II SA/Gd 448/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jolanta Górska Sędziowie: Sędzia WSA Dorota Jadwiszczok (spr.) Asesor WSA Katarzyna Krzysztofowicz Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Agnieszka Dobroń po rozpoznaniu w dniu 24 października 2007 r. na rozprawie sprawy ze skargi J. N. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...], nr [...] w przedmiocie pozbawienia uprawnień kombatanckich oddala skargę. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją z dnia 27 listopada 2006 r., po ponownym rozpoznaniu sprawy, na podstawie art. 21 ust. 2 pkt 4 lit.c) w związku z art. 25 ust. 2 pkt 1 lit. a) ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. z 2002 r. Nr 42, poz. 371 ze zm.) pozbawił pana J. N. uprawnień kombatanckich przyznanych orzeczeniem Związku Bojowników o Wolność i Demokrację Zarząd Wojewódzki z tytułu udziału w walkach zbrojnych o utrwalanie władzy ludowej w okresie od 24 sierpnia 1954 r. do 31 grudnia 1947 r. Zdaniem organu strona nie wykazała, że spełniła którąś z przesłanek określonych w przepisach wymienionej wyżej ustawy. W szczególności organ stwierdził, że pan J. N. pełniąc służbę w jednostkach KBW w latach 1949-1953 wykonywał zadania operacyjne związane z likwidacją ugrupowań mających na celu walkę o niepodległość i suwerenność Rzeczpospolitej Polskiej, co wyklucza przyznanie mu uprawnień. Jednocześnie nie potwierdziło się, aby jednostki, w których pełnił służbę pan J. N. prowadziły walkę z Wehrwolfem. W ocenie organu do oceny stanu faktycznego w przedmiotowej sprawie zastosowanie ma treść przepisu art. 21 ust. 2 pkt 4 lit.c) w związku z art. 25 ust. 2 pkt 1 lit. a) ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego, który stanowi, że uprawnienia kombatanckie nie przysługują osobie, która była zatrudniona, pełniła służbę lub funkcję w aparacie bezpieczeństwa publicznego poza strukturami Urzędów Bezpieczeństwa, Służby Bezpieczeństwa lub Informacji Wojskowej, jeżeli podczas i w związku z tą działalnością wykonywała zadania śledcze i operacyjne związane bezpośrednio ze zwalczaniem organizacji oraz osób działających na rzecz suwerenności i niepodległości Rzeczypospolitej Polskiej. Jak zauważył Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 10 lutego 2005 r. (OSK 1126/04), spójnik "i" zamieszczony w zwrocie "zadania śledcze i operacyjne", w przepisie art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. c) ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego nie ma funkcji koniunkcyjnej, lecz ma znaczenie enumeratywne, to znaczy wyliczające. Można zatem pozbawić uprawnień kombatanckich osobę spoza struktur Urzędu Bezpieczeństwa, Służby Bezpieczeństwa lub Informacji Wojskowej, która wykonywała podczas i w związku ze służbą zarówno zadania operacyjne i śledcze, jak też wykonywała tylko zadania śledcze, lub jedynie zadania operacyjne zwalczając organizacje niepodległościowe lub osoby działające na rzecz suwerenności i niepodległości Rzeczypospolitej Polskiej. Branie przez pana J. N. udziału, w ramach służby w Korpusie Bezpieczeństwa Wewnętrznego, w walce z niepodległościowym podziemiem powoduje utratę przez niego uprawnień kombatanckich. W tej sytuacji fakt ewentualnego prowadzenia walk z Wehrwolfem nie może mieć wpływu na rozstrzygnięcie. W piśmie z dnia 15 grudnia 2006 r. pan J. N. wystąpił z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy. Ponownie oświadczył, że od grudnia 1945 r. do sierpnia 1947 r. brał udział w walkach z hitlerowskim podziemiem, natomiast nigdy, jako patriota, nie brał udziału zwalczaniu organizacji niepodległościowych. Decyzją z dnia 4 kwietnia 2007 r. