II SA/Gd 433/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Dariusz Kurkiewicz Sędziowie: Sędzia WSA Krzysztof Kaszubowski Asesor WSA Justyna Dudek-Sienkiewicz (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 11 września 2024 r. sprawy ze skargi R. B. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 22 marca 2024 r. nr SKO Gd/763/24 w przedmiocie udostępnienia akt sprawy dotyczących umorzenia postępowania odwoławczego w sprawie warunków zabudowy 1. uchyla zaskarżone postanowienie, 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku na rzecz skarżącego R. B. kwotę 100 zł (sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania. Skarga R. B. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 22 marca 2024 r. nr SKO Gd/763/24 wniesiona została w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych. Decyzją z 28 lipca 2023 r. Prezydent Miasta Gdyni ustalił warunki zabudowy dla inwestycji nadbudowy części budynku oraz zmiany sposobu użytkowania na funkcję usługowo (przedszkole) – mieszkalną, dla działki [...] obręb [...], położonej przy ul. K.[..] w G. oraz działek nr [...]-[...] obręb [...], dla realizacji dojazdu, miejsc postojowych i infrastruktury. Ww. decyzję otrzymali: K. S. (inwestorka), A. K., G. Ł., G. G., R. G. Odwołanie od powyższej decyzji złożyła K. S., która następnie, w piśmie z 5 września 2023 r., cofnęła wniesione odwołanie. W toku postępowania przed Kolegium J. J. (pismo z 1 września 2023 r.) zwróciła się o przyznanie jej statusu strony w postępowaniu o wydanie warunków zabudowy. Natomiast G. Ł., będąca stroną postępowania, wniosła o doręczenie jej odpisu zmiany wniosku o wydanie warunków zabudowy, jednocześnie wnosząc o wyznaczenie terminu do zapoznania się z aktami i zgłoszenia ewentualnych żądań. O przyznanie statusu strony w postępowaniu o wydanie warunków zabudowy wniósł także R. B. (pismo z 31 sierpnia 2023 r.). Decyzją z 12 września 2023 r. nr SKO Gd/5086/23 Kolegium umorzyło postępowanie odwoławcze. Decyzja ta doręczona została m.in. J. J., która nie była stroną podstępowania przed organem pierwszej instancji, a w toku postępowania przed Kolegium wniosła o przyznanie jej statusu strony w postępowaniu o ustalenie warunków zabudowy. Decyzji nie skierowano natomiast do R. B., który także wniósł do Kolegium o przyznanie statusu strony w postępowaniu o ustalenie warunków zabudowy. Na skutek skargi G. Ł. i J. J. wyrokiem z dnia 29 maja 2024 r. sygn. akt II SA/Gd 971/23 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku uchylił powyższą decyzję z 12 września 2023 r. nr SKO Gd/5086/23. Sąd wskazał, że umorzenie postępowania odwoławczego nastąpiło przedwcześnie, ze względu na brak odniesienia się przez organ odwoławczy do złożonych w toku postępowania administracyjnego wniosków określonych podmiotów o przyznanie im statusu stron postępowania. Pismem z dnia 29 października 2023 r. R. B. wniósł o doręczenie mu decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z 12 września 2023 r. nr SKO Gd/5086/23. Wniosek ponowił pismem z dnia 11 grudnia 2023 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku postanowieniem z dnia 22 marca 2024 r. nr SKO Gd/763/24 na podstawie art. 73 § 1 w zw. z art. 74 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2023r., poz. 775), dalej "k.p.a.", odmówiło R. B. udostępnienia akt sprawy wskazując, że nie był on stroną postępowania zakończonego wydaniem decyzji Prezydenta Miasta Gdyni z dnia 28 lipca 2023 r. w przedmiocie warunków zabudowy, a także nie był stroną postępowania odwoławczego, zakończonego decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 12 września 2023 r., o doręczenie której wnosił. Na powyższe postanowienie skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku wniósł R. B., wnosząc o jego uchylenie. Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył co następuje. Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity Dz.U. z 2022 r., poz. 2492) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935) – zwanej dalej p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Wspomniana kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd administracyjny bada więc co do zasady, czy zaskarżony akt administracyjny jest zgodny z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami proceduralnymi normującymi podstawowe zasady postępowania przed organami administracji publicznej. Uchylenie zaskarżonej decyzji lub postanowienia w całości albo w części następuje w przypadku stwierdzenia przez sąd naruszenia przepisów prawa materialnego, jeżeli miało ono wpływ na wynik sprawy, lub naruszenia przepisów prawa