nieruchomości. Wojewoda uchylił decyzję starosty i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia z powodu niewłaściwego ustalenia kręgu stron postępowania.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę Gminy C. na decyzję Wojewody z dnia 31 marca 2010 r. uchylającą decyzję Starosty i przekazującą sprawę do ponownego rozpatrzenia.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Janina Guść (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Jan Jędrkowiak Sędzia WSA Mariola Jaroszewska Protokolant Starszy Sekretarz sądowy Marta Sankiewicz po rozpoznaniu w Gdańsku na rozprawie w dniu 16 grudnia 2010 r. sprawy ze skargi Gminy A na decyzję Wojewody z dnia 31 marca 2010 r. nr [...] w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na przebudowę wraz ze zmianą sposobu użytkowania oddala skargę.
Starosta decyzją nr [...] z dnia 20 stycznia 2010 r. zatwierdził projekt budowlany i udzielił Gminie pozwolenia na przebudowę i rozbudowę wraz ze zmianą sposobu użytkowania istniejącego budynku usługowego, na posterunek policji i siedzibę Zespołu ds. Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej, budowę przyłącza wodociągowego i kanalizacyjnego, budowę bazy zakładu komunalnego Gminy C. w postaci budowy budynku garażowego, wiaty gospodarczej, parkingu i placu manewrowego na działkach nr 241/10, 240, 241/11 położonych w miejscowości C.. Jako podstawę prawną decyzji wskazano art. 28, art. 33 ust. 1, art. 34 ust. 4, art. 36 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2006 r. Nr 156, poz. 1118).
W uzasadnieniu decyzji wskazano, iż w dniu 1 grudnia 2009 r. Gmina C. wystąpiła z wnioskiem w sprawie zatwierdzenia projektu i wydania pozwolenia na opisaną inwestycję. Obszar oddziaływania obiektu został przez organ I instancji ustalony jako obejmujący działki nr 241/10, 240, 241/11 położone w miejscowości C.. W dniu 7 grudnia 2009 r. organ, w oparciu o art. 49 k.p.a., zawiadomił strony o wszczętym postępowaniu administracyjnym w celu wydania pozwolenia na budowę i umieścił zawiadomienie o wszczęciu postępowania na tablicy ogłoszeń Starostwa Powiatowego w L., Urzędu Gminy C. oraz Biuletynie Informacji Publicznej Powiatu L.. Organ wskazał, iż w wyznaczonym terminie do dnia 28 grudnia 2009 r. strony nie wniosły uwag. Starosta wskazał, iż w toku postępowania inwestor uzyskał opinię rzeczoznawcy do spraw zabezpieczeń przeciwpożarowych sporządzoną w celu uzyskania przez Gminę C. zgody na odstępstwo od warunków technicznych w zakresie odległości planowanej inwestycji od istniejących zbiorników naziemnych z gazem LPG na działce nr 241/9 obr. C. będącej własnością W. i J. M.. Ministerstwo Gospodarki odesłało złożony przez Gminę C. wniosek o zgodę na odstępstwo bez rozpatrzenia ze wskazaniem, iż rozporządzenie Ministra Gospodarki z dnia 21 listopada 2005 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać bazy i stacje paliw płynnych, rurociągi przesyłowe dalekosiężne służące do transportu ropy naftowej i produktów naftowych i ich usytuowanie (Dz.U. nr 243, poz. 2063 ze zm.) nie określa usytuowania innych obiektów budowlanych w stosunku do obiektów istniejącej stacji paliw płynnych, nie określa też stref ochronnych poza stacją paliw płynnych. Organ orzekający uznał, iż nie ma podstaw do kwestionowania stanowiska Ministerstwa Gospodarki oraz opinii rzeczoznawcy do zabezpieczeń przeciwpożarowych.
Odwołanie od decyzji Starosty L. wnieśli W. i J. M. wskazując, iż w prowadzonym w niniejszej sprawie postępowaniu niezasadnie zostali pominięci jako strona postępowania. Planowana inwestycja ma zostać zlokalizowana w odległości 13 m od granicy należących do nich działki, na której znajduje się stacja paliw, gdzie magazynowane są paliwa płynne i gaz (LPG) co z kolei grozi niebezpieczeństwem dla ludzi i mienia. Planowana inwestycja bezspornie wpłynie na prowadzoną na działce działalność przemysłową może spowodować konieczność jej ograniczenia, na co odwołujący się nie zgadzają.