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych utrzymał w mocy decyzję własną. W uzasadnieniu organ wskazał, że w przedmiotowej sprawie nie zaistniały jakiekolwiek nowe okoliczności faktyczne i prawne uzasadniające uchylenie zaskarżonej decyzji. Ponadto organ wskazał, iż pan J. N. służył w Korpusie Bezpieczeństwa Wewnętrznego. Pojęcie "aparatu bezpieczeństwa publicznego" określił Sąd Najwyższy w uchwale Składu 7 Sędziów z dnia 7 maja 1992 r., II UZP 7/91 (OSNCA 1992 nr 10 poz. 174) i stwierdził, że pojęcie to oznacza wszystkie jednostki organizacyjne Resortu Bezpieczeństwa Publicznego, które z formalnoprawnego punktu widzenia były określane jako służby bezpieczeństwa publicznego. Jednostką organizacyjną Resortu Bezpieczeństwa Publicznego był również Korpus Bezpieczeństwa Publicznego. Była to specjalna formacja wojskowa powołana w 1945 r. do walki z niepodległościowym podziemiem oraz zbrojnymi organizacjami ukraińskimi i niemieckimi i do zapewnienia porządku wewnętrznego. Przytoczone pojęcie "aparatu bezpieczeństwa publicznego" podzielił Trybunał Konstytucyjny w orzeczeniu z dnia 15 lutego 1994 r., K 15/93 (Dz.U. nr 99 poz. 482). Analiza art. 21 ust. 2 pkt 4 ustawy kombatanckiej, w ocenie organu, prowadzi do konkluzji, iż Korpus Bezpieczeństwa Wewnętrznego jak również Milicja Obywatelska były jednostkami aparatu bezpieczeństwa publicznego poza strukturami Urzędów Bezpieczeństwa, Służby Bezpieczeństwa i Informacji Wojskowej. Podkreślono w treści uzasadnienia, iż J. N. po stwierdzeniu powyższej okoliczności nie może otrzymać uprawnień kombatanckich z żadnego innego tytułu. Skargę na powyższą decyzję wniósł J. N. nie zgadzając się z jej rozstrzygnięciem. W ocenie skarżącego przedłożone przez niego w trakcie postępowania dowody w wystarczający sposób potwierdzają jego uprawnienia kombatanckie. Ponadto pan J. N. wyjaśnił, iż ma problemy z pisaniem, ponieważ jest osobą niepełnosprawną ze względu na wzrok, zatem wyjaśnienia złoży osobiście na rozprawie. Na rozprawie skarżący wniósł o uwzględnienie skargi. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie ponawiając argumentację faktyczną i prawną zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na podstawie przepisu z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, która sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2). Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W ocenie Sądu skarga nie jest uzasadniona, albowiem zaskarżona decyzja w żaden sposób nie narusza prawa. Zgodnie z treścią przepisu art. 25 ust. 2 pkt 1 lit. a), w związku z art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. c) ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach (...), pozbawia się uprawnień kombatanckich osoby, które w latach 1944-1956 były zatrudnione, pełniły służbę lub funkcję w aparacie bezpieczeństwa publicznego poza strukturami Urzędów Bezpieczeństwa, Służby Bezpieczeństwa lub Informacji Wojskowej, jeżeli podczas i w związku z tą działalnością wykonywały zadania śledcze i operacyjne związane bezpośrednio ze zwalczaniem organizacji oraz osób działających na rzecz suwerenności i niepodległości Rzeczypospolitej Polskiej. Zatem służba w aparacie bezpieczeństwa publicznego poza strukturami Urzędów Bezpieczeństwa, Służby Bezpieczeństwa lub Informacji Wojskowej i wykonywanie podczas i w związku z tą działalnością zadań operacyjnych i śledczych związanych bezpośrednio ze zwalczaniem organizacji oraz osób działających na rzecz suwerenności i niepodległości Rzeczypospolitej Polskiej, stanowi podstawę do wydania decyzji pozbawiającej uprawnień kombatanckich, niezależnie z jakiego tytułu uprawnienia te zostały przyznane. Skarżący służył w Korpusie Bezpieczeństwa Wewnętrznego. Niewątpliwie Korpus Bezpieczeństwa Wewnętrznego był wojskowo-policyjną formacją zbrojną Resortu Bezpieczeństwa Publicznego, powstałą w 1945 r. do walki z niepodległościowym podziemiem oraz zbrojnymi organizacjami ukraińskimi i niemieckimi. Pojęcie "aparatu bezpieczeństwa publicznego" jak prawidłowo zauważył Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, zgodnie z przyjętą wykładnią wyrażoną w uchwale 7 sędziów Sądu Najwyższego z 7 maja 1992 r. (II UZP 7/91- OSNCA 1992 nr 10 poz. 174) podzieloną przez Trybunał Konstytucyjny w orzeczeniu z dnia 15 lutego 1994 r., T 15/93 - OTK 1994 nr 1 poz. 4, oznacza wszystkie jednostki organizacyjne kolejno w Resorcie Bezpieczeństwa Publicznego, Ministerstwie Bezpieczeństwa Publicznego, Komitecie Bezpieczeństwa Publicznego i Ministerstwie Spraw Wewnętrznych. Tym samym przyjąć należy, iż Korpus