II SA/Gd 460/01

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Arkadiusz Despot-Mładanowicz (spr.), Sędzia NSA Anna Orłowska, Asesor WSA Krzysztof Retyk, Protokolant Wioleta Gładczuk, po rozpoznaniu w dniu 18 marca 2004 r. na rozprawie sprawy ze skargi Komendanta Straży Granicznej na decyzję Wojewody z dnia 5 stycznia 2001 r. Nr [...] w przedmiocie pokrywania należności z tytułu najmu lokalu mieszkalnego oddala skargę. Wojewoda decyzją z dnia 5 stycznia 2001 r. utrzymał w mocy decyzję Prezydenta Miasta z dnia 7 listopada 2000 r. o odmowie uchylenia ostatecznej decyzji Prezydenta Miasta z dnia 31 maja 2000 r. o pokrywaniu należności z tytułu najmu lokalu mieszkalnego w okresie odbywania zasadniczej służby wojskowej przez M. Ł. W uzasadnieniu decyzji Wojewoda podał, że M. Ł. po przeznaczeniu przez Wojskowego Komendanta Uzupełnień do odbycia zasadniczej służby wojskowej został powołany do odbycia służby w formacjach uzbrojonych nie wchodzących w skład Sił Zbrojnych. Z dniem 25 listopada 1999 r. rozpoczął odbywanie służby w Oddziale Straży Granicznej. W dniu 31 maja 2000 r. do Prezydenta Miasta wpłynął wniosek M. Ł, w którym jako żołnierz samotny zwrócił się o pokrywanie, w okresie odbywania służby, należności z tytułu najmu lokalu mieszkalnego. Prezydent Miasta po rozpatrzeniu wniosku wydał decyzję z 31 maja 2000 r., w której orzekł o przyznaniu uprawnienia do pokrywania należności mieszkaniowych od dnia 1 czerwca 2000 r. do ostatniego dnia miesiąca, w którym wnioskodawca zakończy odbywanie służby. Komendant Oddziału Straży Granicznej zwrócił się do Wojewody z wnioskiem zadnia 31 sierpnia 2000 r. o wszczęcie z urzędu postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności wymienionej decyzji z powodu wydania jej z rażącym naruszeniem prawa. Organ nadzoru po przeanalizowaniu przedmiotowej sprawy stwierdził, że nie zachodzą przesłanki do stwierdzenia nieważności zakwestionowanej decyzji. Jednocześnie uznał, że jest ona dotknięta wadą, ponieważ wydana została w oparciu o wadliwe zaświadczenie WKU. W związku z tym wskazał na konieczność wznowienia postępowania przez organ, który wydał decyzję. Prezydent Miasta postanowieniem z dnia 13 października 2000 r. wznowił z urzędu postępowanie w sprawie zakończonej wymienioną decyzją ostateczną w związku z ujawnieniem nowych istotnych dla sprawy okoliczności nie znanych organowi w dniu wydania tej decyzji. Komendant WKU pismem z dnia 23 października 2000 r. poinformował organ I instancji, że poborowy M. Ł. odbywa od 25 listopada 1999 r. służbę w formacjach uzbrojonych, tj. w Oddziale Straży Granicznej i wyraził opinię, że w związku z powyższym ma on prawo do korzystania ze szczególnych uprawnień przewidzianych dla żołnierzy i członków ich rodzin, określonych w rozdziale 7 ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej. Po przeprowadzeniu wznowionego postępowania Prezydent Miasta wydał decyzję z dnia 7 listopada 2000 r., w której odmówił uchylenia dotychczasowej decyzji, ponieważ ustalił, że ujawniona okoliczność odbywania przez poborowego służby w Straży Granicznej jest równoznaczna z odbywaniem przez niego zasadniczej służby wojskowej i nie stanowi przeszkody w przyznaniu wnioskodawcy uprawnienia do pokrywania należności mieszkaniowej, w związku z czym nie zachodzą przesłanki uchylenia decyzji dotychczasowej na podstawie art. 145 § 1 k.p.a. Od niniejszej decyzji odwołał się Komendant Oddziału Straży Granicznej, wnosząc o jej uchylenie z powodu wydania jej z rażącym naruszeniem prawa. Organ odwoławczy wskazał, iż odwołujący się w uzasadnieniu odwołania podniósł, że powołany w podstawie prawnej przepis § 14 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 5 listopada 1992 r. w sprawie szczególnych uprawnień żołnierzy i osób zastępczo spełniających obowiązek służby wojskowej (Dz. U. Nr 85, poz. 430 ze zm.) nie ma w tej sprawie zastosowania ze względu na treść § 25 ust. 1 wymienionego rozporządzenia, zawierającego przepisy wykonawcze do przepisów art. 56 ust. 3 ustawy o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej, określających uprawnienia poborowych pełniących służbę w formacjach uzbrojonych nie wchodzących w skład Sił Zbrojnych. Organ II instancji stwierdził, że zasadne było powołanie w podstawie prawnej decyzji § 14 cytowanego wyżej rozporządzenia, gdyż pozostaje on w związku z §1 ust.2 pkt 1 tego rozporządzenia, nakazującym jego stosowanie również do osób, które pełnią służbę w formacjach uzbrojonych nie wchodzących w skład Sił Zbrojnych Nadto organ odwoławczy podał, że w świetle art. 56 ust. 3 ustawy o powszechnym, obowiązku obrony RP brak jest podstaw do kwestionowania szczególnych uprawni przewidzianych w ustawie i w przepisach wykonawczych, przysługujących poborowemu pełniącemu służbę w Straży Granicznej. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego Komendant Oddziału Straży Granicznej domagał się uchylenia decyzji Wojewody oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, podtrzymując merytoryczne zarzuty wyrażone w odwołaniu od decyzji organu I instancji. Wojewoda w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Stosownie do art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę- Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W myśl art. 131 ust. 6 ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 1992 r. Nr 4, poz. 16 ze zm.) należności i opłaty', o których mowa w ust. 1 pkt 1, a więc między innymi należności mieszkaniowe z tytułu umowy najmu lokalu mieszkalnego, wypłacają wójtowie lub burmistrzowie (prezydenci miast). Stosownie zaś do art. 132 ust. 1 niniejszej ustawy wydatki z tytułu przedmiotowych należności pokrywane są z budżetu Ministerstwa Obrony Narodowej, natomiast w przypadku żołnierzy odbywających służbę wojskową w jednostkach wojskowych podporządkowanych ministrowi właściwemu do spraw wewnętrznych - z budżetu Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji, a w przypadku poborowych odbywających służbę zastępczą - z budżetu Ministerstwa Pracy i Polityki Socjalnej. Stosownie do § 19 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 5 listopada 1992 r. w sprawie szczególnych uprawnień żołnierzy i osób spełniających zastępczo obowiązek służby wojskowej oraz członków ich rodzin (Dz. U. Nr 85, poz. 430 ze zm.) wójtowie i burmistrzowie (prezydenci miast) przesyłają w terminach miesięcznych do właściwych terytorialnie wojewódzkich sztabów wojskowych zestawienie wydatków poniesionych z tytułu wypłat, o których mowa w rozporządzeniu. Następnie wojewódzkie sztaby wojskowe w terminie 7 dni od dnia otrzymania zestawienia przekazują środki pieniężne, w wysokości wskazanej w zestawieniu, na rachunki bankowe organów (ust. 2 §19). Ponadto należy zwrócić uwagę na § 14 ust. 1 cytowanego rozporządzenia, zgodnie z którym podstawę pokrywania opłat i należności, o których mowa w art. 131 ust. 1 pkt 1 ustawy, zwanych dalej "należnościami mieszkaniowymi", stanowi udokumentowany wniosek żołnierza odbywającego zasadniczą służbę wojskową, który został uznany za jedynego żywiciela rodziny, lub jego małżonki albo żołnierza samotnego. Wniosek taki składa się do wójta lub burmistrza (prezydenta miasta), właściwego ze względu na miejsce pobytu stałego wnioskodawcy, do którego między innymi należy załączyć zaświadczenie właściwego wojskowego komendanta uzupełnień, stwierdzające odbywanie przez żołnierza zasadniczej służby wojskowej oraz podające okres, na jaki został on powołany do tej służby (ust. 4 § 14). O przejęciu obowiązku pokrywania należności mieszkaniowych wójt lub burmistrz (prezydent miasta) zawiadamia administrację budynku, spółdzielnię budownictwa mieszkaniowego lub wynajmującego, podając adres lokalu, imię i nazwisko osoby uprawnionej oraz okres, przez który należności będą pokrywane. Odpis zawiadomienia doręcza się osobie uprawnionej (§ 15 ust. 3 cytowanego rozporządzenia). Żaden z przytoczonych wyżej przepisów, regulujących postępowanie w sprawie pokrywania należności z tytułu najmu lokalu mieszkalnego, nie wymienia Dowódcy Jednostki Wojskowej czy też Komendanta Oddziału Straży Granicznej jako podmiotu uczestniczącego w tym postępowaniu. Ponadto decyzja administracyjna w przedmiocie pokrywania należności z tytułu najmu lokalu mieszkalnego nie stwarza na rzecz dowódcy lub komendanta żadnego publicznego prawa podmiotowego. Decyzja taka nie stwarza również żadnego obowiązku w rozumieniu art. 28 k.p.a.. gdyż chodzi tutaj o obowiązek, który jest stanowiony przepisem prawa materialnego. Tymczasem, jak wynika to wyraźnie z przytoczonych wyżej przepisów, dowódca jednostki nie jest płatnikiem należności, których pokrywania dotyczy decyzja administracyjna. Nadto Kodeks postępowania administracyjnego jak i Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie przewidują podstawy prawnej dla działania w charakterze strony w postępowaniu administracyjnym Skarbu Państwa poprzez jego statio fisci. Zatem brak jest również podstaw do powoływania się przez skarżącego, iż działa on za Skarb Państwa, na co wskazuje sposób określenia strony skarżącej w skardze. Przepis art. 50 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi stanowi, że uprawnionym do wniesienia skargi jest każdy, kto ma w tym interes prawny, prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich oraz organizacja społeczne zakresie jej statutowej działalności, w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób, jeżeli brała udział w postępowaniu administracyjnym (§ 1). Uprawnionym do wniesienia skargi jest również inny podmiot, któremu ustawy przyznają prawo do wniesienia skargi (§ 2 Zatem nie ulega wątpliwości, że uprawnionym do wniesienia skargi do sądu administracyjnego jest podmiot mający w tym interes prawny, a więc podmiot mający interes prawny w rozumieniu art. 28 k.p.a. Jak wynika z powyższego Komendant Pomorskiego Oddziału Straży Granicznej nie ma "interesu prawnego" w rozumieniu art. 28 k.p.a. jak i art. 50 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, co oznacza, iż nie ma czynnej legitymacji skargowej w postępowaniu przed sądem administracyjnym. Okoliczność ta wyłącza zatem możliwość oceny zaskarżonej decyzji przez sąd administracyjny, który w takim przypadku ogranicza się tylko do-badania czy skarżący miał w sprawie przymiot strony rozumieniu art. 28 k.p.a. i art. 50 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Mając powyższe na względzie Sąd na mocy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o posterowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 r poz. 1270) w związku z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) orzekł jak w sentencji wyroku.