procesowego, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a także dając podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi, sąd skargę oddala odpowiednio w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.). Ponadto należy wskazać, że zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.). W pierwszej kolejności sąd wskazuje, że sprawa została skierowana do rozpoznania w trybie uproszczonym w oparciu o treść art. 119 pkt 3 p.p.s.a., który pozwala sądowi skierować do rozpatrzenia na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym skargę, której przedmiotem jest postanowienie na które służy zażalenie. W niniejszej sprawie skarżący wnioskiem z dnia 29 października 2023 r., ponowionym pismem z dnia 11 grudnia 2023 r., zwrócił się o doręczenie mu decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z 12 września 2023 r. nr SKO Gd/5086/23 o umorzeniu postępowania odwoławczego w przedmiocie decyzji o warunkach zabudowy. Wniosek ten związany był z faktem, iż skarżący R. B. nie brał udziału w postępowaniu w pierwszej instancji oraz domagał się przed organem odwoławczym uznania go za stronę postępowania. Wniosek ten organ błędnie uznał za wniosek o udostępnienie akt sprawy złożony w trybie art. 73 § 1 k.p.a.. Zgodnie z art. 73 § 1 k.p.a. strona ma prawo wglądu w akta sprawy, sporządzania z nich notatek, kopii lub odpisów. Prawo to przysługuje również po zakończeniu postępowania. Czynności określone w § 1 są dokonywane w lokalu organu administracji publicznej w obecności pracownika tego organu (§ 1a). Wgląd w akta sprawy w przypadku, o którym mowa w art. 236 § 2, następuje z pominięciem danych osobowych osoby składającej skargę (§ 1b). Strona może żądać uwierzytelnienia odpisów lub kopii akt sprawy lub wydania jej z akt sprawy uwierzytelnionych odpisów, o ile jest to uzasadnione ważnym interesem strony (§ 2). Organ administracji publicznej może zapewnić stronie dokonanie czynności, o których mowa w § 1, w swoim systemie teleinformatycznym, po uwierzytelnieniu strony w sposób określony w art. 20a ust. 1 albo 2 ustawy z 17 lutego 2005 r. o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne (§ 3). Jak wynika z cytowanych przepisów, uprawnienie przeglądania akt sprawy i wykonywania dalszych opisanych wyżej czynności zastrzeżone zostało wyłącznie dla strony postępowania. Dostęp do akt sprawy posiadają zatem wyłącznie podmioty będące stronami w postępowaniu głównym, czyli takim, które zmierza do merytorycznego załatwienia sprawy. Postępowanie w sprawie udostępnienia akt ma charakter postępowania incydentalnego, zależnego od postępowania głównego. To w postępowaniu głównym organ administracji rozstrzyga sprawę administracyjną. Skoro postępowanie w sprawie udostępnienia akt w toku postępowania administracyjnego ma charakter wpadkowy, incydentalny i zależny od postępowania głównego, to także i krąg stron na potrzeby postępowania wpadkowego nie ustala się odrębnie niż ten, który organ ustalił na potrzeby postępowania głównego. Organ dysponujący aktami sprawy obowiązany jest zatem dokonać oceny, czy podmiot żądający udzielenia dostępu do akt sprawy ma status strony w postępowaniu głównym. Identyfikacji dokonuje organ na podstawie art. 28 k.p.a., zgodnie z którym stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Tymczasem kwestia kręgu stron postępowania głównego nie została przez organ odwoławczy wyjaśniona, co skutkowało uchyleniem przez tutejszy Sąd decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 12 września 2023 r. nr SKO Gd/5086/23 o umorzeniu postępowania odwoławczego. W ramach wskazań co do dalszego postępowania Sąd wskazał na konieczność dokonania weryfikacji stron postępowania o warunki zabudowy, stosownie do złożonych w tym zakresie wniosków w toku postępowania odwoławczego, w tym wniosku R. B. Określenie w toku postępowania głównego kręgu stron jest przesądzające o ich uprawnieniu do korzystania z odrębnego (incydentalnego i wpadkowego) postępowania jakim jest postępowanie regulowane art. 73 i 74 k.p.a. dotyczące udostępnienia akt, a nie odwrotnie. Podsumowując, wniosek R. B. o doręczenie mu decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 12 września 2023 r. nr SKO Gd/5086/23 o umorzeniu postępowania odwoławczego w celu jej zaskarżenia nie był wnioskiem o udostępnienie akt sprawy, ale o uznanie za stronę postępowania i powinien zostać rozpatrzony w postępowaniu głównym, zgodnie z zaleceniami Sądu wynikającymi z wyroku z dnia 29 maja 2024 r. sygn. akt II SA/Gd 971/23. Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. uchylił zaskarżone postanowienie. Wskazania co do dalszego postępowania wynikają z akapitu powyżej.