II SA/Gd 474/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Górska (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Wanda Antończyk Sędzia NSA Barbara Skrzycka-Pilch Protokolant Katarzyna Gross po rozpoznaniu w dniu 16 listopada 2005r. na rozprawie sprawy ze skargi A. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 5 lutego 2003r., nr [[...]] w przedmiocie opłaty adiacenckiej 1. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Zarządu Miasta z dnia 9 kwietnia 2002r., nr [[...]], 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącej A. kwotę 7.200 zl (siedem tysięcy dwieście zlotych) tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego, 3. określa, że wymienione w punkcie pierwszym decyzje nie mogą być wykonane. Decyzją z dnia 9 kwietnia 2002 r., nr [[...]] Zarząd Miasta ustalił dla A. opłatę adiacencką w kwocie 529.216,20 zł z tytułu wzrostu wartości nieruchomości położonej w G. przy ul. Z., stanowiącej przed podziałem działki nr [[...]] i [[...]] o powierzchni [[...]] m2 o wartości 6.258.720 zł oraz po podziale działki o numerach od [[...]] do [[...]] o wartości 8.022.774 zł. Decyzję wydano na postawie art. 98 ust. 4, art.146 ust. 3 i art. 148 ust 1-3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami (jedn. Tekst Dz. U. z 2000r., Nr 46, poz. 543 ze zm.) oraz uchwały Rady Miasta z dnia 28 grudnia 2000r. Nr [[...]] w sprawie ustalenia stawki procentowej opłaty adiacenckiej dla właścicieli i użytkowników wieczystych nieruchomości objętych podziałem i art. 104 Kpa. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że na wniosek właściciela został podzielony grunt położony w G. przy ul. Z. Podział został zatwierdzony decyzją z dnia 14.03.2000r., Nr [[...]]. Na podstawie oszacowania nieruchomości przez biegłego rzeczoznawcę organ ustalił, że w wyniku podziału wzrosła wartość nieruchomości. Wobec powyższego, stosownie do treści art. 98 ust. 4 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami, właściciel nieruchomości zobowiązany jest do uiszczenia opłaty adiacenckiej z tego tytułu w wysokości 30 % różnicy wartości. W odwołaniu od decyzji A. wniosła o uchylenie decyzji i umorzenie postępowania lub uchylenie decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Zakwestionowała podstawę prawną opłaty oraz metodę oszacowania nieruchomości i przyjętą powierzchnię nieruchomości. Decyzją z dnia 5 lutego 2003r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu tej decyzji organ odwoławczy stwierdził, że wysokość opłaty adiacenckiej została ustalona zgodnie z obowiązującymi w tej materii przepisami. Wskazał, że uchwałą Rady Miasta z dnia 28 grudnia 2000r. Nr [[...]] została ustalona stawki procentowej opłaty adiacenckiej w wysokości 30% różnicy wartości nieruchomości. Wartość nieruchomości została natomiast ustalona zgodnie z zasadami ustalonymi w przepisach ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lipca 1998r. w sprawie szczegółowych zasad wyceny nieruchomości oraz zasad i trybu sporządzania operatu szacunkowego. Sporządzając operat szacunkowy rzeczoznawca dopełnił wymogów wynikających z tych przepisów. Organ odwoławczy stwierdził także, że przywołany w odwołaniu art. 41 ust. 4 ustawy z dnia 15 grudnia 2000r. o spółdzielniach mieszkaniowych przewiduje jedynie refundację przez Skarb Państwa kosztów związanych ze scaleniem i podziałem nieruchomości. Skargę na powyższą decyzję wniosła do Naczelnego Sądu Administracyjnego A. zarzucając naruszenie art. 7 art. 77 i art. 80 Kpa poprzez niedokładne ustalenie stanu faktycznego, nierozpatrzenie całego materiału dowodowego i dowolne uznanie za wiarygodny dowód operatu szacunkowego. W piśmie z dnia 15 listopada 2005r. uzupełniającym skargę skarżąca zarzuciła nadto naruszenie przepisów art. 98, art. 145 i art. 146 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz art. 8, art. 9 i art. 10 Kpa. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę - prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sąd administracyjny sprawuje, w zakresie swej właściwości, kontrolę pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej. Z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) wynika, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skarga jest zasadna, gdyż zaskarżona decyzja zapadła z naruszeniem prawa. Podstawę prawną rozstrzygnięcia stanowił przepis art. 98 ust. 4 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2000r., Nr 46, poz. 543), który w brzmieniu wynikającym z ustawy z dnia 7 stycznia 2000r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz innych ustaw (Dz. U. Nr 6, poz. 70) obowiązującym od dnia 15 lutego 