Wojewoda decyzją z dnia 31 marca 2010 r. nr [...], na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. w związku art. 28 ust. 2 i art. 3 pkt 20 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji.
W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, iż decyzja Starosty L. podlega uchyleniu z uwagi na brak wyjaśnienia kręgu stron postępowania. Stanowisko swoje organ odwoławczy oparł na treści art. 28 ust. 2 Prawa budowlanego, zgodnie z którym stronami w postępowaniu w sprawie pozwolenia na budowę są: inwestor oraz właściciele, użytkownicy wieczyści lub zarządcy nieruchomości znajdujących się w obszarze oddziaływania obiektu. Organ wskazał, iż stosownie do art. 3 pkt 20 ustawy, obszar oddziaływania obiektu to teren wyznaczony w otoczeniu obiektu budowlanego na podstawie przepisów odrębnych, wprowadzających związane z tym obiektem ograniczenia w zagospodarowaniu tego terenu. Organ powołując się na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1 grudnia 2008 r., sygn. akt II OSK 1508/07, podkreślił, iż w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazuje się, że w sprawie o pozwolenie na budowę na potrzeby konkretnej inwestycji organ administracji architektoniczno-budowlanej winien każdorazowo ustalić wszystkie przepisy odrębne, które wprowadzają ograniczenia w zagospodarowaniu danego terenu i na ich podstawie wyznaczyć teren w otoczeniu projektowanego obiektu budowlanego. Wyznaczenie takiego obszaru w oparciu o powyższe przesłanki winno nastąpić, biorąc pod uwagę funkcję, formę, konstrukcję projektowanego obiektu i inne jego cechy charakterystyczne oraz sposób zagospodarowania terenu znajdującego się w otoczeniu projektowanej inwestycji. W zależności od indywidualnych cech obiektu budowlanego, jego przeznaczenia i sposobu zagospodarowania terenu, uwzględniając treść nakazów i zakazów zawartych w przepisach odrębnych, w otoczeniu tego obiektu wyznaczona zostanie strefa, nazwana przez ustawodawcę obszarem oddziaływania obiektu. Przy czym nie ma znaczenia, czy działki objęte oddziaływaniem inwestycji, graniczą bezpośrednio z działką, na której zaprojektowano budowę obiektu budowlanego, obszar oddziaływania obiektu może bowiem obejmować dalej położone tereny. Organ odwoławczy wskazał, iż ustawowa definicja "obszaru oddziaływania obiektu" nie daje podstaw do zawężającego rozumienia tego określenia. Do przepisów odrębnych, w rozumieniu art. 3 pkt 20 Prawa budowlanego, należą rozporządzenia określające warunki techniczne, przepisy z zakresu zagospodarowania przestrzennego oraz przepisy z zakresu ochrony środowiska. Wyjaśniając krąg osób posiadających interes prawny należy mieć ponadto na względzie czy są one uprawnione do żądania zapewnienia im ochrony uzasadnionych interesów, o których mowa w art. 5 ust. 1 pkt 9 i ust. 2 Prawa budowlanego. Organ odwoławczy podkreślił, że w postępowaniu administracyjnym dotyczącym pozwolenia na budowę taką samą stroną pod względem procesowym jest inwestor ubiegający się o pozwolenie na budowę jak i właściciel (użytkownik wieczysty, zarządca) nieruchomości znajdującej się w obszarze oddziaływania obiektu budowlanego (sfera ograniczeń zagospodarowania terenu) zabiegający o interesy chronione przepisami prawa budowlanego. Interesy prawne inwestora i wymienionych wyżej podmiotów muszą być rozpatrywane w jednym postępowaniu a w treści decyzji muszą zostać określone ich prawa i obowiązki. Po przeanalizowaniu materiałów postępowania organ odwoławczy stwierdził, że w aktach sprawy brakuje jakiejkolwiek argumentacji i czynności wyjaśniających w przedstawionym zakresie. Organ I instancji wskazał, że obszar oddziaływania obiektu obejmuje działki nr 241/10, 240 i 241/11 w C., czyli de facto zamyka się w obszarze realizowanej inwestycji), przy czym ustalenia Starosty L. są całkowicie dowolne i nie zostały poparte żadnymi dowodami. Aby ocenić natomiast, że dana nieruchomość gruntowa lub zabudowana pozostaje w obszarze lub poza obszarem, o którym mowa, należy w otoczeniu planowanego obiektu budowlanego wyznaczyć odpowiedni teren, z uwzględnieniem takich przepisów, które stanowią o ograniczeniu w zagospodarowaniu terenu, w tym zmiany sposobu zagospodarowania terenu, z uwagi na istnienie w sąsiedztwie innego obiektu budowlanego. W praktyce oznacza to konieczność ustalenia jakie przeznaczenie posiadają tereny sąsiadujące z planowaną inwestycją, zbadania wzajemnych odległości i relacji terenu pod inwestycję i nieruchomości sąsiednich i dokonania oceny, czy planowane zamierzenie budowlane ograniczy, z uwagi na istnienie konkretnego przepisu prawa, możliwość zagospodarowania terenów sąsiednich. Organ odwoławczy podkreślił, iż Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w wyroku z dnia 27 lutego 2008 r. sygn. akt II SA/Gd 730/07 wydanym w prawie, w której W. i J. M. udowadniali status strony w postępowaniu dotyczącym pozwolenia na rozbudowę Gimnazjum w C. — zlokalizowanej z drugiej strony ich działki,na podobnej zasadzie jak obecna inwestycja, podkreślił, że organy winny zbadać usytuowanie nieruchomości skarżącej względem projektowanego obiektu budowlanego oraz przeznaczenie tej nieruchomości na podstawie przepisów o planowaniu przestrzennym, a w dalszej kolejności przeanalizować obowiązujące przepisy celem ustalenia, czy planowana rozbudowa może negatywnie wpłynąć na możliwości zagospodarowania przez skarżącą należącej do niej działki zgodnie z jej przeznaczeniem (wprowadzenie ograniczeń dla ewentualnej nowej zabudowy lub modyfikacji istniejącej). Przy czym możliwość zagospodarowania działki zgodnie z przeznaczeniem oznacza brak jakichkolwiek ograniczeń w zakresie doboru urządzeń i technologii spowodowanych realizacją kwestionowanej inwestycji. Organ powołał się na treść art. 10 § 1 k.p.a., zgodnie z którym organy administracji publicznej obowiązane są zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, wskazując iż konsekwencją tej zasady jest nie tylko umożliwienie określonym osobom udziału w procedurze administracyjnej, lecz również precyzyjne oznaczenie stron postępowania. Organ wskazał, iż zgodnie z art. 138 § 2 k.p.a. organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji, gdy rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części. W ocenie Wojewody sytuacja powyższa ma w pełni zastosowanie w niniejszej sprawie, albowiem podjęcie decyzji przez organ I instancji bez przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego nie może być sanowane w postępowaniu odwoławczym, ponieważ naruszałoby to zasadę dwuinstancyjności, której istota polega na dwukrotnym rozpoznaniu i rozstrzygnięciu sprawy. W takim przypadku organ II instancji ma tylko kompetencje kasacyjne. Jeżeli natomiast w sprawie nie uczestniczyły wszystkie strony postępowania to organ odwoławczy nie ma innej możliwości, jak zastosować się do treści art. 138 § 2 k.p.a., chyba że brak ten można było usunąć w postępowaniu odwoławczym. Z reguły jednak taka sytuacja nie będzie występowała, ponieważ postępowanie administracyjne jest postępowaniem dwuinstancyjnym (art. 15 k.p.a.), a pozbawienie strony udziału w postępowaniu przed organem pierwszej instancji prowadzi do uznania, że decyzja jest wadliwa.
Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku na decyzję Wojewody wniosła Gmina C. zarzucając naruszenie art. 3 pkt 20 oraz art. 28 ust. 2 ustawy z 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane i domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji. Skarżąca zarzuciła, iż w zaskarżonym rozstrzygnięciu wskazano, iż odwołanie od decyzji Starosty L. wniósł podmiot nie posiadający statusu strony. W takiej sytuacji, zdaniem skarżącej, należało stwierdzić niedopuszczalność odwołania w trybie art. 134 k.p.a. bądź ustalić czy odwołanie zostało wniesione przez stronę. W konsekwencji wadliwych ustaleń organu odwoławczego decyzja Starosty L. została wadliwie uchylona, a sprawa przekazana do ponownego rozpoznania. W ocenie skarżącej obszar oddziaływania planowanej przez Gminę inwestycji ogranicza się do nieruchomości gruntowych stanowiących własność gminy. Skoro zatem obszar oddziaływania obiektu nie obejmował nieruchomości wnoszącego odwołanie brak było podstaw do zastosowania art. 28 ust. 2 Prawa budowlanego i uznania odwołującego za stronę.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał dotychczasową argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontrolę zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego.
Kwestię wydawania przez organ administracji decyzji w postępowaniu odwoławczym reguluje art. 138 § 1 i 2 k.p.a, który określa sposoby zakończenia postępowania odwoławczego po ustaleniu przez organ zgodnie z art. 134 k.p.a., że odwołanie jest dopuszczalne i zostało wniesione przez stronę skarżąca w terminie. Przed rozpatrzeniem odwołania organ winien dokonać oceny, czy wnoszący odwołanie jest stroną postępowania. Brak bowiem po stronie wnoszącego odwołanie statusu strony, uzasadnia wydanie decyzji o umorzeniu postępowania odwoławczego na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a. (vide: uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 lipca 1999 r. OSP 16/98 ONSA 1999 Nr 4 poz. 119)
Zawarte w skardze stanowisko, iż organ II instancji winien był sam dokonać oceny statusu strony wnoszących odwołanie W. M. i J. M., bowiem stanowiło to warunek rozpatrzenia odwołania jest słuszne. Niemniej jednak mimo braku wyraźnego wyartykułowania w decyzji organu II instancji tej kwestii, wskazać należy, iż organ odwoławczy rozważał istnienie po stronie W. M. i J. M. interesu prawnego w sprawie, jako właścicieli nieruchomości pozostającej w obszarze oddziaływania planowanej inwestycji. Poczynione ustalenia faktyczne w tym zakresie i rozważania prawne są słuszne i uzasadniają uznanie, iż W. M. i J. M. winni być jako właściciele nieruchomości położonej w obszarze oddziaływania obiektu uznani za strony postępowania. Organ II instancji słusznie zatem rozpatrzył wniesione odwołanie, a w sprawie brak było podstaw do umorzenia postępowania odwoławczego.
Wojewoda prawidłowo wskazał, iż stosownie do art. 28 ust. 2 dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2006 r. Nr 156, poz. 1118), stroną w postępowaniu o wydanie pozwolenia na budowę jest inwestor oraz każdy właściciel, użytkownik wieczysty bądź zarządca nieruchomości znajdującej się w obszarze oddziaływania obiektu. Zgodnie z definicją ustawową zawartą w art. 3 pkt 20 ustawy przez obszar oddziaływania obiektu należy rozumieć teren wyznaczony w otoczeniu obiektu budowlanego na podstawie przepisów odrębnych, wprowadzających związane z tym obiektem ograniczenia w zagospodarowaniu tego terenu.
Organ administracji architektoniczno - budowlanej zobowiązany jest do ustalenia w pierwszej kolejności kręgu stron postępowania wszczętego wnioskiem o wydanie pozwolenia na budowę, co łączy się z koniecznością ustalenia dla każdej inwestycji związanego z nią obszaru oddziaływania obiektu. Stronami postępowania zmierzającego do wydania pozwolenia na budowę będą właściciele, użytkownicy wieczyści i zarządcy nieruchomości położonych w zasięgu takiego oddziaływania inwestycji, które ma określony wpływ na nieruchomości w otoczeniu inwestycji, przy czym oddziaływanie winno wynikać z z przepisów prawa – przepisów odrebnych. Do przepisów tych należy zaliczyć przepisy innych ustaw, oraz przepisy wykonawcze do ustawy Prawo budowlane. W sytuacji, jeśli istnieje możliwość spowodowania negatywnego oddziaływania inwestycji na inne nieruchomości, podmioty legitymujące się tytułem prawnym do działek położonych na wyznaczonym "obszarze oddziaływania obiektu" mają przymiot stron w postępowaniu w sprawie o pozwolenie na budowę.
