II SA/Gd 477/09

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Diana Trzcińska po rozpoznaniu w dniu 15 października 2009 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. W. o przyznanie prawa pomocy w sprawie z jego skargi oraz S. K. na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 29 czerwca 20009 r., Nr [...] przedmiocie wykonania robót budowlanych postanawia odmówić A. W. przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym przez częściowe zwolnienie z kosztów sądowych. A. W. zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym częściowe zwolnienie z kosztów sądowych. Zgodnie ze złożonym oświadczeniem wnioskodawca prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Utrzymuje się z dochodów z prowadzonej działalności gospodarczej, polegającej na świadczeniu usług gastronomicznych (Bar [...]) w wysokości – wedle oświadczenia – około 15 000 zł miesięcznie. Wnioskodawca oświadczył nadto, że jest właścicielem mieszkania o powierzchni 44 m2 w W.. Nie posiada żadnych oszczędności, ani przedmiotów wartościowych. Uzasadniając wniosek, strona wskazała, że ze względu na fakt, iż obecnie jego działalność gospodarcza wymaga znacznych nakładów finansowych na rozwój (w celu otwarcia nowych restauracji), nie posiada płynności finansowej, a dochody wykazane w oświadczeniu aktualnie są mniejsze. Stosownie do treści art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zmianami), prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3 art. 245 tejże ustawy). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 cytowanej ustawy). Wskazane przepisy stanowią wyjątek od zasady, wynikającej z treści art. 199 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zgodnie z którą na stronie ciąży obowiązek pokrycia kosztów postępowania wywołanych jej udziałem w sprawie. Zatem, rzeczą wnioskodawcy, jako zainteresowanego, jest wykazanie, iż jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe traktowanie, o którym mowa w przytoczonych przepisach. W niniejszej sprawie uznać należy, że skarżący nie wykazał, że spełnia ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Przedstawione przez wnioskodawcę okoliczności dotyczące wysokości osiąganych przez niego dochodów wskazują, że jego miesięczny dochód kształtuje się na poziomie około 15 000 zł, przy czym – wnioskodawca prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe i nie ma nikogo na utrzymaniu. Nawet uwzględniwszy fakt, że w związku z rozwojem działalności gospodarczej dochody te są aktualnie mniejsze (o ile – tego wnioskodawca nie wskazał) uznać należy, że wnioskodawca jest w stanie zabezpieczyć należności na poczet kosztów procesu w swoich sprawach sądowoadministracyjnych. Zresztą, inwestowanie we własną działalność gospodarczą nie stanowi co do zasady okoliczności, która mogłaby skutkować uwzględnieniem wniosku o przyznanie prawa pomocy. Świadczy to bowiem, że strona dysponuje środkami finansowymi, które może i chce przeznaczyć na rozwój swojej działalności. Nie powinno to następować kosztem zobowiązań do uiszczenia należności sądowych, z których ewentualne zwolnienie generuje środki publiczne. Przypomnieć w tym miejscu należy, że instytucja prawa pomocy, stanowiąc rodzaj ulgi w obowiązku uiszczenia daniny publicznej z tytułu prowadzenia postępowania przed sądem, ustanowiona została z myślą o osobach ubogich, których trudna sytuacja materialna uniemożliwia dostęp do sądu. Skarżący – posiadając majątek w postaci mieszkania, a przede wszystkim – z uwagi na osiągane zarobki - do grona osób ubogich nie należy. Wskazać przy tym należy, iż udzielenie prawa pomocy oznacza przerzucenie kosztów postępowania sądowego ze skarżących na innych obywateli – z ich danin pochodzą bowiem dochody budżetu państwa, z których pokrywanie są wydatki budżetowe. Dlatego też, może mieć miejsce w przypadku osób, których stan majątkowy i dochody są niskie, lecz taka sytuacja nie ma miejsca odniesieniu do skarżącego (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 grudnia 2004 r., sygn. akt FZ 507/04, nie publikowane). Reasumując, w ocenie referendarza, sytuacja majątkowa wnioskodawcy jest bardzo dobra - w szczególności z uwagi na osiągane zarobki. Powołana zaś przez stronę okoliczność związana z czasowym zmniejszeniem tych zarobków w związku z rozwojem działalności, nie może, wbrew intencjom wnioskodawcy, prowadzić do uwzględnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy, gdyż w efekcie prowadziłoby to do przerzucenia ciężaru rozwoju firmy skarżącego na wszystkich podatników. W tej sytuacji uznać należało, że wnioskodawca nie wykazał, iż nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych w niniejszej sprawie bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie. Z tych względów, na podstawie przepisu art. 246 § 1 pkt 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono, jak w sentencji postanowienia.