II SA/Gd 487/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Mariola Jaroszewska po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w Gdańsku w dniu 7 sierpnia 2008 r. sprawy ze skargi J. T. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 23 stycznia 2006 r. nr [...] w przedmiocie zaliczki alimentacyjnej uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Burmistrza Miasta z dnia 6 października 2005 r. Nr [...]. J. T. wniosła do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Gdańsku skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 23 stycznia 2006 r. nr 3243/05 utrzymującą w mocy decyzję Burmistrza Miasta z dnia 6 października 2005 r. nr [...] odmawiającą przyznania zaliczki alimentacyjnej na G. D.. W skardze skarżąca domaga się uchylenia wskazanych powyżej decyzji, zarzucając błędną wykładnię przepisów prawa polegającą na przyjęciu, że nie jest osobą samotnie wychowującą dziecko. Zaskarżona decyzja została wydana na podstawie art. 2 pkt 5 i art. 7 ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej (Dz. U. Nr 86, poz. 732, ze zm.) oraz art. 3 pkt 17a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. Nr 228, poz. 2255, ze zm.), w następującym stanie faktycznym ustalonym przez organ. Decyzją z dnia 6 października 2005 r. Kierownik Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w R., działając z upoważnienia Burmistrza Miasta, odmówił przyznania Justynie T. zaliczki alimentacyjnej na syna G. D.. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji powołał się na art. 3 pkt 17 lit. a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych uznając, że wnioskodawczyni nie jest osobą samotnie wychowująca dzieci, ponieważ pozostaje w konkubinacie z ojcem swojego trzeciego dziecka (P. D.) i wspólnie z konkubentem wychowuje wszystkie swoje dzieci. Od powyższej decyzji J. T. wniosła odwołanie, w którym podała, że z treści art. 3 pkt 17 lit. a omawianej ustawy nie wynika, iż osoba stanu wolnego, która nie wychowuje dziecka wspólnie z jego ojcem nie spełnia warunków pozwalających na uznanie jej za osobę samotnie wychowująca dziecko. W ocenie odwołującej fakt wspólnego wychowania P. D. – brata G. D. – z jego ojcem, nie może stanowić przesłanki pozbawiającej jej syna Gracjana uprawnień do otrzymania zaliczki alimentacyjnej. Kolegium rozpatrując sprawę w postępowaniu odwoławczym wskazało, że w dniu 1 czerwca 2005 r. weszła w życie ustawa z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej (Dz. U. Nr 86 poz. 732 ze zm.), która określa między innymi zasady przyznawania zaliczek alimentacyjnych dla osób samotnie wychowujących dzieci, uprawnionych do świadczenia alimentacyjnego na podstawie tytułu wykonawczego, którego egzekucja jest bezskuteczna. Z treści art. 7 ust. 1 ustawy wynika, że zaliczka alimentacyjna przysługuje osobie uprawnionej do ukończenia 18 roku życia albo, w przypadku gdy uczy się w szkole lub szkole wyższej, do ukończenia 24 roku życia. W art. 2 pkt 5 lit. a omawianej ustawy wskazano, że przez osobę uprawnioną należy rozumieć osobę uprawnioną do świadczenia alimentacyjnego na podstawie tytułu wykonawczego, którego egzekucja jest bezskuteczna, jeżeli osoba uprawniona jest wychowywana przez osobę samotnie wychowująca dziecko w rozumieniu przepisów o świadczeniach rodzinnych. W art. 3 pkt 17 lit. a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. Nr 228, poz. 2255 ze zm.) wskazano, że osoba samotnie wychowująca dziecko, to panna, kawaler, wdowa, wdowiec, osoba pozostająca w separacji orzeczonej prawomocnym wyrokiem sądu, osoba rozwiedziona, chyba, że wychowuje wspólnie co najmniej jedno dziecko z jego rodzicem. Kolegium ustaliło, iż członkami rodziny wnioskodawczyni jest również córka A. T. i syn P. D., którego odwołująca wychowuje wspólnie z jego ojcem, a swoim konkubentem. W świetle wskazanej powyżej ustawowej definicji osoby samotnie wychowującej dziecko osobie uprawnionej, to jest G. D. nie może być przyznane przedmiotowe świadczenie, bowiem wnioskodawczyni wychowuje swojego syna P. D. wspólnie z konkubentem, będącym ojcem tego dziecka. W uzasadnieniu skargi J. T. powtórzyła swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Postanowieniem z dnia 13 grudnia 2006 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zawiesił postępowanie na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, z uwagi na postępowanie zawisłe przed Trybunałem Konstytucyjnym w sprawie dotyczącej zgodności art. 2 pkt 5 lit. a w związku z art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej (Dz. U. Nr 86, poz. 732 ze zm.) w związku z art. 3 pkt 17 lit. a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. Nr 228, poz. 2255 ze zm.) z Konstytucją w zakresie, w jakim pozbawia prawa do zaliczki alimentacyjnej osoby, które są wychowywane przez panny, kawalerów, wdowy, wdowców, osoby pozostające w separacji orzeczonej prawomocnym wyrokiem sądu lub rozwiedzione, wychowujące co najmniej jedno dziecko wspólnie z jego rodzicem. Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 23 czerwca 2008 r. sygn. akt P 18/06 orzekł, że art. 2 pkt 5 lit. a ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej (Dz. U. 2005 r. Nr 86 poz. 732 i Nr 164 poz. 1366) w związku z art. 3 pkt 17 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. 