Bezpieczeństwa Wewnętrznego był jednostką aparatu bezpieczeństwa publicznego poza strukturami Urzędów Bezpieczeństwa, Służby Bezpieczeństwa i Informacji Wojskowej. Pozbawienie zaś uprawnień kombatanckich osoby, która pełniła służbę w Korpusie Bezpieczeństwa Wewnętrznego wiąże się z wykazaniem wykonywania przez nią zadań śledczych i operacyjnych w zwalczaniu osób, organizacji walczących na rzecz suwerenności i niepodległości Rzeczypospolitej Polskiej. Należy zgodzić się z twierdzeniem zawartym w zaskarżonej decyzji, iż zwrot "zadania śledcze i operacyjne" zawarty w art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. c) ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego należy interpretować rozdzielnie, bowiem ten kierunek w orzecznictwie okazał się dominujący. W orzecznictwie generalnie przyjmowano, iż na podstawie art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. c) ustawy o kombatantach, pozbawia się uprawnień kombatanckich nie tylko osoby wykonujące zadania śledcze, ale i zadania operacyjne bezpośrednio związane ze zwalczaniem organizacji oraz osób działających na rzecz suwerenności i niepodległości Rzeczypospolitej Polskiej. Branie udziału, w ramach służby w Korpusie Bezpieczeństwa Wewnętrznego, w walkach z niepodległościowym podziemiem przyjmowano, z punktu widzenia wymagań ustawy o kombatantach, fakt takiego udziału nawet nie w pełni dobrowolny i mający miejsce w ramach służby wojskowej - powoduje utratę uprawnień kombatanckich uzyskanych z tytułu utrwalania w władzy ludowej, nie ma znaczenia dla utraty tych uprawnień fakt, iż oddział, w którym kombatant służył niezależnie od zwalczania poakowskiego podziemia walczył także z innymi wrogami. Także w ocenie składu orzekającego w tej sprawie, użyty spójnik "i" w zwrocie "zadania śledcze i operacyjne", a zamieszczony w omawianym przepisie art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. c) ustawy o kombatantach nie ma funkcji koniunkcyjnej, lecz ma znaczenie enumeratywne, to znaczy wyliczające. Tym samym trzeba uznać, iż można pozbawić uprawnień kombatanckich osobę spoza struktur Urzędu Bezpieczeństwa, Służby Bezpieczeństwa lub Informacji Wojskowej, która wykonywała podczas i w związku z tą służbą zarówno zadania operacyjne i śledcze, jak też wykonywała tylko zadania śledcze, lub jedynie zadania operacyjne zwalczając organizacje niepodległościowe lub osoby działające na rzecz suwerenności i niepodległości Rzeczypospolitej Polskiej. Jak prawidłowo ustalono i wskazano w zaskarżonej decyzji, skarżący, pełniąc służbę wojskową w KBW, początkowo jako żołnierz z poboru, a następnie jako żołnierz zawodowy prowadził działalność operacyjną przeciwko "reakcyjnemu podziemiu". Z materiału dowodowego wynika, że żołnierze KBW w latach 1947-1954, brali udział w zwalczaniu NSZ, a także poakowskiego zbrojnego podziemia. Wykazano również, że z treści deklaracji członkowskiej ZBoWiD, podpisanej przez skarżącego wynika, że, jednostka, w której służył, brała udział w bojach na terenie woj. białostockiego, lubelskiego i warszawskiego przeciwko bandom "Dęba", "Lasa", "Roja", "Roga", I szeregu drobniejszych ugrupowań. Zgodnie z informacją uzyskaną z "Informatora o (...) antypaństwowych organizacjach (...) 1944-56", Warszawa - MSW 1964, Lublin - Retro 1993, były to zbrojne oddziały podziemia poakowskiego. Ponadto [...] Pułk KBW w latach 1049-1950 brał udział w walkach z Narodowymi Siłami Zbrojnymi i bandami "Sovpycha", [...] Brygada KBW walczyła z Armią Krajową i Zrzeszeniem "Wolność i Niepodległość", natomiast [...] Pułk KBW walczył z NZW i AK. Organy obu instancji zasadnie przyjęły, iż po stwierdzeniu, że pan J. N. czynnie służył w Korpusie Bezpieczeństwa Wewnętrznego wykonując zadania operacyjne zwalczające organizacje niepodległościowe nie może otrzymać uprawnień kombatanckich z żadnego innego tytułu. Stwierdzić należy także, iż organ dwukrotnie rozpoznając przedmiotową sprawę wykazał należytą staranność i dokładności w ustaleniu stanu faktycznego niniejszej sprawy. Mając na względzie powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) oddalił skargę.