II SA/Gd 440/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Górska po rozpoznaniu w dniu 22 listopada 2017 r., na posiedzeniu niejawnym, sprzeciwu K. K. od postanowienia starszego referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 5 października 2017 r. sygn. akt II SA/Gd 440/17 w sprawie ze skargi K. K. na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 13 marca 2017 r. nr [...] w przedmiocie opłaty za legalizację obiektu postanawia utrzymać w mocy postanowienie starszego referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 5 października 2017 r. sygn. akt II SA/Gd 440/17. We wniesionej do Sądu skardze na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 13 marca 2017 r. nr [...] skarżący K. K. złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego przy OIRP w Gdańsku M. A.. Uzasadniając złożony wniosek, skarżący wskazał, że nie jest w stanie uiścić opłaty od skargi jak i nie jest w stanie opłacić niezbędnej dla niego pomocy prawnej. Jest on bowiem osobą niepełnosprawną w znacznym stopniu po wypadku przy pracy (I grupa inwalidzka), niezdolny do pracy, ma chore serce, cierpi na upośledzenie widzenia, leczy się w Poradni Zdrowia Psychicznego i wymaga opieki osób trzecich a nałożenie opłaty legalizacyjnej było, w jego ocenie, nieprawidłowe. Skarżący oświadczył jednocześnie, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z żoną i ich wspólny miesięczny dochód wynosi 4139,47 zł (tj. 3018,85 zł – renta skarżącego oraz 1120,62 zł – emerytura jego żony). Skarżący wskazał także, że posiada dom jednorodzinny o powierzchni 115 m2 oraz działkę o powierzchni 900 m2. Skarżący podkreślił, że w postępowaniu prowadzonym pod sygn. akt II SA/Gd [...] w sprawie rozbiórki obiektu budowlanego przyznano mu prawo pomocy przez zwolnienie od wpisu od skargi a przez 12 lat koszty utrzymania wzrosły. Referendarz sądowy, uznając złożone przez skarżącego oświadczenie za niewystarczające do oceny jego rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego, zarządzeniem z dnia 25 lipca 2017 r., wydanym na podstawie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r., poz. 1369), wezwał skarżącego do przedłożenia dodatkowych dokumentów źródłowych i oświadczeń. Odpowiadając na powyższe wezwanie, w dniu 11 sierpnia 2017 r. skarżący złożył w Sądzie pismo, w którym oświadczył m.in., że: sprzedał mieszkanie w Sopocie a uzyskane pieniądze przeznaczył na dom w M.. Skarżący przedłożył również rachunki z 2017 r. związane z zakupami w celu doposażenia domu (na kwotę 387,03 zł, 132,87 zł, 140,12 zł, 75,17 zł, 171,74 zł, 605,03 zł); rachunek za zakup dwóch par okularów (na kwotę 2850 zł); rachunki za energię elektryczną (na kwotę 162,35 zł i 116,80 zł); rachunek za telewizję (na kwotę 74,80 zł); rachunek za wodę i ścieki (na kwotę 39,29 zł i 49,68 zł); podatek od nieruchomości (płatny w 6 ratach po 122 lub 123 zł) a także rachunek za wywóz śmieci (na kwotę 40,54 zł). Ponadto, przy piśmie z dnia 20 września 2017 r. skarżący wskazał, że miesięczne koszty utrzymania jego i jego żony opiewają miesięcznie na kwotę 4141,93 zł a składają się na nie: koszty śniadania dla dwóch osób (750 zł), koszty obiadów dla dwóch osób (1200 zł), koszty kolacji dla dwóch osób (600 zł), podatek od nieruchomości (41 zł), opłata za energię elektryczną (150 zł), opłata za wywóz odpadów komunalnych (4,54 zł), opłata za telewizję z telefonem (76,25 zł), opłata za wodę (39,29 zł), opłata za ścieki (49,68 zł), opłata za ogrzewanie wody i centralnego ogrzewania (450 zł), koszt zakupu lekarstw dla żony (229,22 zł), koszt zakupu lekarstw dla skarżącego (210 zł), koszt zakupu chemii osobistej (51,95 zł); koszt fryzjera i golenie skarżącego (60 zł), koszt fryzjera jego żony (30 zł); koszt zakupu odzieży i obuwia dla dwóch osób (50 zł); koszt dojazdu do lekarza rodzinnego i do innych specjalistów oraz na zlecone rehabilitacje (150 zł). Postanowieniem z dnia 5 października 2017 r., wydanym na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.), referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku odmówił przyznania skarżącemu prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego wskazując, że sytuacja skarżącego pozwala mu na poniesienie wszelkich opłat związanych z niniejszą sprawą. Koszty utrzymania nie pochłaniają bowiem osiąganych przez niego dochodów a posiadany dom pozwala na uzyskiwanie dodatkowych dochodów z wynajmu. Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem, skarżący złożył sprzeciw podnosząc, że referendarz pominął niektóre ze wskazywanych przez niego kosztów utrzymania a wykazane przez niego koszty i wydatki nie pozwalają na poniesienie jakichkolwiek innych. Podkreślił, że nie inwestuje żadnych środków w dom a jedynie próbuje zachować dom w stanie niezagrażającym życiu. Zauważył także, że posiadany przez niego dom nie pozwala na uzyskiwanie dodatkowych dochodów z wynajmu i wygospodarowanie kwater, gdyż jest niewykończony. Rozpoznając wniesiony sprzeciw Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zawyżył, co następuje: Złożony przez skarżącego wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego - nie zasługuje na pozytywne rozpoznanie. Art. 246 § 1 pkt 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.) wskazuje, że przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Wskazać przy tym należy, że przyznanie prawa pomocy, jako instytucja o charakterze wyjątkowym, może mieć zastosowanie tylko wobec osób, które znajdują się w bardzo trudnej sytuacji materialnej, w szczególności - osób rzeczywiście ubogich, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia, bądź środki te są bardzo ograniczone i zaspokajają tylko podstawowe potrzeby życiowe. Udzielenie prawa pomocy jest formą dofinansowania z budżetu państwa i powinno sprowadzać się do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście niemożliwe. Dlatego też, jak podkreśla się w orzecznictwie sądów administracyjnych, przy ocenie sytuacji wnioskodawcy, z punktu widzenia przepisu art. 246 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, uwzględnia się nie tylko bieżące dochody i wydatki jego i rodziny, ale również stan majątkowy. Posiadanie majątku, co do zasady, wyklucza bowiem możliwość przyznania prawa pomocy. Co więcej, w orzecznictwie ustalono również, że strona postępowania przed sądem administracyjnym powinna partycypować w kosztach tego postępowania, jeżeli posiada stały miesięczny dochód (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 lutego 2005 r., sygn. akt FZ 711/04, Legalis). Przepis art. 246 § 1 ustawy, co do zasady, nie ma więc zastosowania do osób osiągających dochody z własnej pracy i posiadających jakikolwiek majątek. Udzielenie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym powinno sprowadzać się jedynie do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście niemożliwe (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 marca 2011 r., sygn. akt II GZ 83/11, Legalis). Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, że skarżący jest w stanie ponieść koszty postępowania w niniejszej sprawie bez uszczerbku dla swojego utrzymania, jako że skarżący wraz z żoną uzyskuje co miesiąc dochód w łącznej wysokości 4139,47 zł. Problemy zdrowotne skarżącego nie mogą stanowić podstawy przyznania prawa pomocy (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 maja 2013 r., sygn. akt II OZ 395/13, Legalis). Sąd nie jest ponadto związany orzeczeniami z zakresu prawa pomocy wydanymi w innych sprawach z wniosku tego samego podmiotu (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 kwietnia 2008 r., sygn. akt II OZ 308/08, Legalis). Z uwagi na powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 w zw. z art. 260 ustawy – Prawo o postepowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.