II SA/Gd 487/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA Mariola Jaroszewska po rozpoznaniu w dniu 27 września 2012 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi E. K. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 6 lipca 2012 r. nr [...] w przedmiocie rozbiórki obiektu budowlanego postanawia przyznać E. K. prawo pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. W dniu 29 sierpnia 2012 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku wpłynął wniosek E. K. o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych (vide: wniosek o przyznanie prawa pomocy karta. 12). W złożonym wniosku skarżąca wskazała, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z dwoma dorosłymi i przewlekle chorymi synami a sama również jest chora. Miesięczny dochód rodziny wynosi 2801,34 zł brutto i składa się na niego emerytura skarżącej w wysokości 1436 zł oraz renty socjalne otrzymywane przez jej synów w wysokości 2 x 682,67 zł. Skarżąca oświadczyła, że posiada jedynie mieszkanie o powierzchni 60 m2. Wskazała również, że emerytura, którą otrzymuje ledwo starcza jej na opłacenie rachunków za wodę, gaz i elektryczność a musi też kupować lekarstwa. Mieszka poza tym w niedogodnych warunkach, bez ciepłej wody, łazienki, wc. Referendarz sądowy, postanowieniem z dnia 3 września 2012 r., wydanym na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270), przyznał skarżącej prawo pomocy w zakresie częściowym przez zwolnienie od kosztów sądowych, albowiem uznał, że skarżąca wykazała, iż nie ma realnych możliwości finansowych pozwalających na poniesienie kosztów sądowych w niniejszej sprawie bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i swojej rodziny. Od postanowienia Referendarza sądowego sprzeciw wniosła E. K., domagając się przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Skarżąca wyjaśniła, że pomoc adwokata jest jej potrzebna, albowiem niedosłuch nie pozwala jej samej uczestniczyć w sprawie a nie stać jej na wynajęcie adwokata. Do sprzeciwu skarżąca dołączyła wypełniony formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy, w którym nie wykazała dodatkowo żadnych nowych okoliczności oprócz tych, które wskazała we wniosku wcześniej w sprawie złożonym. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, zważył co następuje: W myśl art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270) – zwanej dalej p.p.s.a., w związku z wniesieniem sprzeciwu postanowienie Referendarza sądowego z dnia 3 września 2012 r. traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Art. 245 p.p.s.a. stanowi, że prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym (§ 1). Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 2). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). Skarżąca domaga się przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Wskazać należy, iż celem ustanowienia prawa pomocy jest zapewnienie osobom fizycznym i jednostkom organizacyjnym znajdującym się w trudnej sytuacji materialnej faktycznej realizacji konstytucyjnego prawa do sądu wyrażonego w art. 45 ust. 1 Konstytucji. Przyznanie prawa pomocy oznacza, że ciężar kosztów postępowania w zakresie objętym prawem pomocy poniesie zamiast strony budżet państwa. Z tych przyczyn, w postępowaniu o przyznanie prawa pomocy dochodzi do konieczności dokonywania wyboru pomiędzy zapewnieniem prawa do sądu podmiotowi niemającemu dostatecznych środków, a odstąpieniem od zasady powszechności i równości w ponoszeniu ciężarów i świadczeń publicznych wskazanych w art. 84 Konstytucji, czego wyrazem na gruncie postępowania sądowoadministracyjnego jest regulacja zawarta w art. 199 i art. 214 p.p.s.a.. (por. M. Niezgódka-Medek, Komentarz do ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Zakamycze 2005 – LEX). Jako instytucja o charakterze wyjątkowym, może ona mieć zastosowanie tylko wobec osób, które znajdują się w bardzo trudnej sytuacji materialnej, w szczególności - osób rzeczywiście ubogich, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia, bądź środki te są bardzo ograniczone i zaspokajają tylko podstawowe potrzeby życiowe. Nie można, stosując prawo pomocy, chronić czy też wzbogacać majątku osób prywatnych, gdyż celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie dostępu do sądu osobom, którym brak środków finansowych ten dostęp uniemożliwia (por. Komentarz do ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Hanna Knysiak-Molczyk, LexPolonica). Zgadzając się z przytoczonymi wyżej poglądami oraz uwzględniając okoliczności podniesione we wniosku oraz w sprzeciwie, wskazujące na trudną sytuację finansową i osobistą skarżącej, Sąd doszedł do przekonania, iż wnioskodawczyni wykazała, że nie ma realnych możliwości finansowych pozwalających jej na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania a brak profesjonalnej pomocy prawnej mógłby pozbawić ją możliwości obrony swoich praw. Wobec powyższego, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na mocy przepisu art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.