II SA/Gd 430/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Andrzej Przybielski Sędziowie: Sędzia WSA Tamara Dziełakowska (spr.) Sędzia NSA Barbara Skrzycka-Pilch Protokolant Sekretarz Sądowy Ilona Panic po rozpoznaniu w dniu 10 stycznia 2007 r. na rozprawie sprawy ze skargi S. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 29 maja 2006 r., nr [...] w przedmiocie zasiłku okresowego 1. oddala skargę; 2. odrzuca skargę w części dotyczącej żądania zasądzenia odszkodowania. S. M. w dniu 10 listopada 2003 r. zwrócił się do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej o przyznanie mu bezzwrotnego specjalnego zasiłku okresowego. Decyzją z dnia 1 grudnia 2003 r. Kierownik Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej odmówił wnioskodawcy przyznania żądanego świadczenia. Decyzja została wydana na podstawie art. 31 a pkt 1, art. 43 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej ( Dz. U. z 1998 r., Nr 64, poz. 414 ze zm. ). Podstawą odmowy było ustalenie, iż wnioskujący nie posiada żadnego dochodu. Z przepisów ustawy wynika natomiast, iż bezzwrotny specjalny zasiłek okresowy przysługuje osobom posiadającym dochód przekraczający ustawowe kryterium dochodowe określone w art. 4 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej. S. M. złożył odwołanie domagając się uchylenia wydanej decyzji. W ocenie skarżącego powołany przepis art. 31 a ustawy o pomocy społecznej "nie zawiera treści, iż świadczenie to przysługuje osobom posiadającym dochód". Zdaniem skarżącego w niniejszej sprawie została spełniona "okoliczność faktyczna wymieniona przez art. 3 pkt 2-11 ustawy". Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 29 maja 2006 r. na podstawie art. 138 § 2 kpa uchyliło zaskarżoną decyzję i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji. Z uzasadnienia tej decyzji wynika, iż podstawą takiego rozstrzygnięcia było ustalenie, iż po wydaniu orzeczenia organu pierwszej instancji nastąpiła zmiana stanu prawnego spowodowana wejściem w życie ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej ( Dz. U. Nr 64, poz. 593 ze zm. ). Z art. 150 tej ustawy wynika, iż do spraw wszczętych i niezakończonych przed dniem jej wejścia w życie stosuje się przepisy nowej ustawy. Kolegium wskazało, iż powyższy przepis obliguje organ odwoławczy do rozpatrzenia sprawy w oparciu o przepisy obowiązującej ustawy, która nie przewiduje już tej formy pomocy, o przyznanie której ubiegał się skarżący tj. bezzwrotnego specjalnego zasiłku okresowego. W obecnie obowiązującym stanie prawnym przewidziany jest zasiłek celowy specjalny, który może być przyznany w szczególnie uzasadnionych przypadkach rodzinie lub osobie przekraczającej kryterium dochodowe, ale pod warunkiem jego zwrotu w całości lub części ( art. 41 ). Organ odwoławczy ustalił, iż S. M. jest osobą bezrobotną, zarejestrowaną w Powiatowym Urzędzie Pracy i nie posiada żadnego dochodu. Przepisy nowej ustawy w art. 38 przewidują możliwość przyznania zasiłku okresowego osobom, które nie spełniają wskazanego w ustawie kryterium dochodowego. Z akt sprawy nie wynika aby taki zasiłek był przyznany wnioskodawcy. W związku z tym, zdaniem organu odwoławczego, organ ponownie rozpoznający sprawę winien dokładnie wyjaśnić skarżącemu zmiany, które zaszły w kwestii przyznawania zasiłków okresowych i w tym zakresie wezwać go do zmiany wniosku. W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku S. M. domagał się stwierdzenia rażącego naruszenia prawa i zasądzenia na jego rzecz kwoty 10.000 zł "za naruszenie prawa". W jego ocenie wydana decyzja narusza art. 45 ust. 1 Konstytucji RP tj. prawo do rzetelnego, sprawiedliwego oraz jawnego rozpoznania sprawy, bez nieuzasadnionej zwłoki. Sprawa została bowiem rozpoznana bez jego udziału, po terminie określonym przez prawo oraz z naruszeniem rzetelności. Ponadto wydana decyzja narusza także przepisy art. 32 i 31 ust. 3 Konstytucji. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. W niniejszej sprawie w pierwszej kolejności należy wskazać, iż organ odwoławczy rozpoznając odwołanie skarżącego naruszył przepis art. 35 kodeksu postępowania administracyjnego nakazujący organowi załatwienie sprawy bez zbędnej zwłoki, w terminie jednego miesiąca od dnia otrzymania odwołania. W tym zakresie więc zarzut skargi dotyczący naruszenia prawa skarżącego do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki jest zasadny. Zarzut ten jednak nie skutkuje wadliwością wydanej decyzji lecz umożliwia stronie ewentualne dochodzenie roszczeń odszkodowawczych na drodze cywilnoprawnej ( art. 417 i nast. k c ). Oczywiście w tym miejscu należy także zastrzec, iż sam fakt naruszenia przez organ administracji przepisów postępowania dotyczących terminów załatwiania spraw nie przesądza jeszcze o zasadności takiego roszczenia, gdyż przepisy kodeksu cywilnego przewidują jeszcze inne przesłanki odpowiedzialności odszkodowawczej. Pomimo naruszenia przez organ przepisów postępowania w zakresie terminowości rozpatrzenia odwołania wydana decyzja odpowiada prawu. Przede wszystkim należy wyjaśnić skarżącemu, iż organ administracji publicznej przy rozstrzyganiu sprawy obowiązany jest uwzględnić stan faktyczny i prawny istniejący w dacie podejmowania decyzji. Bezczynność organu nie uzasadnia przyjmowania za podstawę rozstrzygnięcia sprawy stanu prawnego z innej daty, niż data wydania decyzji, chyba że konkretny przepis nakazuje przyjęcie innego stanu prawnego np. z daty złożenia wniosku. Oznacza to, iż w niniejszej sprawie organ odwoławczy obligowany był do uwzględnienia zmiany stanu prawnego jaka nastąpiła po wydaniu decyzji przez organ pierwszej instancji. Okoliczność, iż w oparciu o nowe uregulowania prawne skarżącemu mogą przysługiwać inne przewidziane przez ustawodawcę świadczenia pomocowe ( np. zasiłek okresowy ) oraz umożliwienie mu dostosowania złożonego wniosku do świadczeń przewidzianych w nowej ustawie, w ocenie Sądu, uzasadniała podjęcie zaskarżonego rozstrzygnięcia. W pierwszej kolejności należy bowiem ustalić czy skarżącemu nie przysługują takie świadczenia pomocowe, które z racji swojej sytuacji życiowej i dochodowej ma prawo w świetle nowych obowiązujących przepisów otrzymywać, oczywiście o ile nie przyznano ich już skarżącemu w odrębnych postępowaniach. Z tej racji zasadnie organ odwoławczy uwzględniając nowy stan prawny uchylił decyzję organu pierwszej instancji i polecił mu ponowne rozpatrzenie sprawy. Wbrew twierdzeniom skargi decyzja organu odwoławczego została wydana w oparciu o obowiązujące przepisy prawa wskazane w jej treści i nie narusza przepisów Konstytucji. W związku z powyższym Sąd na mocy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. ) oddalił skargę. W części dotyczącej żądania zasądzenia odszkodowania Sąd na mocy art. 58 § 1 w/w ustawy odrzucił skargę. Zakres kognicji sądu administracyjnego określony przepisem art. 3 § 2 i § 3 tej ustawy nie obejmuje orzekania w sprawach, w których strona domaga się odszkodowania od organu administracji. Żądanie to ma charakter roszczenia cywilnoprawnego i może być dochodzone wyłącznie przed sądem powszechnym.