II SA/Gd 430/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie: Przewodniczący: Asesor WSA Magdalena Dobek-Rak po rozpoznaniu w dniu 27 lipca 2018 r. w Gdańsku na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi Województwa na postanowienie Wojewody z dnia 18 maja 2018 r., nr [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania w sprawie odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość postanawia oddalić wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia. Województwo wniosło do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na postanowienie Wojewody z dnia 18 maja 2018 r., nr [..], którym uchylono postanowienie Prezydenta Miasta, wykonującego zadania starosty z zakresu administracji rządowej, z dnia 31 stycznia 2018 r., nr [..], o zawieszeniu postępowania administracyjnego w sprawie ustalenia, w trybie art. 98 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, wysokości odszkodowania za prawo własności nieruchomości położonej w G. przy ul. W., oznaczonej jako działki nr [..] i nr [..]. W skardze zawarto wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia wskazując, iż rozpoznanie sprawy odszkodowania za pozbawienie własności, bez uprzedniego rozpoznania zagadnienia wstępnego dotyczącego stwierdzenia nieważności decyzji o podziale nieruchomości, spowoduje dla skarżącego szkodę majątkową polegającą na konieczności zapłaty odszkodowania w sytuacji, gdy nie będzie on do tego zobowiązanym. Kwota ewentualnego odszkodowania stanowić będzie istotną pozycję w budżecie organu – ze względu na dużą powierzchnię działek kwota ta może wynosić nawet 3.985.178 zł. Kwota ta mogłaby być przeznaczona na inne cele niż wypłata odszkodowania, w tym w szczególności na cele związane z zaspokajaniem potrzeb społeczności lokalnej. Ponadto skarżący zwrócił uwagę na ewentualne trudności w wyegzekwowaniu nienależnie wypłaconego odszkodowania i na zagrożenie poniesienia skutków utraty siły nabywczej pieniądza. Podkreślił, że jest dysponentem środków publicznych, których wydatkowanie musi odbywać się ze szczególną dbałością o reazliację celów przy uwzględnieniu zasad gospodarności i efektywności. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wniosek nie zasługiwał na uwzględnienie. Stosownie do art. 61 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj.: Dz.U. z 2018 r., poz. 1302), zwanej dalej p.p.s.a., wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania zaskarżonego aktu lub czynności, jednakże w myśl art. 61 § 3 p.p.s.a. sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności administracyjnej (lub też innych aktów wydanych w granicach tej samej sprawy), jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Wstrzymanie wykonania zaskarżonego bądź innego aktu w granicach sprawy służy zatem zapobieżeniu wyrządzenia znacznej szkody lub możliwości powstania skutków trudnych do odwrócenia, gdyby okazało się, że w wyniku uwzględnienia skargi ten akt zostanie wyeliminowany z obrotu prawnego. W związku z tym to, czy żądnie zostanie uwzględnione zostało uzależnione od spełnienia konkretnych przesłanek, przede wszystkim zaś zależy od tego, czy kwestionowany akt jest wykonalny i czy jego wykonanie wywołuje bezpośredni skutek w postaci zagrożenia dóbr wymienionych w przywołanym przepisie. Brak cechy wykonalności zaskarżonego aktu czyni bezcelowym postępowanie w przedmiocie udzielenia ochrony tymczasowej w postępowaniu przed sądem administracyjnym . Przedmiotem ochrony tymczasowej mogą być jedynie takie akty lub czynności, które nadają się do wykonania i wymagają wykonania, czyli takie które mogą spowodować doprowadzenie w sposób dobrowolny lub w trybie egzekucji do takiego stanu rzeczy, który jest zgodny z rozstrzygnięciem zawartym w danym akcie. Nie każdy akt administracyjny kwalifikuje się