II SA/Gd 427/10

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Agnieszka Dusza-Kasprzyk po rozpoznaniu w dniu 13 sierpnia 2010r.na posiedzeniu niejawnym wniosku M. Z. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi na decyzję Wojewody z dnia 26 marca 2010r., nr [...] w przedmiocie sprzeciwu w sprawie robót budowlanych postanawia: 1. przyznać wnioskodawczyni prawo pomocy w zakresie częściowym przez zwolnienie od połowy wpisu sądowego 2. odmówić przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. M. Z. wnioskiem z dnia 12 lipca 2010r. zwróciła się o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym przez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego. Wskazała, iż wspólne gospodarstwo domowe prowadzi z dorosłym synem, oboje są osobami niepełnosprawnymi. Źródłem utrzymania rodziny są świadczenia rentowe w łącznej wysokości 2223 zł netto. Wnioskodawczyni jest właścicielką mieszkania o pow. 59 m2 oraz ogródka przydomowego i chlewika. Wskazała, że koszty podstawowe w utrzymaniu stanowią opłaty za media i koszty leczenia, które łącznie miesięcznie wynoszą 1250 zł. Zaś kwota 1000 zł pozostaje na życie. Referendarz sądowy wezwał wnioskodawczynię do przedłożenia m.in. wyciągów z rachunku bankowego. Analiza przedstawionych wyciągów pozwala na ustalenie, iż M. Z. otrzymuje świadczenie rentowe w wysokości 1.734, 18 zł, jej syn H. Z. w wysokości 524,10 zł. M. Z. otrzymuje także zasiłek pielęgnacyjny w wysokości 153 zł. Rachunku opłacane są rachunki za media dostarczane do mieszkania: za gaz w dniu 28 maja 2010r. w wysokości 514,97 zł, za energię elektryczną 94 zł, za wodę 71.01 zł. Jednak nie sposób zweryfikować jakie są miesięczne koszty utrzymania mieszkania, gdyż mimo żądania referendarza skarżąca nie przedstawiła rachunków pozwalających oszacować miesięczny koszt utrzymania nieruchomości. Nie przedstawiła także żadnych rachunków potwierdzających ponoszenie jakichkolwiek kosztów leczenia. Nie złożyła oświadczenia odnośnie posiadanych pojazdów mechanicznych. Zatem z pewnością wnioskodawczyni nie wykonała należycie zarządzenie referendarza sądowego. Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym- zwanej dalej P.p.s.a. (Dz. U. Nr 153, poz. 127 ze zm.) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym może być przyznane, gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a.), gdy zaś wykaże tylko, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.) wówczas Sąd może przyznać mu prawo pomocy w zakresie częściowym. Podniesione przez skarżącą w toku postępowania okoliczności wskazują na zasadność uwzględnienia wniosku tylko w części. Zauważyć należy, iż na obecnym etapie postępowania istnieje obowiązek uiszczenia wpisu od skargi w wysokości 500 zł. Obowiązek pokrywania jakichkolwiek innych kosztów sądowych nie istnieje. Referendarz sądowy uznał, iż skarżąca jest w stanie uiścić połowę wpisu od skargi, tj. 250 zł, gdyż nie zostały uprawdopodobnione żadne okoliczności, które pozwoliłyby by przyjąć, iż skarżąca nie może ponieść jakichkolwiek kosztów sądowych. A jednocześnie referendarz uznał, iż kwota całego wpisu jest relatywnie wysoka do miesięcznych dochodów rodziny wnioskodawczyni. Przyznanie prawa pomocy to w istocie "kredytowanie" kosztów postępowania z budżetu Państwa (czyli jest to dodatkowe obciążenie innych obywateli) i dlatego winno być udzielane wyjątkowo. W przypadku ubogiego społeczeństwa, jakim jest społeczeństwo polskie, prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bez źródeł stałego dochodu i bez majątku oraz pozbawionych (obiektywnie) możliwości uzyskania środków na ten cel z jakichkolwiek źródeł. Koszty sądowe należy traktować jako wydatki bieżące w budżecie domowym, które powinny być zaspokajane na równi z innymi podstawowymi wydatkami. Ustosunkowując się z kolei do wniosku o ustanowienie radcy prawnego podkreślić należy, iż na obecnym etapie postępowania posiadanie fachowego pełnomocnika w żadnym razie nie zmieni sytuacji procesowej skarżącego. Odmowa zaś ustanowienia radcy prawnego z urzędu w żadnej mierze nie spowoduje ograniczenia skarżącej prawa do sądu. Sprawa bowiem zostanie rozpoznana przez Sąd I instancji z całościowo, gdyż sąd administracyjny obowiązany jest czuwać nad tym by stronom występującym w sprawie bez adwokata lub radcy prawnego udzielać potrzebnych wskazówek co do czynności procesowych oraz pouczać ich o skutkach prawnych tych czynności i skutkach zaniedbań (art. 6 P.p.s.a.). Skarga dla Sądu ma wyłącznie walor niewiążącej informacji o wadliwości aktu czy działania (zaniechania) organu, bowiem Sąd z urzędu zobowiązany jest do wzięcia pod uwagę wszelkich naruszeń prawa jakie stwierdzi badając daną sprawę. Sąd także ocenia czy organy administracyjne zastosowały wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i zarzutów podniesionych w skardze (art. 134 P.p.s.a.). Wskazane uregulowania gwarantują, że niezależnie od błędnie lub nieudolnie formułowanych przez skarżących zarzutów czy braku ich zaangażowania w postępowanie sądowoadministracyjne (skarżący nie mają obowiązku uczestniczenia w posiedzeniach Sądu) akt będący przedmiotem zaskarżenia zostanie wszechstronnie przez Sąd zbadane pod względem jego zgodności z prawem (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 20 stycznia 2005 r., sygn. akt OZ 1134/04). W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 245 § 2, 3 i 4 w zw. z art. 246 § 1 pkt 1 i 2 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.