II SA/Gd 433/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Krzysztofowicz Sędziowie: Sędzia WSA Janina Guść (spr.) Sędzia WSA Dorota Jadwiszczok Protokolant Sekretarz sądowy Joanna Mierzejewska po rozpoznaniu w dniu 7 listopada 2012 r. na rozprawie sprawy ze skargi S.W. na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 31 maja 2012 r., nr [...] w przedmiocie stanowiska wierzyciela w sprawie zarzutów zobowiązanego oddala skargę. Postanowieniem z dnia 14 września 2011 r., Nr [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego nałożył na S. W. grzywnę w celu przymuszenia w wysokości 59.194,50 zł wobec uchylania się przez niego od wykonania obowiązku określonego w tytule wykonawczym z dnia 10 maja 2010 r. nr [...], dotyczącego rozbiórki rozbudowy budynku produkcyjnego (obecnie hotelu), położonej przy ulicy [...] w K. Wobec nieuiszczenia grzywny, organ I instancji w dniu 29 lutego 2012 r. wystawił tytuł wykonawczy nr [...] stosowany w egzekucji należności pieniężnych na kwotę 59.194,50 zł i pismem z dnia 29 lutego 2012 r. przekazał ten tytuł wykonawczy do Naczelnika Urzędu Skarbowego w celu wyegzekwowania nałożonej grzywny. S. W. wniósł zarzuty na podstawie art. 33 pkt 6 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005 r. nr 229 poz. 1954 ze zm.), wskazując, że egzekucja jest niedopuszczalna bowiem postanowienie o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia z 14 września 2011 r. nie zostało mu doręczone oraz na podstawie art. 33 pkt 7 tej ustawy, zarzucając brak doręczenia mu upomnienia. Nadto w zarzutach wskazano na naruszenie art. 6 § 1 cytowanej ustawy, gdyż skarżący nie uchylał się od wykonania zobowiązania. Naczelnik Urzędu Skarbowego przekazał Powiatowemu Inspektorowi Nadzoru Budowlanego zgłoszone przez S. W. zarzuty w celu zajęcia stanowiska przez wierzyciela. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego, na podstawie art. 34 § 1 i 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji postanowieniem z dnia 20 kwietnia 2012 r. Nr [...] zajął negatywne stanowisko w sprawie zgłoszonych przez S. W. zarzutów. Ustosunkowując się do zarzutu niedopuszczalności egzekucji z uwagi na niedoręczenie skarżącemu postanowienia o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia, organ wyjaśnił, że doręczane zobowiązanemu postanowienie o nałożeniu grzywny zostało uznane za skutecznie doręczone w dniu 4 października 2011 r. na podstawie art. 44 § 4 k.p.a. Organ zaprzeczył twierdzeniom skarżącego, jakoby ten nie uchylał się od wykonania zobowiązania rozbiórki. Skarżący wiedział bowiem, że w jego sprawie w 2005 r. zapadł prawomocny wyrok wydany przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, którym Sąd oddalił skargę S. W. na wydane decyzje administracyjne o nakazie rozbiórki samowoli budowlanej. Twierdzenie, że skarżący nie uchylał się od wykonania nałożonych obowiązków jest zatem chybione, ponieważ miał wystarczająco dużo czasu, żeby je wykonać. Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 33 pkt 7 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, tj. braku uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, organ wskazał, że upomnienie zawierające wezwanie do wykonania obowiązku przymusowej rozbiórki samowoli budowlanej z zagrożeniem skierowania sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego, zostało doręczone w dniu 15 października 2007 r. pełnomocnikowi pocztowemu B. S., uprawnionej do odbierania w imieniu skarżącego przesyłek pocztowych (nr pełnomocnictwa [...]). Pełnomocnictwo w momencie odbierania upomnienia było ważne. Tym samym upomnienie wysłane do skarżącego należy uznać za doręczone skutecznie. Reasumując, organ uznał, że zarzuty złożone w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej na podstawie tytułu wykonawczego z dnia 29 lutego 2012 r. nr [...] są nieuzasadnione i mają na celu tylko i wyłącznie przedłużenie toczącego się postępowania egzekucyjnego. Zażalenie na przedmiotowe postanowienie złożył S. W. zarzucając naruszenie przepisów art. 6 § 1, art. 33 pkt 6, art. 33 pkt 7 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Skarżący zakwestionował istnienie po jego stronie obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Wskazał on, że organ wydał