II SA/Gd 450/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w następującym składzie: Przewodniczący Sędzia WSA Dariusz Kurkiewicz po rozpoznaniu w dniu 28 listopada 2017r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Stowarzyszenia [...] w G. o przyznanie prawa pomocy w sprawie jego skargi na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 21 maja 2015 r., nr [...] w przedmiocie odmowy dopuszczenia do udziału w postępowaniu administracyjnym w sprawie środowiskowych uwarunkowań zgody na realizacje przedsięwzięcia postanawia: zwolnić skarżące Stowarzyszenie od kosztów sądowych w całości i ustanowić radcę prawnego z urzędu. Wnioskiem złożonym na formularzu PPPr Stowarzyszenie w imieniu którego występuje L. J., zwróciło się o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika. We wniosku z 6 lutego 2017 r. i 12 czerwca 2017 r. wskazało, że domaga się ustanowienia radcy prawnego, natomiast we wniosku z 14 września 2017 r. adwokata. Postanowieniem z 12 grudnia 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny odrzucił skargę Stowarzyszenia przyjmując, że mimo wezwania nie został usunięty brak formalny skargi, mianowicie nie złożono dokumentu (uchwały), podpisanego przez wszystkich członków Stowarzyszenia, z którego wynikałoby umocowanie dla L. J. do jego reprezentowania. W związku z wniesionym wnioskiem o przyznanie prawa pomocy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku postanowieniem z 18 grudnia 2015 r. odmówił przyznania skarżącemu Stowarzyszeniu prawa pomocy. Skarżące Stowarzyszenie od tego postanowienia wniosło sprzeciw oraz wniosek o przywrócenie terminu do jego wniesienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku postanowieniem z 22 sierpnia 2016 r. oddalił wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia sprzeciwu, przyjmując, że skarżące Stowarzyszenie nie uprawdopodobniło, że terminowi do wniesienia sprzeciwu uchybiono bez własnej winy. Od tego postanowienia skarżące Stowarzyszenie wniosło zażalenie. Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z 7 lutego 2017 r., sygn. akt II OZ 55/17, powołując się na art. 58 § 1 pkt 5 w zw. z art. 178, art. 180 oraz art. 197 § 2 p.p.s.a., odrzucił zażalenie, przyjmując, że skarżące Stowarzyszenie nie ma zdolności sądowej, gdyż Sąd Rejonowy rozwiązał je postanowieniem z 20 czerwca 2002 r., prawomocnym od 22 stycznia 2005 r. Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku postanowieniem z dnia 26 czerwca 2016 r. umorzył postepowanie w niniejszej sprawie. W ustawowym terminie wnioskodawca wniósł do sądu sprzeciw od powyższego postanowienia referendarza zarzucając, iż nie wskazuje ono podstawy prawnej, na podstawie której postepowanie w sprawie ma być umorzone. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku postanowieniem z 20 lipca 2017 r. w wyniku rozpoznania sprzeciwu Stowarzyszenia umorzył postępowanie uznając, że Stowarzyszenie nie posiada zdolności sądowej do występowania przed Sądem. W uzasadnieniu powołano się na postanowienie NSA z 7 lutego 2017 r., sygn. akt II OZ 55/17, w którym stwierdzono, że Stowarzyszenie zostało rozwiązane przez Sąd Rejonowy postanowieniem z 20 czerwca 2002 r., które uprawomocniło się z dniem 22 stycznia 2005 r. W związku z tym uznał WSA w Gdańsku, że Stowarzyszenie nie ma zdolności sądowej i nie może być stroną postępowania przed sądem administracyjnym, a zatem nie może być mu przyznane prawo pomocy, co z kolei uzasadnia, na podstawie art. 249a p.p.s.a., umorzenie postępowania w sprawie prawa pomocy Wskutek zażalenia L. J., twierdzącego, że reprezentuje Stowarzyszenie sprawa stała przedmiotem orzekania Naczelnego Sądu Administracyjnego. Postanowieniem z 18 października 2017 r. II OZ 1221/17 sąd odwoławczy uchylił zaskarżone postanowienie wskazując na dwa powody. Po pierwsze, brak podstaw do rozszerzania mocy wiążącej oceny prawnej wyrażonej w postanowieniu NSA z 7 lutego 2017 r. na inne postępowania niż to, którego dotyczyło to postanowienie oraz wskazanego w postanowieniu NSA z 18 maja 2017 r., sygn. akt II OZ 407/17. Z ostatnio powołanego postanowienia NSA wynika, że ta ocena prawna ogranicza się do postępowania w sprawie przywrócenia terminu do wniesienia sprzeciwu od postanowienia w sprawie przyznania prawa pomocy Stowarzyszeniu