II SA/Gd 469/14

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Diana Trzcińska po rozpoznaniu w dniu 13 października 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. W. i G. W. o przyznanie prawa pomocy w sprawie z ich skargi na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 3 czerwca 2014 r. nr [...] w przedmiocie rozbiórki obiektu budowlanego postanawia odmówić M. W. i G. W. przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym przez zwolnienie od kosztów sądowych. Wnioskiem złożonym na urzędowym formularzu PPF 4 września 2014 r. skarżący zwrócili się o przyznanie im prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W świetle złożonego oświadczenia o stanie rodzinnym - wnioskodawcy prowadzą wspólne gospodarstwo domowe, mając na utrzymaniu dwoje dzieci. Z kolei w świetle oświadczenia o majątku i dochodach - wnioskodawcy są właścicielami domu o powierzchni 54 m2. Poza powyższym składnikiem majątku, małżonkowie są właścicielami samochodu osobowego (nie wskazano jego wartości ani modelu i rocznika). Źródłem dochodów w rodzinie są, wedle oświadczenia, dochody wnioskodawcy z tytułu umowy o pracę w kwocie 1800 zł miesięcznie. Nie wskazano, czy wnioskodawczyni osiąga jakiekolwiek dochody, ani też nie zawarto oświadczenia, że jest ona osobą bezrobotną. Wniosek nie zawierał także uzasadnienia. W tej sytuacji, celem weryfikacji danych zawartych we wniosku o przyznane prawa pomocy, wnioskodawcy zostali zobowiązani do przedłożenia – w terminie czternastu dni od dnia doręczenia wezwania – szeregu dokumentów, w tym zwłaszcza: - wyciągów i wykazów ze wszystkich posiadanych przez wnioskodawców rachunków bankowych i lokat bankowych, na których gromadzone są środki pieniężne, obrazujących historię i salda tych rachunków w okresie ostatnich trzech miesięcy, a w przypadku ich nieposiadania złożenia stosownych oświadczeń w tym przedmiocie, - dokumentów obrazujących wysokość ponoszonych kosztów utrzymania wnioskodawców i ich rodziny (opłaty za energię elektryczną, gaz, ogrzewanie, telefon, inne); - zaświadczeń od pracodawców o wysokości zarobków wnioskodawców, względnie – w przypadku skarżącej, złożenia oświadczenia, że pozostaje ona osobą bezrobotną, - oświadczenia w przedmiocie zarejestrowanych pojazdów mechanicznych (z podaniem ich marki, modelu, roku produkcji oraz aktualnej wartości). Stosowne wezwania zostały wnioskodawcom doręczone 12 września 2014 r. Do dnia wydania niniejszego postanowienia powyższe zobowiązania nie zostały przez wnioskodawców wykonane. Do Sądu nie wpłynęły bowiem żądane dokumenty oraz oświadczenia. W myśl art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym (obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych) następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z powołanej regulacji normatywnej wynika, że to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy, zaś rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę wykazane. Mając na uwadze powyższe, stwierdzić należy, że wnioskodawcy nie wykazali dostatecznie, że spełniają ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy w żądanym zakresie. Zważyć należy, że rozpatrując wniosek o przyznanie prawa pomocy referendarz opiera się na danych, oświadczeniach i dokumentach przedstawionych przez stronę. Stosownie bowiem do treści art. 252 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o jej stanie majątkowym i dochodach, a jeżeli wniosek składa osoba fizyczna, ponadto dokładne dane o stanie rodzinnym. Oświadczenie, o którym mowa w art. 252 § 1 ww. ustawy złożone przez wnioskodawców - jak wskazano powyżej - nie zawierało dostatecznych i wyczerpujących danych koniecznych do oceny ich rzeczywistej sytuacji majątkowej oraz możliwości płatniczych. W szczególności, wątpliwości nasuwało oświadczenie co do wysokości dochodów w gospodarstwie domowym w kontekście braku wskazania dochodów skarżącej. W rubryce nr 10 wpisano wyłącznie dochody skarżącego, zaś pominięto kwestię wysokości dochodów wnioskodawczyni. Oświadczenie wnioskodawców w tym zakresie uznać należy za niewystarczające. Przy czym, mimo osobnego wezwania, nie uzupełnili oni oświadczenia w tym zakresie. Ponadto, wnioskodawcy nie określili wysokości wydatków obciążających ich budżet domowy w skali miesiąca. Stąd też, zostali zobowiązani do uzupełnienia oświadczenia, zawartego na formularz PPF, także i w tym aspekcie. W zarządzeniu wydanym przez referendarza sądowego rozpatrującego złożony wniosek wskazano precyzyjnie jakie oświadczenia oraz jakie dokumenty źródłowe należy przedstawić. Warto podkreślić, że przepis art. 255 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, który miał w sprawie zastosowanie, nakłada na wnioskodawcę obowiązek współdziałania z sądem (referendarzem) w zakresie gromadzenia dowodów źródłowych i wyjaśnienia wszystkich okoliczności w celu ustalenia jego rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych. Brak tej współpracy przez niedostarczenie dokumentów bądź nieskładnie wyczerpujących oświadczeń musi mieć z kolei wpływ na dokonywaną ocenę wniosku o przyznanie prawa pomocy (por. B. Dauter, Gromadzenie materiału dowodowego. Obowiązek współdziałania strony z sądem [w:] S. Babiarz, B. Dauter, M. Niezgódka – Medek, Koszty postępowania w sprawach administracyjnych i sądowoadministracyjnych, Warszawa 2007, s. 244). Z uwagi na fakt, że na stosowne wezwanie referendarza wnioskodawcy nie odpowiedzieli w istocie niewyjaśniona została kwestia wysokości dochodów generowanych przez członków gospodarstwa domowego, ich ewentualnych zasobów pieniężnych jak i kosztów ich utrzymania. Jak wskazano powyżej, przyznanie prawa pomocy w żądanym zakresie może mieć miejsce, gdy strona wykaże obiektywny i rzeczywisty brak możliwości poniesienia kosztów postępowania. Oznacza to, że rozpoznający wniosek referendarz nie może sytuacji materialnej i życiowej wnioskodawcy domniemywać. W realiach niniejszej sprawy - wobec braku wyczerpującego wyjaśnienia aktualnej sytuacji finansowej wnioskodawców i osób pozostających z nimi we wspólnym gospodarstwie domowym - nie jest możliwe określenie, że nie mogą oni ponieść kosztów postępowania sądowego. Rzeczywista sytuacja majątkowa i zarobkowa stron – z uwagi na ich postawę - nie może być bowiem ustalona w sposób dokładny, jak to winno mieć miejsce zgodnie z cytowanym wyżej art. 252 § 1 ustawy. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, że niewykonanie wezwania do złożenia dodatkowych oświadczeń lub dokumentów uniemożliwia dokonanie rzetelnej analizy sytuacji finansowej strony (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1 marca 2006 r., sygn. akt II OZ 235/06; orzeczenia.nsa.gov.pl). Tym samym bierność wnioskodawców w powyższym zakresie należy postrzegać jako niewykazanie przesłanek, o których mowa w art. 246 § 1 pkt 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W konsekwencji, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 ww. ustawy orzeczono jak w sentencji postanowienia, odmawiając przyznania prawa pomocy w żądanym przez wnioskodawców zakresie.