orzeczenie nakładające na skarżącego obowiązek, lecz nigdy tego orzeczenie skarżącemu skutecznie nie doręczył. Zatem obowiązek po stronie skarżącego nie istnieje, bowiem nigdy nie powstał. Skarżący wywiódł, że nawet gdyby uznać, że obowiązek istnieje, to nie jest wymagalny. Skarżący podkreślił, że nie jest dopuszczalna egzekucja administracyjna należności, o których istnieniu strona nie wiedziała. Skarżący nie zgodził się z możliwością zastosowania w przedmiotowej sprawie doręczenia zastępczego i w konsekwencji pozostawienia przesyłki zawierającej postanowienie obciążające grzywną w celu przymuszenia w aktach ze skutkiem doręczenia, ze względu na fakt jego pobytu poza granicami Polski. Nie miał on możliwości podjęcia przesyłki i zapoznania się z jej treścią. Według skarżącego, organ I instancji pominął tryb doręczenia przewidziany w art. 43 k.p.a., albowiem nie podjął nawet próby doręczenia przesyłki sąsiadom nieruchomości znajdującej się w K. przy ul. [...]. Powołując się na orzecznictwo sądowoadministracyjne skarżący wskazał, że nie może zostać uznane za skuteczne doręczenie w trybie art. 44 k.p.a., gdy była możliwość doręczenia przesyłki w trybie art. 43 k.p.a. Skuteczność doręczenia dokonanego w trybie uregulowania art. 44 k.p.a. zależy od łącznego spełnienia wszystkich przesłanek w tym przepisie określonych, a więc: niemożności doręczenia pisma adresatowi, jego dorosłemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy, pozostawienia przesyłki dla adresata w oddawczym urzędzie pocztowym, umieszczenia zawiadomienia o dacie i miejscu pozostawienia przesyłki w skrzynce na korespondencję lub w innych miejscach wskazanych w art. 44 § 2 k.p.a. oraz upływu czternastodniowego terminu przechowywania pisma w placówce pocztowej. Rozpoznając zażalenie, Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego postanowieniem z dnia 30 maja 2012 r., Nr [...], utrzymał zaskarżone postanowienie w mocy. Organ odwoławczy wyjaśnił, że postanowienie o nałożeniu na skarżącego grzywny w celu przymuszenia do wykonania orzeczonej rozbiórki zostało doręczone S. W. w dniu 29 września 2011 r. zgodnie z przepisami art. 44 k.p.a. Z treści zwrotnego potwierdzenia odbioru przesyłki wynika, iż z powodu niemożności doręczenia adresatowi przesyłki, informacja o możliwości jej odbioru z Urzędu Pocztowego [...] została umieszczona w oddawczej skrzynce pocztowej adresata w dniu 15 września 2011 r. Przesyłkę awizowano powtórnie w dniu 23 września 2011 r. Powyższe oznaczało, że skuteczne doręczenie przedmiotowego postanowienia nastąpiło w dniu 29 września 2011 r. W odniesieniu do zarzutu braku upomnienia poprzedzającego nałożenie grzywny organ wyjaśnił, że upomnienie jest właściwe dla egzekucji obowiązków niepieniężnych, podczas gdy w przedmiotowym postępowaniu egzekucji podlega grzywna, czyli obowiązek o charakterze pieniężnym (§ 13 pkt 3 lit. e rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 listopada 2011 r w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji Dz.U. z 2001 r Nr 137, poz.1541 ze zm.). Oznacza to, że organ powiatowy nie miał obowiązku doręczenia upomnienia w przedmiotowej sprawie. Organ wskazał, że przepisy art. 34 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie określają szczegółowo formy, w jakiej winno być wyrażone stanowisko wierzyciela, a kwestionowane postanowienie spełnia wymogi przepisów art.124 k.p.a., które określają treść i formę postanowienia. Skargę na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 30 maja 2012 r. wniósł S. W. Skarżący zarzucił: 1. rażące naruszenie art. 33 pkt 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w zw. z art. 18 ustawy i art. 109 k.p.a., bowiem w przedmiotowej sprawie obowiązek po stronie skarżące nie istnieje, gdyż nie zostało skarżącemu skutecznie doręczone postanowienie o powstaniu obowiązku; 2. rażące naruszenie art. 33 pkt 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, z uwagi na brak wymagalności tego obowiązku; 3. rażące naruszenie art. 33 pkt 6 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, bowiem w przedmiotowej sprawie egzekucja jest niedopuszczalna z uwagi na fakt, iż skarżącemu nie zostało skutecznie doręczone postanowienie w sprawie nałożenie grzywny w celu przymuszenia, co