II SA/Gd 466/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku Przewodniczący: Sędzia WSA Mariola Jaroszewska po rozpoznaniu w dniu 19 lipca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu A. M. od postanowienia starszego referendarza sądowego z dnia 23 maja 2016 r. sygn. akt II SA/Gd 466/15 w sprawie ze skargi A. M. na decyzję Wojewody z dnia 29 maja 2014 r., nr [...] w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości postanawia utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie. Zaskarżonym postanowieniem wydanym na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718), zwanej dalej p.p.s.a., starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku odmówił wnioskodawcy przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego z urzędu. Jak wynika z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia A. M. zwrócił się we wniosku złożonym na urzędowym formularzu w dniu 5 maja 2016 r. (data stempla pocztowego) o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego. Ustalono, na podstawie złożonego oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wnioskodawcy, że wnioskodawca prowadzi wspólne gospodarstwo z żoną. Małżonkowie posiadają mieszkanie o pow. 52 m2 i wartości 250 tys. zł. Wedle oświadczenia zgromadzone oszczędności wynoszą 3,4 tyś. zł. Dochód rodziny stanowi renta wnioskodawcy w wysokości 2.042 zł i emerytura jego żony w wysokości 1.179 zł. Na stałe miesięczne wydatki składają się raty kredytowe w wysokości 1.000 zł, utrzymanie mieszkania 650 zł, opłaty za media 500 zł, koszty leczenia w wysokości około 200 zł. W zaskarżonym postanowieniu uwzględniono okoliczność, że wniosek skarżącego nadany w placówce pocztowej w dniu 5 maja 2016 r. jest już drugim wnioskiem w niniejszej sprawie o przyznanie prawa pomocy. Wcześniejszy wniosek został rozpoznany postanowieniem sądu z dnia 16 listopada 2015 r., którym odmówiono skarżącemu przyznania prawa pomocy. Wskutek zażalenia wniosek był oceniany przez Naczelny Sąd Administracyjny, który oddalił zażalenie i wskazał, że skarżący dysponuje wolnymi środkami finansowymi zgromadzonymi na rachunku bankowym w kwocie 3,4 tys. zł, a zatem jego sytuacja nie jest na tyle trudna, aby jego wniosek o przyznanie prawa pomocy mógł zostać uwzględniony przez sąd. Referendarz wskazał na treść przepisu art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a., w świetle której rozpoznał wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Przepis ten stanowi, że przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Mając jednak na względzie, że skarżący wskazał, iż posiada zasoby pieniężne na kwotę 3,4 tys. zł uznano, że przemawia to przeciwko uznaniu skarżącego za osobę spełniającą przesłankę przyznania prawa pomocy w całości. Taka kwota wystarczy na poniesienie wszelkich kosztów związanych z wniesioną skargą. W sytuacji skarżącego nie ma okoliczności, które powodowałyby potrzebę nagłego przeznaczenia posiadanych oszczędności na konsumujące je całkowicie, niezbędne życiowo wydatki. Jak bowiem wskazał skarżący są to środki, które traktuje jako oszczędności. Sytuacja skarżącego była już oceniana i w chwili obecnej nie wskazał skarżący na jakąkolwiek zmianę, która pozwoliłaby odstąpić od poprzednio dokonanej oceny. Według referendarza sądowego posiadane przez skarżącego oszczędności, pozwalają mu na poniesienie kosztów postępowania bez uszczerbku jego utrzymania koniecznego, w tym na ustanowienie w sprawie pełnomocnika z wyboru. Pismem nadanym w placówce pocztowej w dniu 23 czerwca 2016 r. A. M. wniósł sprzeciw od postanowienia starszego referendarza sądowego, w którym wyraził niezadowolenie z nieprzyznania mu prawa pomocy, nie przywołując żadnych nowych okoliczności. Rozpoznając sprzeciw Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: W pierwszej kolejności wskazać należy, że rozpoznając sprzeciw sąd kierował się dyspozycją przepisu art. 260 § 1 p.p.s.a. w brzmieniu nadanym jej ustawą z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z dnia 14 maja 2015 r., poz. 658), zgodnie z którą rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Sąd uznał, że zaskarżone postanowienie jest zgodne z prawem. Zgodnie z art. 245 § 1 p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. W myśl 245 § 2 p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Według natomiast art. 245 § 1 pkt 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Przytoczone przepisy stanowią odstępstwo od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowoadministracyjnego zawartej w art. 199 p.p.s.a. Zatem rzeczą wnioskodawcy jako zainteresowanego jest wykazanie, że jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe traktowanie, o którym mowa w przytoczonych przepisach. Tym samym na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z tego prawa, zaś rozstrzygniecie sądu w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę wykazane. Z treści kolejnego już wniosku skarżącego wynika, że domaga się on przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. Ze złożonego jednak oświadczenia o stanie majątkowym i rodzinnym nie wynika, ażeby jego sytuacja uzasadniała przyznanie prawa pomocy we wskazanym zakresie. Oceniając sytuację skarżącego referendarz prawidłowo uwzględnił zarówno bieżące dochody wnioskodawcy i jego rodziny, jak i stan majątkowy oraz wysokość obciążeń finansowych, jakie strona zobowiązana jest ponieść w konkretnym postępowaniu sądowym. Na obecnym etapie niniejszego postępowania sądowego koszty sądowe, jakie musiałby ponieść wnioskodawca wynoszą 100 zł wpisu sądowego od zażalenia na postanowienie o odrzuceniu skargi. Należy zauważyć, że prowadząc wspólne gospodarstwo z żoną wnioskodawca uzyskuje dochody wystarczające na pokrycie potrzeb i zobowiązań wynikających z utrzymania rodziny. Byłyby te dochody wystarczające dla również poniesienia kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Niemniej skarżący wskazał też, że posiada oszczędności na kwotę 3,4 tys. zł. Tym samym nie można uznać skarżącego za osobę spełniającą przesłankę przyznania prawa pomocy w całości, ani tym bardziej w części. Wskazana kwota jest wystarczająca na poniesienie wszelkich kosztów związanych z wniesioną skargą, w tym ustanowienia pełnomocnika z wyboru. Podkreślić należy dodatkowo, że sytuacja finansowa oraz stan majątkowy i rodzinny skarżącego nie uległy zmianie w stosunku do poprzednio złożonego i rozpoznanego odmownie wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, co w świetle art. 165 p.p.s.a. również przemawia przeciwko zmianie dotychczasowego stanowiska sądu. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku uznał, że skarżący nie spełnia ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym czy też częściowym i na mocy art. 260 w związku z art. 246 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a. postanowił jak w sentencji.