oraz do postępowania w sprawie sprzeciwu od postanowienia w sprawie przyznania prawa pomocy temu Stowarzyszeniu. Wskazana ocena prawna została wyrażona w konkretnych postępowaniach wpadkowych i z tego względu nie może być rozszerzana na inne postępowania wpadkowe. Po drugie, zdaniem NSA należy uwzględnić przedmiot rozpoznawanej sprawy, czyli to, że skarga dotyczy postanowienia organu administracji o odmowie dopuszczenia organizacji społecznej do udziału w postępowaniu administracyjnym z powodu rozwiązania tej organizacji przez sąd powszechny, że skarga została wniesiona przez osobę, która reprezentowała tę organizację społeczną w postępowaniu administracyjnym i że jednym z zarzutów skargi jest twierdzenie, iż ta organizacja społeczna nie została skutecznie rozwiązana. Już to sprawia, że skarżąca organizacja społeczna, niezależnie od oceny, czy ma zdolność sądową, jest legitymowana do wniesienia skargi na tego rodzaju postanowienie. Legitymacja ta ma charakter procesowy, gdyż skarżąca jest zainteresowana w kwestionowaniu przed sądem administracyjnym niekorzystnego dla siebie rozstrzygnięcia organu administracji o charakterze procesowym. Nadto należy zauważyć, że rozstrzygnięcie organu administracji sprowadza się do zakwestionowania zdolności administracyjnoprawnej skarżącej organizacji społecznej. Zatem rozstrzygnięcie o tym, czy skarżąca posiadała taką zdolność musi się dokonać poprzez rozpoznanie skargi i wydanie wyroku, którym sąd administracyjny orzeknie, czy zaskarżone postanowienie było zgodne z prawem. Odpowiednikiem zdolności administracyjnoprawnej w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest zdolność sądowa. Oznacza to, że sąd administracyjny nie może kwestionować legitymacji skarżącej z powodu braku zdolności sądowej. Nie może też rozstrzygnięć wpadkowych opierać o tezę, że skarżąca nie posiada zdolności sądowej. Powodowałoby to bowiem to, że nie zostałaby rozstrzygnięta wyrokiem sądu administracyjnego istota sprawy, mianowicie to, czy skarżąca miała zdolność administracyjnoprawną. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj.: Dz.U. z 2017 r., poz. 1369), zwanej dalej p.p.s.a., w brzmieniu obowiązującym przed wejściem w życie ustawy z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2015 r., poz. 658) , zgodnie z której art. 2 do postępowań wszczętych przed dniem jej wejścia w życie stosuje się przepis art. 260 p.p.s.a. w brzmieniu dotychczasowym, w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Z uwagi na powyżej zrelacjonowany przebieg sprawy na obecnym etapie postępowania Sąd zobligowany jest do merytorycznego rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy dla Stowarzyszenia reprezentowanego przez L. J. Z uwagi na okoliczność, że formalnie Stowarzyszenie nie funkcjonuje pod uwagę wziąć należy sytuacje jedynego członka tego Stowarzyszenia L. J. Stowarzyszenie zwróciło się o przyznanie prawa pomocy w całości, poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika z urzędu. W uzasadnieniu wniosku wskazano, że Stowarzyszenie nie ma środków, nie ma siedziby, od lat nie funkcjonuje. Zgodnie z art. 243 § 1 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Stosownie do art. 246 § 2 p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej może nastąpić w zakresie całkowitym, gdy jednostka ta wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania, natomiast w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Każdy kto wszczyna postępowanie sądowe, powinien liczyć się z koniecznością opłacenia kosztów sądowych, a co za tym idzie tak planować swój budżet, aby wygospodarować kwotę konieczną do ich uiszczenia. Dostępność do sądu wymaga zatem z natury rzeczy posiadania środków finansowych, zaś udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. W niniejszej sprawie z uwagi na utracenie bytu prawnego przez Stowarzyszenie i konieczność zapewnienia mu prawa do sądu uznano przyznanie prawa pomocy w całości za uzasadnione. Z uwagi na rozbieżne wnioski w zakresie rodzaju pełnomocnika, jakiego ustanowienia domaga się wnioskujące Stowarzyszenie za zasadne uznano ustanowienie radcy prawnego z urzędu. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 246 § 2 pkt 1 w zw. z art. 260 p.p.s.a orzeczono jak w sentencji postanowienia.