w konsekwencji uniemożliwiło skarżącemu skuteczną obronę i złożenie w ustawowym terminie środka odwoławczego; 4. rażące naruszenie art. 44 k.p.a. poprzez niezastosowanie art. 43 k.p.a., a przez to błędne przyjęcie, iż skarżącemu skutecznie doręczono postanowienie w trybie art. 44 k.p.a., w sytuacji, w której wystąpiła niemożność skutecznego doręczenia w inny sposób; 5. naruszenie art. 32 ust. 1 i 45 ust. 1 w zw. z art. 8 ust. 2 Konstytucji RP poprzez niezastosowanie, w konsekwencji ograniczenie skarżącemu prawa do sądu i naruszenie zasady równości wobec prawa, w sytuacji, w której przepisy Konstytucji winny być stosowane bezpośrednio; 6. naruszenie art. 6, art. 7, art. 8, art. 9, art. 10 k.p.a. Wskazując na powyższe zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości. W uzasadnieniu skargi skarżący wyjaśnił, że postanowienie z dnia 14 września 2011 r. zostało wysłane do skarżącego na adres w K., ul. [...], pod którym skarżący nie zamieszkiwał i nie przebywał. Skarżący jest obywatelem niemieckim, centrum jego spraw życiowych i zawodowych zostało przeniesione do Niemiec. Skarżący przyznał, że ani on ani inna osoba nie odebrała przedmiotowej korespondencji. Pozostawiono ją w aktach ze skutkiem doręczenia, pomimo, iż skarżący nie miał możliwości zapoznania się z nią. Skarżący nie miał wiedzy o wydanym postanowieniu. Dopiero w dniu 19 marca 2012 r. skarżący w siedzibie organu uzyskał kserokopię postanowienia z dnia 14 września 2011 r., zatem po wystawieniu tytułu wykonawczego z dnia 29 lutego 2012 r. W odpowiedzi na skargę Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację sformułowaną w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia i uznając zarzuty skargi za niezasadne. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 oraz art. 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje, w zakresie swej właściwości, kontrolę pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej. Kontrolując zaskarżone postanowienie Sąd nie dopatrzył się naruszenia przez organ przepisów prawa materialnego i procesowego. Stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu jest prawidłowe. Zarzuty podniesione w postępowaniu egzekucyjnym mogą być oparte na przesłankach wskazanych w art. 33 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. nr 229 poz. 1954 ze zm.), zwanej dalej ustawą. Zarzuty wniesione przez skarżącego, dotyczyły naruszenia art. 33 pkt 6 i 7 oraz art. 6 § 1 ustawy. W art. 33 pkt 6 ustawy wskazano, że przesłanką wniesienia zarzutów może być niedopuszczalność egzekucji administracyjnej lub zastosowanego środka egzekucyjnego, w pkt 7 - brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1. Podniesiony przez skarżącego zarzut, iż odpis postanowienia o nałożeniu grzywny nie został mu doręczony jest bezzasadny. Postanowieniem Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 14 września 2011 r., wydanym na podstawie art. 122 ustawy nałożono na skarżącego grzywnę w celu przymuszenia do wykonania obowiązku rozbiórki. Odpis tego postanowienia organ I instancji prawidłowo przesłał skarżącemu na adres: ul. [...] K. Adres ten wskazany został przez samego skarżącego w piśmie z dnia 25 maja 2010 r., stanowiącym zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego, a ponadto wynikał ze zbiorów meldunkowych prowadzonych przez Urząd Miejski w K. Adres ten został wskazany przez Urząd Miejski w K. jako "adres stały" skarżącego. (vide: znajdujący się w aktach administracyjnych sprawy wniosek o udostępnienie danych ze zbiorów meldunkowych, zbioru PESEL, ewidencji wydanych i utraconych dowodów osobistych z dnia 13 października 2006 r.). Na adres ul. [...] K., doręczano również tytuł wykonawczy z dnia 10 maja 2010 r., w którym zawarto pouczenie o konieczność wskazania zmiany adresu, przewidzianej w art. 36 § ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. W aktach sprawy brak jest jakiekolwiek pisma informującego o zmianie miejsca pobytu skarżącego. Przesyłka zawierająca postanowienie z dnia 14 września 2011 r. z uwagi na niemożność doręczenia przesyłki osobiście skarżącemu w trybie art. 42 k.p.a. (na zwrotnym poświadczeniu odbioru znajdującym się w aktach administracyjnych sprawy widnieje napis "adresata nie zastałem") jak również