W okolicznościach niniejszej sprawy, planowana inwestycja na działkach Nr 241/10, 240, 241/11, polega na realizacji obiektu użyteczności publicznej. W odległości 13 m od nieruchomości stanowiącej działkę Nr 241/10, po drugiej stronie, stanowiącej działkę drogową, nieruchomości Nr 241/11 znajduje się granicząca z tą nieruchomością działka Nr 241/9, będąca własnością W. i J. M.. Na działce tej prowadzona jest działalność gospodarcza w postaci stacji paliw, a na nieruchomości znajdują się zbiorniki naziemne z gazem LPG. Przepisy rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 21 listopada 2005 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać bazy i stacje paliw płynnych, rurociągi przesyłowe dalekosiężne służące do transportu ropy naftowej i produktów naftowych i ich usytuowanie (Dz.U. z 2007 r. Mr 240, poz. 1753) przewidują ograniczenia w zakresie odległości od budynków, w tym budynków użyteczności publicznej, jakie winny być zachowane m. in. przy umiejscowieniu na stacji paliw zbiorników z gazem płynnym. Zgodnie z § 76 ust. 1 tego rozporządzenia, w zależności od pojemności tego zbiornika jego odległości od budynków użyteczności publicznej winna wynosić od 30 do 60 m. Ze znajdującej się w aktach organu I instancji opinii rzeczoznawcy do spraw zabezpieczeń przeciwpożarowych wynika, iż stacja paliw znajdująca się na działce nr 241/9 znajduje się w odległości 43, 68 m od planowanego budynku użyteczności publicznej (dowód: k. 13 akt administracyjnych organu I instancji). Wobec tego, realizacja planowanej inwestycji na działce Nr 241/10, wprowadzi ograniczenia w zagospodarowaniu działki Nr 241/9 zabudowanej stacją paliw. Działka Nr 241/9 pozostaje zatem w sferze oddziaływania planowanej inwestycji, a jej właściciele niewątpliwie winni być uczestnikami prowadzonego postępowania w sprawie wydania decyzji o pozwoleniu na budowę.
W. M. i J. M. posiadali status strony postępowania, byli oni podmiotami uprawnionymi do wniesienia odwołania, organ II instancji słusznie zatem rozpoznał wniesione odwołanie.
Organ odwoławczy prawidłowo wydał w niniejszej sprawie decyzję kasacyjną w trybie art. 138 § 2 k.p.a.
Zgodnie z art. 138 § 1 i 2 k.p.a., organ odwoławczy, po rozpoznaniu odwołania w niniejszej sprawie, w zależności od dokonanej oceny prawidłowości decyzji pierwszo-instancyjnej, mógł wydać decyzję utrzymującą zaskarżoną decyzję w mocy, uchylającą zaskarżoną decyzję i orzekającą co do istoty sprawy bądź uchylającą zaskarżoną decyzję i przekazującą sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. W myśl art. 138 § 2 k.p.a. organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji, gdy rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części. Przekazując sprawę organ ten może wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. Art. 136 k.p.a. stanowi, iż organ odwoławczy może przeprowadzić na żądanie strony lub z urzędu dodatkowe postępowanie w celu uzupełnia dowodów i materiałów w sprawie albo zlecić przeprowadzenie tego postępowania organowi, który wydał decyzję. Wybór odnośnie przeprowadzenia postępowania dowodowego przez organ odwoławczy lub zlecenia go organowi I instancji jest pozostawiony organowi odwoławczemu, organ ten winien jednak kierować się dążeniem do ustalenia prawdy obiektywnej i nie może nadużywać możliwości zlecenia postępowania dowodowego organowi, który wydał zaskarżaną decyzję. W trybie art. 136 k.p.a. organ odwoławczy może przeprowadzić postępowanie dowodowe tylko o uzupełniającym charakterze. Gdy zostanie natomiast stwierdzona konieczność poczynienia dalej idących ustaleń faktycznych, organ odwoławczy winien skierować sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji, aby zagwarantować stronie prawo do dwukrotnej oceny materiału dowodowego i dwukrotnego rozpoznania sprawy. W sytuacji, gdy rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części organ II instancji winien zgodnie z art. 138 § 2 k.p.a. przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.