do tak rozumianego wykonania, a co za tym idzie nie każdy go wymaga. Wykonaniu podlegać mogą jedynie akty administracyjne, z którymi wiąże się dla strony obowiązek określonego działania, zaniechania lub nakaz znoszenia zachowania innych podmiotów (Z. Kmieciak, Glosa do postanowienia NSA z 23 stycznia 1997 r., SA/Rz 1382/96, OSP 1998/3/54). W przedmiotowej sprawie zaskarżone zostało postanowienie kasacyjne (art. 138 § 1 pkt 2 w zw. z art. 144 k.p.a.), uchylające postanowienie organu pierwszej instancji zawieszające postępowanie w sprawie odszkodowania za nieruchomość, która wskutek podziału i przeznaczenia pod drogę publiczną przeszła z mocy prawa na własność Województwa. W ocenie Sądu zaskarżone postanowienie nie stanowi aktu podlegającego wykonaniu. Nie wiąże się z obowiązkiem działania, zaniechania czy też nakazem znoszenia zachowania innych podmiotów. Nie wywołuje żadnych skutków materialnych, a jedynie skutki procesowe – stwierdza bowiem brak przejściowej przeszkody uniemożliwiającej prowadzenie postępowania administracyjnego Zatem nie można mówić w tym przypadku o możności wywołania przez to postanowienie niebezpieczeństwa wyrządzenia szkody oraz spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. W konsekwencji zaskarżonego w niniejszej sprawie rozstrzygnięcia nie sposób zaliczyć do kategorii aktów administracyjnych objętych zakresem postępowania o wstrzymanie wykonania na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a. Zgodnie z utrwalonym w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego poglądem, co do zasady nie nadają się do wykonania wszelkie orzeczenia kasacyjne, jako mające charakter czysto procesowy, gdyż nie stanowią one aktów wywołujących skutki materialnoprawne (postanowienie NSA z: 15 grudnia 2004 r., OZ 805/04; 8 czerwca 2010 r., II OZ 489/10, Lex nr 649157; 16 sierpnia 2011 r., I FZ 142/11, Lex nr 864188; 21 stycznia 2011 r., II OZ 3/11, Lex nr 953121; 24 lutego 2011 r., II OZ 108/11, Lex nr 783950). Wstrzymania wykonania aktu nie sposób utożsamiać z tamowaniem biegu postępowania merytorycznego przed właściwym organem administracji publicznej. Sama obawa, że w przyszłości mogą zostać podjęte akty administracyjne, które doprowadzą do wydania decyzji zobowiązującej skarżące Województwo do wypłaty odszkodowania w znacznej wysokości, nie stanowi okoliczności uzasadniającej zastosowanie ochrony tymczasowej w niniejszej sprawie. Należy też podkreślić, że w ramach rozpoznania wniosku o udzielenie ochrony tymczasowej sąd administracyjny nie ocenia prawidłowości wydania zaskarżonego aktu lub innego aktu objętego wnioskiem o wstrzymanie – w aspekcie jego zgodności z prawem, ale jedynie to, czy wykonanie danego aktu jeszcze przed jego prawomocnym skontrolowaniem może doprowadzić do sytuacji wyjątkowych, zagrażających chronionym dobrom skarżącego. Odnosząc się natomiast do argumentacji zawartej we wniosku wskazać należy, że skarżący jako jednostka samorządu terytorialnego, dysponent środków publicznych, zobowiązany jest do wykazywania równej staranności przy realizacji wszystkich wynikających z przepisów praw i obowiązków, zarówno tych odnoszących się do członków społeczności lokalnej jako ogółu, jak i tych dotyczących indywidualnych podmiotów. Podkreślić należy, że prawo do odszkodowania za pozbawienie własności nieruchomości jest prawem konstytucyjnie chronionym i jednostka samorządu terytorialnego, na rzecz której wywłaszczono nieruchomość, nie może prowadzić polityki finansowej w sposób, który uniemożliwi bądź utrudni pokrywanie zobowiązań związanych z realizacją gwarantowanych konstytucyjnych praw do słusznej rekompensaty za pozbawienie własności. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 61 § 3 i 5 p.p.s.a., oddalił wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia.