II SA/Gd 443/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Jadwiszczok Sędziowie: Sędzia WSA Mariola Jaroszewska Sędzia NSA Krzysztof Ziółkowski (spr.) Protokolant: Agnieszka Szczepkowska po rozpoznaniu w dniu 11 października 2006 r. na rozprawie sprawy ze skargi M. W. – L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 23 marca 2005 r. , nr [...] w przedmiocie dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej z dnia 14 lutego 2005 r., nr [...]. Decyzją z dnia 14 lutego 2005r. nr [...] Kierownik Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej na podstawie art. 104 i art. 130 § 4 kpa oraz art. 28 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. Nr 228, poz. 2255 ze zm.) zwaną dalej ustawą o świadczeniach rodzinnych wstrzymał wypłatę zasiłku rodzinnego na rzecz O. Z. z tytułu samotnego wychowywania dziecka począwszy od lutego 2005r., do czasu wyjaśnienia uprawnienia do pobierania tego świadczenia. W uzasadnieniu wskazano, że w trakcie postępowania prowadzonego w związku z przyznaniem prawa do zasiłku rodzinnego na rzecz M. Z. z tytułu urodzenia dziecka ujawniono, że D. Z. zamieszkuje wspólnie z matką dziecka. W związku z powyższym należało wstrzymać wypłaty świadczenia od lutego 2005r. Od powyższej decyzji odwołanie złożyła M. W.-L., domagając się przyznania dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania O. Z. Odwołująca wskazała, że D. Z. nie zamieszkuje w jej mieszkaniu, a w dniu 10 lutego 2005r. przebywał tam wyłącznie dlatego, że przyniósł opał. Podniosła również, że dnia 21 grudnia 2004r. złożyła w Miejskim Ośrodku Opieki Społecznej oświadczenie, że D. Z. przebywa w jej mieszkaniu, ponieważ w tym czasie była chora, na dzień 30 grudnia 2004r. miała wyznaczony termin porodu, zaś w okresie od dnia 4 stycznia 2005r. do dnia 14 stycznia 2005r. przebywała w szpitalu. W okresie tym D. Z. przebywał w mieszkaniu odwołującej się tylko w ciągu dnia, a po powrocie do domu jej siedemnastoletniej córki, na noc opuszczał mieszkanie. Ponadto odwołująca wskazała, że D. Z. nocuje u swojej rodziny albo u znajomych i jest bezdomny. Decyzją z dnia 23 marca 2005r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze, na podstawie art. 2 ustawy z dnia 12 października 1994r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (tj. Dz. U. z 2001r. Nr 79, poz. 856 ze zm.), art. 127 § 2 w zw. z art. 17 pkt 1, art. 138 § 1 pkt 1 kpa oraz art. 28 ustawy o świadczeniach rodzinnych, utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Rozpatrując sprawę w instancji odwoławczej organ wskazał, że w dniu 21 grudnia 2004r. odwołująca się przedłożyła w Miejskim Ośrodku Pomocy Społecznej upoważnienie dla konkubenta D. Z. do odbioru przyznanego zasiłku z pomocy społecznej. W tym samym dniu D. Z. wskazując adres B. ul. [...] oświadczył, że zamieszkuje u odwołującej się. W dniu 2 lutego 2005r. odwołująca się wystąpiła z wnioskiem o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego oraz dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu urodzenia dziecka oraz z tytułu samotnego wychowywania dziecka M. Z. Organ realizujący świadczenia w dniu 10 lutego 2005r. przeprowadził wywiad z odwołującą się oraz z D. Z. Oceniając zebrane dowody organ przyjął, że D. Z. - ojciec dzieci O. i M. Z. - zamieszkuje i wychowuje dzieci wspólnie z matką - odwołującą się M. W.-L. Decyzją z dnia 14 lutego 2005r. przyznano na M. Z. zasiłek rodzinny, dodatek z tytułu urodzenia dziecka i odmówiono przyznania dodatku z tytułu samotnego wychowywania dziecka. Organ odwoławczy podniósł, że zgodnie z art. 28 ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz § 14 pkt 2 rozporządzenia Ministra polityki Społecznej z dnia 27 września 2004r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne, w przypadku gdy podmiot realizujący świadczenia poweźmie wątpliwość w sprawie dotyczącej przyznanego świadczenia rodzinnego co do występujących w sprawie okoliczności mających wpływ na prawo do tego świadczenia, wstrzymuje realizację świadczeń rodzinnych od najbliższego terminu płatności. W ocenie organu odwoławczego wskazane wyżej okoliczności wykazały, że dziecko – O. Z. wychowywane jest wspólnie z ojcem D. Z. i uprawniały organ I instancji do wstrzymania realizacji dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania począwszy od lutego 2005r. W skardze na powyższą decyzję M. W.-L. wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji oraz o przyznanie jej zasiłku z tytułu samotnego wychowywania dzieci. Powtarzając argumentację zawartą w odwołaniu podała, że nie wychowuje wspólnie z D. Z. dwóch córek. Ponadto wskazał, że podanie w dniu 21 grudnia 2004r. przez D. Z., że przebywa w mieszkaniu skarżącej było wynikiem informacji udzielonej mu w Miejskim Ośrodku Pomocy Społecznej, żeby tak napisał, gdyż inaczej nie mógłby pobrać świadczeń. Skarżąca podniosła, że D. Z. nie jest jej konkubentem, zaś okoliczność, iż nie zamieszkuje on w jej mieszkaniu może udowodnić zeznaniami wielu świadków. W ocenie skarżącej organy obu instancji oparły swoje ustalenia na wywiadzie środowiskowym, który nie jest prawdziwy. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Stosownie do art. 1 § 1 oraz art. 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje, w zakresie swej właściwości, kontrolę pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej. Zgodnie zaś z art. 134 § 1 cytowanej wyżej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W myśl art. 135 powołanej wyżej ustawy sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Skarga jest zasadna, albowiem zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji są niezgodne z prawem, aczkolwiek z innych przyczyn niż wskazane w skardze. Zgodnie z art. 28 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. nr 228, poz. 2258 ze zm.), wstrzymuje się wypłatę świadczeń rodzinnych, jeżeli osoba, o której mowa w art. 23 ust. 1 tej ustawy, odmówiła udzielenia lub nie udzieliła, w wyznaczonym terminie, wyjaśnień co do okoliczności mających wpływ na prawo do świadczeń rodzinnych. Z treści cytowanego przepisu wynika, że niezbędną przesłanką wstrzymania wypłaty przyznanych świadczeń rodzinnych jest wezwanie osoby, o której mowa w art. 23 ust. 1 ustawy, do złożenia, w wyznaczonym terminie, wyjaśnień co do okoliczności mających wpływ na prawo do świadczeń rodzinnych. Dopiero bowiem po bezskutecznym upływie wyznaczonego terminu lub po ustaleniu, że osoba odmówiła złożenia stosownych wyjaśnień, dopuszczalnym jest wydanie decyzji w przedmiocie wstrzymania wypłaty świadczeń. W niniejszej sprawie skarżąca M. W.- L. w żadnym razie nie uchylała się od składania wyjaśnień. Przeciwnie, wielokrotnie wskazywała, że nie wychowuje dzieci wspólnie z D. Z. Odmienne w tej mierze ustalenia organów pomocy społecznej nie wyczerpują dyspozycji przepisu art. 28 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych i nie mogły być podstawą do wydania decyzji o wstrzymaniu wypłaty świadczeń. Organ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji także błędnie powołał się na przepis § 14 pkt 2 Rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 27 września 2004 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne Dz. U. Nr 213, poz. 2162). Wbrew stanowisku organu, zawartego w zaskarżonej decyzji przepis ten nie pozwala organowi w razie podjęcia "wątpliwości w sprawie dotyczącej przyznanego świadczenia rodzinnego co do występujących w sprawie okoliczności mających wpływ na prawo do tego świadczenia" do wstrzymania wypłaty świadczenia od najbliższego terminu płatności. Wątpliwości w tej mierze rozwiewa sama treść tego przepisu, który stanowi, że: - w przypadku gdy osoba otrzymująca świadczenia rodzinne udzieliła informacji o zmianie liczby członków rodziny lub o innej zmianie w sytuacji rodziny, powodującej ustanie prawa do świadczenia rodzinnego, podmiot realizujący świadczenia rodzinne wstrzymuje wypłatę od najbliższego terminu płatności. - w przypadku gdy podmiot realizujący świadczenia rodzinne poweźmie wątpliwość w sprawie dotyczącej przyznanego świadczenia rodzinnego co do występujących w sprawie okoliczności mających wpływ na prawo do tego świadczenia, powiadamia niezwłocznie osobę ubiegającą się o konieczności złożenia w wyznaczonym terminie, nie dłuższym niż 14 dni licząc od dnia otrzymania wezwania, wyjaśnień w sprawie lub dostarczenia niezbędnych dokumentów. W przypadku nieudzielenia wymaganych wyjaśnień lub niedostarczenia w wyznaczonym terminie niezbędnych dokumentów, wstrzymuje się realizację świadczeń rodzinnych od najbliższego terminu płatności. - w przypadku gdy w stosunku do osoby deklarującej samotne wychowywanie dziecka, otrzymującej lub ubiegającej się o świadczenie rodzinne, wystąpią wątpliwości dotyczące samotnego wychowywania dziecka przez tę osobę, organ właściwy może wystąpić, jeżeli osoba korzysta lub korzystała ze świadczeń pomocy społecznej, o udostępnienie przeprowadzonego na podstawie przepisów o pomocy społecznej rodzinnego wywiadu środowiskowego albo może przeprowadzić wywiad, którego celem jest wyjaśnienie sytuacji rodziny. Zatem należało uznać, że zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu I instancji zostały wydane z naruszeniem prawa materialnego – art. 28 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, które miało wpływ na wynik sprawy. Biorąc powyższe pod uwagę Sąd, na podstawie art. 145 § 1 lit. a ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzająca ją decyzją organu I instancji.