Przeprowadzenie postępowania, w tym postępowania dowodowego, z naruszeniem przepisów prawa, polegającym na pominięciu udziału strony w postępowaniu i naruszeniu naczelnej zasady postępowania administracyjnego przewidzianej w art. 10 § 1 k.p.a., uzasadnia ponowne przeprowadzenie postępowania z udziałem pominiętej strony, celem zapewnienia jej udziału w postępowaniu, które zgodnie z art. 15 k.p.a. jest postępowaniem dwuinstancyjnym. Strona pominięta w toku postępowania ma bowiem prawo do dwukrotnego rozpatrzenia sprawy przez organy administracji.
Organ II instancji prawidłowo zatem uznał, że w niniejszej sprawie uzasadnione jest uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a.
Nadto wskazać należy, iż Wojewoda zasadnie stwierdził, iż organ I instancji w toku prowadzonego postępowania nie ustalił stron postępowania, a ustalenie kręgu stron kontrolowanego postępowania administracyjnego przekracza ramy określone art. 136 k.p.a. Stronami tymi mogą być bowiem poza skarżącymi także inni właściciele nieruchomości pozostających w obszarze oddziaływania obiektu. Organ I instancji ograniczył się do stwierdzenia, iż obszar oddziaływania obiektu obejmuje działki nr 241/10, 240 oraz 241/11 położone w C.. Pismem z dnia 7 grudnia 2009 r., działając na podstawie art. 49 k.p.a., organ przesłał zawiadomienie o wszczęciu przedmiotowego postępowania do Wójta Gminy C. z prośbą o wywieszenie go na tablicy ogłoszeń w Urzędzie Gminy na okres 14 dni. Zawiadomienie o wszczęciu postępowania zostało przesłane również do Gminy C., Starostwa Powiatowego w L. (tablica ogłoszeń), BIP Powiatu L. oraz do wiadomości Regionalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska.
Ustalenia Starosty L. w zakresie obszaru oddziaływania obiektu są całkowicie dowolne i nie zostały poparte żadnymi dowodami. Organ ten nie wyjaśnił, w jaki sposób został określony obszar oddziaływania obiektu. Z akt sprawy nie wynika, aby organ zajmował się kwestią ustalenia kręgu uprawnionych stron postępowania a w konsekwencji, aby umożliwił im udział w tym postępowaniu.
Organ ten dokonał wadliwego zawiadomienia o wszczęciu postępowania, stron, których kręgu w ogóle nie ustalił. Zgodnie z art. 49 k.p.a., strony mogą zostać powiadomione o decyzjach i innych czynnościach organów administracji publicznej przez obwieszczenie lub w inny zwyczajowo przyjęty w danej miejscowości sposób publicznego ogłaszania, jeżeli przepis szczególny tak stanowi; w tych przypadkach zawiadomienie bądź doręczenie uważa się za dokonane po upływie czternastu dni od dnia publicznego ogłoszenia. Aby zastosować ten przepis należy zatem wskazać na przepisy szczególne, które przewidują taki sposób zawiadomienia. Przykładem takiego przepisu jest art. 46 a ust. 5 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (Dz. U. z 2006 r. Nr 129, poz. 902 ze zm.). Organ administracji nie wskazał przepisu szczególnego, który upoważniałby go do zastosowania w niniejszej sprawie dyspozycji art. 49 k.p.a., a przepisy ustawy Prawo budowlane, mające zastosowanie w niniejszej sprawie, nie przewidują możliwości zastosowania dyspozycji art. 49 k.p.a.