2000r. stanowił, że jeżeli w wyniku podziału nieruchomości wzrośnie jej wartość, zarząd gminy może ustalić w drodze decyzji opłatę adiacencką z tego tytułu. Stawkę procentową ustala rada gminy w drodze uchwały w wysokości nie większej niż 50% różnicy wartości nieruchomości. Przepisy art. 145, art. 146 ust. 2 i ust. 3, art. 147 oraz art. 148 ust. 1-3 stosuje się odpowiednio. Opłata adiacencka wnoszona na rzecz gminy jest zatem świadczeniem publicznoprawnym, a jej istota sprowadza się do tego, że właściciel (użytkownik wieczysty) nieruchomości, który uzyskuje korzyść na skutek wzrostu wartości nieruchomości, przekazuje część tej korzyści gminie. Opłata adiacencka z tytułu podziału nieruchomości obciąża osobę, która otrzymała wydzielone nieruchomości o wartości wyższej w stosunku do nieruchomości posiadanej dotychczas. Na podstawie art. 98 ust. 4 ustawy o gospodarce nieruchomościami zarząd gminy może wymierzyć opłatę adiacencką podmiotowi, który był właścicielem nieruchomości w dniu, w którym decyzja zatwierdzająca projekt podziału tej nieruchomości stała się ostateczna (vide uchwała składu pięciu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 listopada 1999r., sygn. akt OPK 21/99, ONSA z 2000r. z. 2, poz. 56). Z art. 98 ust. 4 ustawy o gospodarce nieruchomościami wynika, że dla wydania decyzji o ustaleniu opłaty adiacenckiej konieczna jest stawka procentowa opłaty adiacenckiej ustalana uchwałą rady gminy. Uchwała rady gminy ustalająca wysokość stawki procentowej opłaty adiacenckiej ma charakter normy powszechnie obowiązującej, a zatem jest aktem prawa miejscowego (tak NSA w wyroku z dnia 9 kwietnia 2002r., sygn. akt I SA 3062/01, LEX nr 8624). Zgodnie zaś z powszechnie akceptowaną zasadą prawo nie działa wstecz. Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 23 listopada 2004r., sygn. akt OSK 897/04 (publ. Wokanda z 2005r., nr 6, poz. 36) stwierdził, że możliwość wymierzenia opłaty adiacenckiej na podstawie art. 98 ust. 4 ustawy o gospodarce nieruchomościami w związku ze wzrostem wartości nieruchomości w wyniku jej podziału, jest uzależniona od uprzedniego, przed dokonaniem podziału, ustalenia przez radę gminy w drodze uchwały, stawki procentowej tej opłaty. W uzasadnieniu tego wyroku Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że wymóg uprzedniego istnienia takiej uchwały rady gminy zgodny jest z konstytucyjnymi standardami państwa prawnego, ponieważ pozwala obywatelom podejmować decyzje odpowiadające ich interesowi co do tego, czy dokonywać podziału nieruchomości. Sąd orzekający w niniejszej sprawie podziela w całości powyższy pogląd. Projekt podziału nieruchomości stanowiącej własność skarżącej A., położonej w G. przy ul. Z., oznaczonej w ewidencji gruntów jako działki nr [[...]] i [[...]], wpisanej do księgi wieczystej Sądu Rejonowego w Gdańsku Kw [[...]], zatwierdził Prezydent Miasta decyzją z dnia 14 marca 2000r. Nr [[...]]. Decyzja ta stała się prawomocna i ostateczna w dniu 31 marca 2000r. Stawkę procentową opłaty adiacenckiej w wysokości 30 % różnicy między wartością nieruchomości przed podziałem i po podziale ustaliła natomiast Rada Miasta uchwałą nr [[...]] z dnia 28 grudnia 2000r. w sprawie ustalenia stawki procentowej opłaty adiacenckiej dla właścicieli i użytkowników wieczystych nieruchomości objętych podziałem. W dacie ostateczności decyzji zatwierdzającej podział przedmiotowej nieruchomości nie obowiązywała więc jeszcze uchwała Rady Miasta ustalająca stawkę procentową opłaty adiacenckiej. Tym samym brak było podstaw do ustalenia w oparciu o tą uchwałę opłaty adiacenckiej w odniesieniu do objętej podziałem nieruchomości skarżącej. Uznać zatem należy, że zaskarżona decyzja oraz decyzja Zarządu Miasta zapadły z naruszeniem prawa materialnego tj. art. 98 ust. 4 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami. Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 lit. a oraz art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji. Na podstawie art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł, iż uchylone decyzje nie mogą być wykonane. Rozstrzygnięcie to uniemożliwia wykonanie decyzji do czasu uprawomocnienia się wyroku. Wykonanie wadliwych decyzji w tym czasie byłoby bowiem aksjologicznie nieuzasadnione i prowadziło do naruszenia praw i interesów stron postępowania. Wobec uwzględnienia skargi Sąd na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w zw. z art. 97 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę - prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1271 ze zmianami) zasądził od organu na rzecz skarżącej zwrot kosztów zastępstwa procesowego.