II SA/Gd 443/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie: Sędzia WSA Janina Guść po rozpoznaniu w dniu 16 sierpnia 2007r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi W. L. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia 12 kwietnia 2007 r. Nr [...] w przedmiocie przyznania uprawnień kombatanckich 1. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia 5 grudnia 2006 r. Nr [...] 2. zasądza od Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na rzecz W. L. kwotę 100 (sto) zł. tytułem zwrotu kosztów uiszczonego wpisu sądowego. W. L. złożył wniosek do Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych o przyznanie uprawnień kombatanckich. We wniosku wskazał, iż w okresie od lutego 1941 r. do czerwca 1941 r. był więźniem obozu w D. i P.. Wniosek został pozytywnie zaopiniowany przez Związek Solidarności Polskich Kombatantów. Do wniosku załączona została rekomendacja Związku Solidarności Polskich Kombatantów, życiorys wnioskodawcy i oświadczenia świadków na okoliczność pobytu wnioskodawcy we wskazanych obozach oraz zaświadczenia o stanie jego zdrowia. Ze złożonych dokumentów wynikało, iż W. L. w lutym 1941 r. w wieku siedmiu lat został wywieziony z całą rodziną z miejscowości S. do obozu w D., gdzie przebywał z matką, a jego ojca umieszczono w oddzielonej części obozu, a następnie przetransportowano do Oświęcimia. Pozostali członkowie rodziny wraz z zainteresowanym zostali, po dłuższym pobycie w D., wywiezieni do P., gdzie przebywali do czerwca 1941 r. Decyzją z dnia 5 grudnia 2006 r., nr [...], wydaną na podstawie art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. b oraz art. 22 ust. 1 i art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (tj.: Dz.U. z 2002 r. nr 42, poz. 371 ze zm.) Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych odmówił przyznania uprawnień kombatanckich z wnioskowanego tytułu. Organ w uzasadnieniu decyzji stwierdził, iż analiza przedłożonych przez wnioskodawcę dokumentów nie pozwala na stwierdzenie, że był on więźniem obozów w P. i D.. Natomiast zeznania świadków M. G., J. J. i S. J. uznano za niewiarygodne, gdyz nie przedstawili oni żadnych dowodów przebywania we wskazanych obozach razem z wnioskodawcą i nie byli bezpośrednimi świadkami jego pobytu w obozach. W. L. wystąpił z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy, zarzucając organowi nieuzasadnione odmówienie wiarygodności zeznaniom świadka M. G., która w swoim oświadczeniu stwierdziła, iż w 1941 r. przebywała w obozach w P. i D., nadto wskazał on na pominięcie przez organ oświadczenia jego matki G. P.. Przy ponownym rozpatrywaniu sprawy, Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych zwrócił się z prośbą do W. L. o udzielenie wyjaśnień w sprawie i udzielenie odpowiedzi na pytania dotyczące okoliczności wysiedlenia i pobytu w obozie oraz do Instytutu Pamięci Narodowej z prośbą o udzielenie informacji odnośnie charakteru miejsca odosobnienia znajdującego się w P.. Decyzją z dnia 12 kwietnia 2007 r., nr [...], wydaną na podstawie art. 127 § 3 i art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. b i c ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego organ utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W toku ponownego rozpatrywania sprawy ustalono, że w D. istniały dwa obozy podległe różnym władzom - obóz dla internowanych, podległy policji bezpieczeństwa oraz obóz dla wysiedlonych z tzw. rejencji ciechanowskiej podległy władzom przesiedleńczym. W uzasadnieniu organ wskazał, iż z zebranego w sprawie materiału dowodowego, w tym przede wszystkim oświadczenia samego zainteresowanego wynika, że nie przebywał on w obozie podległym policji bezpieczeństwa lecz w obozie dla osób wysiedlonych. Powołując się na informacje uzyskane z Instytutu Pamięci Narodowej Głównej Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu organ ustalił, że obóz dla wysiedlonych w D., nie spełnia warunków ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami i represji wojennych okresu powojennego, natomiast obóz w P. stanowił punkt zborny dla ludności wysiedlanej i również nie spełnia warunków tej ustawy. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarżący zarzucił organowi błędne ustalenie okoliczności faktycznych dotyczących pobytu skarżącego w obozie, który, jak wynika z zaskarżonej decyzji, nie spełniał kryteriów ustawy o kombatantach. Strona podniosła, iż organ nie dysponował wystarczającymi na takie stwierdzenie dowodami, natomiast wyjaśnienia złożone przez stronę w toku postępowania administracyjnego wyraźnie wskazywały na przebywanie jedynie w innej części obozu w D., podległemu policji bezpieczeństwa i spełniającego ustawowe kryteria do przyznania uprawnień kombatanckich, a nie jak ustalił organ, w obozie dla wysiedlonych. Zarzucono również pominięcie, wynikających z wyjaśnień skarżącego, informacji dotyczących administracji obozu oraz warunków, w jakich znajdował się wraz z rodziną i które to wskazywały na eksterminacyjny charakter obozu w Działdowie. Natomiast wszelkie wątpliwości w sprawie zostały rozstrzygnięte na niekorzyść skarżącego, co stanowi naruszenie podstawowej zasady zaufania obywatela do organów administracji państwa. Ponadto, w uzasadnieniu skargi podniesiono, iż zgodnie z § 5 pkt 1 lit. b rozporządzenia Prezesa Rady ministrów z dnia 20 września 2001 r. w sprawie określenia miejsc odosobnienia, w których były osadzone osoby narodowości polskiej lub obywatele polscy innych narodowości, warunki pobytu w obozie przejściowym podległym policji bezpieczeństwa w D., w którym to przebywał skarżący, nie różniły się od warunków w obozach koncentracyjnych, a osoby w nich osadzone pozostawały w dyspozycji hitlerowskich władz bezpieczeństwa. W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, podtrzymując swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji, wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej. Z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skarga jest zasadna, albowiem zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia 5 grudnia 2006 r., nr [...], zapadły z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego. Zgodnie z postanowieniami art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (tj.: Dz.U. z 2002 r., nr 42, poz. 371 ze zm.), zwanej dalej ustawą, uprawnienia określone w ustawie przysługują osobie, która uzyska decyzję potwierdzającą działalność wymienioną w art. 1 ust. 2 i w art. 2 albo fakty, o których mowa w art. 4, posiada obywatelstwo polskie lub posiadała je w okresie działalności kombatanckiej bądź w okresie podlegania represjom. W myśl dyspozycji art. 4 ust. 1 ustawy zakres jej zastosowania obejmuje osoby podlegające represjom wojennym i okresu powojennego rozumianym m.in. jako okresy przebywania z przyczyn politycznych, narodowościowych, religijnych i rasowych w hitlerowskich więzieniach, obozach koncentracyjnych i ośrodkach zagłady (lit. a), w innych miejscach odosobnienia, w których warunki pobytu nie różniły się od warunków w obozach koncentracyjnych, a osoby tam osadzone pozostawały w dyspozycji hitlerowskich władz bezpieczeństwa(lit. b) lub w innych miejscach odosobnienia, w których pobyt dzieci do lat 14 miał charakter eksterminacyjny, a osoby tam osadzone pozostawały w dyspozycji hitlerowskich władz bezpieczeństwa (lit. c). Z oświadczeń skarżącego złożonych w toku postępowania administracyjnego w niniejszej sprawie wynika, iż w okresie wojennym podlegał represjom polegającym na umieszczeniu w obozie w D., a następnie w obozie w P.. Rozstrzygnięcie sprawy wymagało ustalenia, czy miejsca odosobnienia, w których umieszczono w trakcie wojny skarżącego, stanowiły miejsce odosobnienia w rozumieniu art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy. Zgodnie z § 5 pkt 1 lit. b rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 20 września 2001 r. w sprawie określenia miejsc odosobnienia, w których były osadzone osoby narodowości polskiej lub obywatele polscy innych narodowości (Dz.U. nr 106, poz. 1154 ze zm.), przejściowy obóz policji bezpieczeństwa (obóz internowania) w D. stanowił miejsce odosobnienia określone w art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy. Skarżący powoływał się na fakt pobytu w obozie w D.. W D. znajdowały się dwa obozy - poległy policji bezpieczeństwa i podległy władzom przesiedleńczym, do którego nie miały zastosowania przepisy ustawy o kombatantach. Wobec powyższego organ administracji winien dokonać szczegółowych ustaleń umożliwiających ocenę, w którym z obozów znajdujących się w D. przebywał skarżący. Ustalenia te winny być dokonane w oparciu o wszechstronnie zebrany materiał dowodowy przy użyciu wszelkich dostępnych środków dowodowych, podlegających wnikliwej ocenie organu. Z zasady prawdy obiektywnej wyrażonej w art. 7 k.p.a. wynika, iż organ administracji publicznej winien podejmować wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, a art. 77 § 1 k.p.a. zobowiązuje organ administracji do wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego. Zaskarżoną decyzję wydano z naruszeniem tych obowiązków. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych zaniechał w istocie dokonania oceny zebranego materiału dowodowego, ograniczając się do stwierdzenia, iż z zebranego w sprawie materiału dowodowego, w tym przede wszystkim oświadczenia samego zainteresowanego wynika, że nie przebywał on w obozie podległym policji bezpieczeństwa lecz w obozie dla osób wysiedlonych. Organ administracji nie przytoczył i nie ocenił jakichkolwiek konkretnych dowodów potwierdzających charakter obozu, w którym przebywał skarżący. Ustalenie przez organ, iż skarżący w swoich oświadczeniach przyznaje, że przebywał w D. w obozie dla osób wysiedlonych, który nie spełnia warunków ustawy o kombatantach, a nie w obozie podległym policji bezpieczeństwa, nie znajduje uzasadnienia w treści wyjaśnień składanych przez skarżącego w toku postępowania. W swoim oświadczeniu z dnia 27 lutego 2007 r. skarżący stwierdził, że po aresztowaniu w lutym 1941 r. on wraz z cała swoją rodziną przewieziony został do obozu koncentracyjnego w D., gdzie oddzielono od siebie kobiety z dziećmi od mężczyzn, których umieszczono w oddalonej części obozu. Z podanych przez skarżącego informacji nie wynikało, iż przebywał on w innym obozie niż jego ojciec. Jak trafnie wskazano w skardze, przeciwnie do tezy zawartej w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, skarżący twierdził, iż został umieszczony wraz z ojcem w tym samym obozie, ale przebywali w innych jego częściach. Brak było w tej sytuacji podstaw do uznania, iż z oświadczenia wnioskodawcy wynikało, że przebywał on w obozie dla osób wysiedlonych. Organ niezasadnie zaniechał dokonania w zaskarżonej decyzji jakiejkolwiek oceny złożonych przez skarżącego pisemnych oświadczeń świadków G. P., M. G., J. J. oraz S. J. Ocena oświadczeń M. G., J. J. oraz S. J. dokonana została w decyzji z dnia 5 grudnia 2006 r. zbiorczo przez wskazanie, iż osoby te nie były świadkami pobytu skarżącego w obozie i nie przedstawiły żadnych dowodów ich pobytu w obozie w D.. Ocena ta nie spełnia warunków oceny wyczerpującej i wnikliwej. Pominięto w niej bowiem istotne oświadczenie matki skarżącego - G. P., z która przebywał on w obozie. Nadto, wbrew treści ustaleń organu, z pisemnych wyjaśnień M. G. wynikało, i przebywała ona wraz ze skarżącym w tym samym obozie w D.. W sytuacji gdy organ administracji uważał, że dołączone do akt sprawy pisemne oświadczenia świadków M. G. i G. P. są niewystarczające dla ustalenia okoliczności wskazywanych przez wnioskodawcę, winien z urzędu, kierując się dyspozycją art. 7 i 77 § 1 k.p.a. przejawić inicjatywę dowodową, dopuszczając dowód z zeznań tych osób w charakterze świadków. Dopiero przeprowadzenie bezpośredniego dowodu z zeznań tych osób, umożliwiłoby rzetelną ocenę wiarygodności świadków oraz uzyskanie informacji umożliwiających ocenę charakteru obozu, w którym przebywał skarżący. W ocenie Sądu, w rozpoznawanej sprawie, organy administracji publicznej nie zebrały i nie rozpatrzyły w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego, do czego zobowiązuje je art. 77 § 1 k.p.a., jak też nie wykazały należytej dbałości i staranności o dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy, jak tego wymaga art. 7 k.p.a. Przy ponownym rozpoznawaniu sprawy organ winien przeprowadzić postępowanie dowodowe zgodnie z przepisami art. 7 i art. 77 k.p.a., w tym dopuścić dowód z zeznań świadków G. P. i M. G., ewentualnie z przesłuchania skarżącego, w razie zaistnienia okoliczności z art. 86 k.p.a., szczegółowo ocenić zebrany materiał dowodowy i na tej podstawie dokonać ustaleń odnośnie charakteru miejsca odosobnienia w D., w którym przebywał skarżący. Biorąc pod uwagę powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny uwzględnił skargę i na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w związku z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję z dnia 5 grudnia 2006 r. Sprawę rozpoznano w postępowaniu uproszczonym na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 119 pkt 2 prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, bowiem Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych zgłosił wniosek o skierowanie sprawy do postępowania w trybie uproszczonym, a skarżący w terminie 14 dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażądał przeprowadzenia rozprawy. O kosztach postępowania Sąd orzekł w oparciu o art. 200 w związku z art. 210 § 2 prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zasadzając na rzecz skarżącego, którego skarga została uwzględniona kwotę 100 zł tytułem zwrotu uiszczonego wpisu sądowego od skargi.