z uwagi na niemożność doręczenia przesyłki dorosłemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy domu w trybie art. 43 k.p.a. (na zwrotnym poświadczeniu odbioru znajdującym się w aktach administracyjnych sprawy widnieje napis "z powodu niemożności doręczenia, w sposób wskazany w punkcie 1, tj. adresatowi, pełnoletniemu domownikowi, sąsiadowi, dozorcy domu") przesyłka ta została doręczona skarżącemu w trybie art. 44 k.p.a. Zgodnie z art. 44 k.p.a. w razie niemożności doręczenia pisma w sposób wskazany w art. 42 i 43: 1) poczta przechowuje pismo przez okres czternastu dni w swojej placówce pocztowej - w przypadku doręczania pisma przez pocztę, 2) pismo składa się na okres czternastu dni w urzędzie właściwej gminy (miasta) - w przypadku doręczania pisma przez pracownika urzędu gminy (miasta) lub upoważnioną osobę lub organ (§ 1). Zawiadomienie o pozostawieniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w terminie siedmiu dni, licząc od dnia pozostawienia zawiadomienia w miejscu określonym w § 1, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy nie jest to możliwe, na drzwiach mieszkania adresata, jego biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe, bądź w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata (§ 2). W przypadku niepodjęcia przesyłki w terminie, o którym mowa w § 2, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru przesyłki w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od daty pierwszego zawiadomienia (§ 3). Doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1, a pismo pozostawia się w aktach sprawy (§ 4). Przewidziana w art. 44 k.p.a. zastępcza forma doręczenia pism rodzi domniemanie prawne, że pismo zostało doręczone adresatowi. Na zwrotnym potwierdzeniu odbioru przesyłki adresowanej do skarżącego a zawierającej postanowienie z dnia 14 września 2011 r. widnieje informacja, że pierwsze awizowanie przesyłki miało miejsce w dniu 15 września 2011 r. a drugie w dniu 23 września 2011 r. Tym samym organ prawidłowo stwierdził, że przesyłka zawierająca postanowienie organu I instancji została skutecznie doręczona skarżącemu w dniu 29 września 2011 r. Wskazać dodatkowo należy, że postanowieniem z dnia 31 maja 2012 r. Wojewódzkie Inspektor Nadzoru Budowlanego odmówił skarżącemu przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie o nałożeniu grzywny z dnia 14 września 2011 r. i stwierdził uchybienie do wniesienia zażalenia na to postanowienie, a wyrokiem z dnia 17 października 2012 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę S. W. na postanowienie z dnia 31 maja 2012 r. Odnośnie kwestii braku doręczenia skarżącemu upomnienia wskazać należy, że zgodnie z art. § 13 pkt 3 lit e rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 listopada 2011 r w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2001 r Nr 137, poz.1541 ze zm.) postępowanie egzekucyjne może być wszczęte bez uprzedniego doręczenia upomnienia w przypadkach, gdy egzekucja dotyczy należności z tytułu grzywien w celu przymuszenia nakładanych w postępowaniu egzekucyjnym obowiązków o charakterze niepieniężnym, tak jak to miało o miejsce w prowadzonym wobec skarżącego postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym nakazu rozbiórki. Organ egzekwujący nałożoną grzywnę nie miał zatem obowiązku uprzedniego doręczenia skarżącemu upomnienia. Wskazać także należy, że zgodnie z art. 29 § 1 ustawy organ egzekucyjny bada z urzędu dopuszczalność egzekucji administracyjnej, organ ten nie jest natomiast uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Zatem badaniu w toku tego postępowania nie podlega kwestia zasadności postanowienia o nałożeniu grzywny, w tym uchylania się przez skarżącego od wykonania obowiązku rozbiórki. Kwestia ta nie podlega zatem także badaniu w stanowisku wierzyciela w sprawie zgłoszonych zarzutów. Za niezasadne Sąd uznał także zarzuty naruszenia przepisów art. 6, art. 7, art. 8, art. 9, art. 10 k.p.a. oraz naruszenia przepisów Konstytucji. Stanowisko wierzyciela jest zgodne z przepisami prawa i nie narusza wskazanych przepisów formułujących zasady postępowania administracyjnego ani zasad konstytucyjnych. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270) oddalił skargę, jako niezasadną.