II SA/Gd 433/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Referendarz sądowy WSA Diana Trzcińska po rozpoznaniu w dniu 22 lipca 2008 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. B. o przyznanie prawa pomocy w sprawie z jej skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 31 marca 2008 r. Nr [...] w przedmiocie opłaty adiacenckiej postanawia odmówić M. B. przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym. M. B. zwróciła się o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym częściowe zwolnienie od kosztów sądowych. Zgodnie ze złożonym oświadczeniem wnioskodawczyni prowadzi gospodarstwo domowe wraz z mężem, synem i swoimi rodzicami. Zgodnie z oświadczeniem, rodzina wnioskodawczyni utrzymuje się z dochodów z tytułu emerytur – A. i K. L. w łącznej kwocie około 1 470 zł netto miesięcznie oraz dochodu wnioskodawczyni z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej w kwocie 306 zł miesięcznie, a także dochodu jej męża z prowadzonego gospodarstwa rolnego, który trudno wskazać, gdyż jest bardzo niski. Wnioskodawczyni oświadczyła, iż jest współwłaścicielką domu o powierzchni 81 m2, mieszkania o powierzchni 49,10 m2 oraz nieruchomości rolnej o powierzchni 5,4 ha. Nadto, posiada ona oszczędności w wysokości około 160 000 zł. Wnioskodawczyni podała, że z uzyskiwanych dochodów musi ponosić następujące wydatki: za telefon komórkowy i stacjonarny – łącznie około 270 zł miesięcznie, rata leasingowej za samochód - 1 100 zł miesięcznie, z tytułu ubezpieczenia obowiązkowego rolników - 392 zł rocznie, z tytułu składki na rzecz KRUS - 269 zł płatne kwartalnie, z tytułu opłaty za zużycie energii w gospodarstwie - około 256 zł miesięcznie oraz za energię w sklepie - około 313 zł, tytułem rocznego podatku od nieruchomości - 2 288 zł. Wnioskodawczyni oświadczyła, że jest zmuszona opłacać raty za samochód, gdyż służy on do przewozu towaru do sklepu. Podała również, że jej rodzice zamieszkują z nią i prowadzą wspólne gospodarstwo domowe, jednak ich dochody są bardzo skromne i ledwo wystarczają na pokrycie kosztów ich lekarstw. Wezwana do udokumentowania swojej sytuacji rodzinnej i materialnej, wnioskodawczyni nadesłała wyciągi z kont osobistych i lokat bankowych, zaświadczenie z Urzędu Skarbowego o wysokości dochodów uzyskanych przez M. B. w 2007 r., odcinki emerytur swoich rodziców, umowę przekazania gospodarstwa rolnego zawartą w formie aktu notarialnego. Analiza przedłożonych rachunków bankowych wskazuje, że na koncie depozytowym M. B. ma ulokowane łącznie 162 716,05 złotych (dwie lokaty). Z kolei analiza operacji na rachunku osobistym A. B. wskazuje, iż w okresie od 1 kwietnia 2008 r. do 14 lipca 2008 r. dokonywał on następujące operacje finansowe: w dniu 8 kwietnia 2008 r. – wpłata własna w wysokości 3 500 zł, w dniu 17 kwietnia 2008 r. – wcześniejsza spłata karty na kwotę 2 500 zł, w dniu 13 maja 2008 r. – wpłata własna w wysokości 4 500 zł i tego samego dnia – wcześniejsza spłata karty w kwocie 4 448,37 zł, w dniu 8 lipca 2008 r. – wpłata własna na kwotę 3 300 zł i tego samego dnia – wcześniejsza spłata karty w wysokości 2 079 zł. Stosownie do treści art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zmianami), prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3 art. 245 tejże ustawy). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 cytowanej ustawy). Wskazane przepisy stanowią wyjątek od zasady, wynikającej z treści art. 199 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zgodnie z którą na stronie ciąży obowiązek pokrycia kosztów postępowania wywołanych jej udziałem w sprawie. Zatem, rzeczą wnioskodawcy, jako zainteresowanego, jest wykazanie, iż jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe traktowanie, o którym mowa w przytoczonych przepisach. W niniejszej sprawie uznać należy, że skarżąca nie wykazała, że spełnia ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Przedstawione przez wnioskodawczynię okoliczności dotyczące wysokości osiąganych dochodów zarówno przez nią, jak i jej męża są pełne sprzeczności. Wnioskodawczyni podnosi, iż prowadzona przez nią działalność gospodarcza, a także przez jej męża – działalność rolnicza - nie przynoszą dochodów. Tymczasem, z tak niskich dochodów stać wnioskodawczynię na spłatę miesięcznych rat leasingowych w wysokości ponad 1 100 zł (przy dochodzie rocznym w kwocie 3 673,62 zł), a jej małżonek odnotowuje comiesięczne wpływy na koncie znacznie przekraczające kwotę 3 000 zł. Z tych też dochodów jest on w stanie spłacać zadłużenia z kart kredytowych w wysokości powyżej 2 000 zł miesięcznie. Poza tym, wnioskodawczyni dysponuje oszczędnościami zgromadzonymi na lokatach bankowych, które opiewają na kwotę przewyższającą 160 000 zł. Jej oświadczenie, iż kwota ta ma w pierwszej kolejności zabezpieczać potrzeby jej schorowanych rodziców nie może stanowić okoliczności skutkującej przyznaniem prawa pomocy. Sąd nie jest bowiem związany oświadczeniem wnioskodawcy w przedmiocie przeznaczenia posiadanych środków finansowych. Sąd bada aktualny stan finansowy i majątkowy osoby ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy i w tym kontekście nie mają znaczenia przyszłe zamierzenia strony, które pozostają jedynie deklaracjami, a nie faktami, a tylko takie mogą mieć znaczenie przy ustalaniu spełnienia przesłanek prawa pomocy. W ocenie Sądu, nie ma żadnego uzasadnienia dla uznania większej wagi celu jakim jest opłacenie bliżej nieokreślonych wydatków rodziców skarżącej z posiadanych oszczędności przed przeznaczeniem ich na koszty sądowe wynikające z toczącego się postępowania. Reasumując, uznać należy, że dochody osiągane przez wnioskodawczynię i jej rodzinę, fakt posiadania majątku w postaci domu, mieszkania oraz nieruchomości rolnej, a także okoliczność zgromadzenia znacznych zasobów pieniężnych w postaci oszczędności (ponad 160 000 zł) nie uzasadniają twierdzenia o niemożności poniesienia przez skarżącą kosztów sądowych w niniejszej sprawie. W ocenie Sądu, sytuacja majątkowa wnioskodawczyni jest bardzo dobra i jest ona w stanie, choćby z posiadanych oszczędności, ponieść koszty postępowania w niniejszej sprawie. Przypomnieć w tym miejscu należy, o czym mowa już była powyżej, iż instytucja prawa pomocy, stanowiąc rodzaj ulgi w obowiązku uiszczenia daniny publicznej z tytułu prowadzenia postępowania przed sądem, ustanowiona została z myślą o osobach ubogich, których trudna sytuacja materialna uniemożliwia dostęp do sądu. W ocenie Sądu zaś, skarżąca – posiadając majątek w postaci domu, mieszkania, nieruchomości rolnej oraz znacznych oszczędności, do grona osób ubogich nie należy. Wskazać przy tym należy, iż udzielenie prawa pomocy oznacza przerzucenie kosztów postępowania sądowego ze skarżących na innych obywateli – z ich danin pochodzą bowiem dochody budżetu państwa, z których pokrywanie są wydatki budżetowe. Dlatego też, może mieć miejsce w przypadku osób, których stan majątkowy i dochody są niskie, lecz taka sytuacja nie ma miejsca odniesieniu do skarżącej (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 grudnia 2004 r., sygn. akt FZ 507/04, nie publikowane). Z tych względów Sąd na podstawie przepisu art. 246 § 1 pkt 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji postanowienia.