2006 r. Nr 139 poz. 992 i Nr 222 poz. 1630, z 2007 r. Nr 64 poz. 427, Nr 105 poz. 720, Nr 109 poz. 747 i Nr 200 poz. 1446 oraz z 2008 r. Nr 70 poz. 416), w brzmieniu nadanym przez art. 27 pkt 2 lit. g ustawy z 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej w zakresie, w jakim pomija prawo osób wychowywanych przez osoby pozostające w związku małżeńskim do zaliczki alimentacyjnej, jest niezgodny z art. 18, art. 32 ust. 1 i art. 71 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz nie jest niezgodny z art. 27 Konwencji o prawach dziecka, przyjętej przez Zgromadzenie Ogólne Narodów Zjednoczonych dnia 20 listopada 1989 r. (Dz. U. 1991 r. Nr 120 poz. 526 oraz z 2000 r. Nr 2 poz. 11). Ponadto Trybunał orzekł, że art. 2 pkt 5 lit. a ustawy z 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej w związku z art. 3 pkt 17a ustawy z 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych w zakresie, w jakim pomija prawo: a) osób wychowywanych przez osoby pozostające w związku małżeńskim, b) osób wychowywanych przez osoby, które wspólnie wychowują co najmniej jedno dziecko z jego rodzicem, do zaliczki alimentacyjnej, jest niezgodny z art. 18, art. 32 ust. 1 i art. 71 ust. 1 Konstytucji oraz nie jest niezgodny z art. 27 Konwencji o prawach dziecka. Trybunał orzekł, że art. 29 ust. 1 ustawy z 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej jest niezgodny z art. 18, art. 32 ust. 1 i art. 71 ust. 1 Konstytucji oraz nie jest niezgodny z art. 27 Konwencji o prawach dziecka. Powyższy wyrok ogłoszony został w Dzienniku Ustaw w dniu 7 lipca 2008 r. Nr 119 pozycja 770. Postanowieniem z dnia 30 czerwca 2008 r. postępowanie w niniejszej sprawie zostało podjęte. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jako zasadna podlegała uwzględnieniu, lecz z przyczyn innych niż w niej podniesione. Oceniając zaskarżoną decyzję pod kątem jej legalności, stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), Sąd uznał, że narusza ona prawo. Przy rozpoznaniu skargi Sąd miał również na względzie treść art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.), według którego sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Na skutek przytoczonego wyżej wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 23 czerwca 2008 r. sygn. akt P 18/06 odpadła materialnoprawna podstawa odmowy przyznania zaliczki alimentacyjnej skarżącej, oparta na art. 2 pkt 5 lit. a ustawy o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych i zaliczce alimentacyjnej w związku z art. 3 pkt 17a ustawy o świadczeniach rodzinnych. Prawidłowe i niekwestionowane było przy tym ustalenie przez organ, że skarżąca, będąca stanu wolnego, poza synem G. D. (syn M. D.) ma jeszcze córkę Aleksandrę T., oraz syna P. D., którego wychowuje wspólnie z jego ojcem O. D.. W sytuacji wydania przez Trybunał Konstytucyjny opisanego wyżej orzeczenia zachodzi podstawa wznowienia postępowania administracyjnego wymieniona w art. 145a § 1 kpa, który przewiduje, że można żądać wznowienia postępowania w przypadku, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą, na podstawie którego została wydana decyzja. Stwierdzając naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, stosownie do treści art.145 § 1 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) Sąd zobligowany jest zaskarżoną decyzję uchylić. Przyjmuje się bowiem w orzecznictwie i doktrynie, a sąd orzekający pogląd ten podziela, że podstawa wznowienia określona w art. 145a kpa jest podstawą uchylenia decyzji administracyjnej przez sąd administracyjny także wtedy, gdy wyrok Trybunału Konstytucyjnego zapadł po podjęciu zaskarżonej decyzji (por. J. Zimmermann w glosie do wyroku NSA z dnia 6 stycznia 1999 r. III SA 4728/97, publ. OSP z 2000 r., z. 1, poz. 16). Teza powyższa zachowuje aktualność w obowiązującym stanie prawnym. Ponieważ to samo naruszenie prawa jest udziałem decyzji organów obu instancji, na mocy art. 135 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uchyleniu podlega także decyzja organu pierwszej instancji. Odnosząc się do zarzutu skargi rozstrzygnięcia sprawy na podstawie art. 3 pkt 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych, który utracił moc na podstawie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 18 maja 2005 r. w sprawie sygn. akt K 16/04 wskazać należy, że nie jest on trafny. Zaskarżona bowiem w niniejszej sprawie została, co wynika z treści skargi mimo wadliwego oznaczenia i niejasnego uzasadnienia, opisana wyżej decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 23 stycznia 2006 r. Ta zaś decyzja, podjęta została na podstawie art. 2 pkt 5 i art. 7 ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej (Dz. U. Nr 86, poz. 732, ze zm.) i art. 3 pkt 17a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. Nr 228, poz. 2255, ze zm.). Tym samym wadliwa podstawa prawna rozstrzygnięcia przez organ I instancjiP po ponowieniu ustaleń przez organ odwoławczy została zmieniona na obowiązującą w dacie orzekania przez SKO, co z kolei nie miało wpływu na samo merytoryczne rozstrzygnięcie niniejszej sprawy. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art.145 § 1 pkt 1 lit. b i art. 135 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji. Uwzględnienie skargi powoduje, że sprawa zaliczki alimentacyjnej na syna skarżącej G. D. będzie ponownie rozpatrzona. Organ administracji ponownie rozpatrując tą sprawę uwzględni zmianę stanu prawnego, wynikającą z przytoczonego wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 23 czerwca 2008 r. w sprawie P 18/06. Wobec tego, że zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji były wydane z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, na mocy art. 119 pkt 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sprawę rozpoznano w trybie uproszczonym, stosownie do treści art. 120 tej ustawy, na posiedzeniu niejawnym w składzie jednego sędziego.