Dodatkowo wskazać należy, iż organ I instancji nie rozważył należycie kwestii zastosowania w niniejszej sprawie art. 9 ust. 1 ustawy Prawo budowlane. Przepis ten stanowi, iż odstępstwo od przepisów techniczno-budowlanych, o których mowa w art. 7 dopuszcza się w przypadkach szczególnie uzasadnionych, a odstępstwo to nie może powodować zagrożenia ludzi i bezpieczeństwa mienia. Do przepisów techniczno-budowlanych ustalających warunki techniczne jakim powinny odpowiadać obiekty budowlane i ich usytuowanie o jakich jest mowa w art. 7 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo budowlane należą m.in. przepisy rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 21 listopada 2005 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać bazy i stacje paliw płynnych, rurociągi przesyłowe dalekosiężne służące do transportu ropy naftowej i produktów naftowych i ich usytuowanie. Zgodnie z § 76 ust. 1 tego rozporządzenia, odległość nadziemnego zbiornika z gazem o pojemności 60 m3 od budynków użyteczności publicznej winna wynosić co najmniej 60 m. Złożony w niniejszej sprawie wniosek dotyczył budowy obiektu użyteczności publicznej w odległości 43, 68 m od zbiornika nadziemnego z gazem o pojemności 60 m3, a zatem w sprawie nie został zachowany warunek wynikający z § 76 ust. 1 rozporządzenia.
Organ w celu wydania pozwolenia na budowę, winien zatem zastosować tryb przewidziany w art. 9 ustawy Prawo budowlane. Z art. 9 ust. 2 tej ustawy wynika, iż właściwy organ, po uzyskaniu upoważnienia ministra, który ustanowił przepisy techniczno-budowlane, w drodze postanowienia udziela bądź odmawia zgody na odstępstwo. Zgodnie z art. 9 ust. 3 ustawy Prawo budowlane, o zgodę przewidzianą w art. 9 ust. 1 występuje organ prowadzący postępowanie przed wydaniem pozwolenia na budowę. Organ I instancji nie wystąpił o wydanie upoważnienia przez Ministra Gospodarki zgodnie z art. 9 ust. 2 ustawy Prawo budowlane, ani nie wydał postanowienia, przewidzianego w art. 9 ust. 2 tej ustawy, o wyrażeniu zgody na odstępstwo. Wydanie przez organ I instancji pozwolenia na budowę, przy braku spełnienia tego wymogu, narusza warunki przewidziane w § 76 ust. 1 rozporządzenia.
Dodatkowo wskazać należy, iż stanowisko zawarte w skierowanym do inwestora piśmie Ministerstwa Gospodarki, na które powołał się organ w wydanej decyzji, iż brak jest podstaw do wydania przez Ministra Gospodarki upoważnienia do dokonania odstępstwa, bowiem przepisy wydanego przez niego rozporządzenia z dnia 21 listopada 2005 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać bazy i stacje paliw płynnych, rurociągi przesyłowe dalekosiężne służące do transportu ropy naftowej i produktów naftowych i ich usytuowanie, nie przewidują usytuowania innych budowanych obiektów w stosunku do istniejącej stacji paliw, nie jest uzasadnione. Zgodnie z art. 9 ust. 2 ustawy Prawo budowlane, upoważnienia do dokonania odstępstwa udziela minister, który ustanowił przepisy techniczno-budowlane. Przepisy cytowanego rozporządzenia zostały ustanowione przez Ministra Gospodarki. Organ ten jest zatem właściwy do wydania upoważnienia do dokonania odstępstwa od warunków przewidzianych w § 76 ust.1 rozporządzenia, niezależnie od faktu czy zachowanie przewidzianej w rozporządzeniu odległości od istniejącego budynku użyteczności publicznej obciąża inwestora budowanej stacji paliw, czy też odległość tę musi zachować inwestor budynku użyteczności publicznej budowanego w pobliżu już istniejącej stacji paliw. Oczywistym jest bowiem iż warunki § 76 ust. 1 rozporządzenia muszą być zachowane w obu tych przypadkach, niezależnie od tego, jakiego rodzaju obiekt -stacja paliw czy też obiekt użyteczności publicznej - został wybudowany jako pierwszy, a właściwym do wydania takiego upoważnienia jest organ, który wydał przepisy obowiązujące w tym przedmiocie.
Skarga podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270, ze zm.), gdyż zaskarżonej decyzji nie można postawić zarzutu naruszenia prawa, w tym przepisów postępowania, które miałoby wpływ na wynik sprawy.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 20.07.2026. · Źródło