II SA/Gd 488/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mariola Jaroszewska Sędziowie: Sędzia WSA Wanda Antończyk (spr.) Sędzia WSA Tamara Dziełakowska Protokolant Sekretarz sądowy Joanna Mierzejewska po rozpoznaniu w dniu 28 listopada 2012 r. w Gdańsku na rozprawie sprawy ze skargi Z.M. na decyzję Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej z dnia 13 czerwca 2012 r., nr [...] w przedmiocie zwolnienia z obowiązku zawarcia w projekcie rozgraniczenia gruntów pokrytych wodami od gruntów przyległych informacji dotyczących umieszczenia opisu stanu stosunków wodnych na gruntach przyległych do projektowanej linii brzegu 1. oddala skargę; 2. przyznaje ze Skarbu Państwa Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku na rzecz adwokata J.J. kwotę 295,20 zł (dwieście dziewięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy) tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, obejmującej kwotę 55,20 zł (pięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy) tytułem podatku od towarów i usług. Skarżący Z. M. wniósł skargę na decyzję Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej z dnia 13 czerwca 2012r. nr [...] utrzymującą w mocy decyzję Starosty z dnia 10 kwietnia 2012r. odmawiającą zwolnienia Zarządu Melioracji i Urządzeń Wodnych Województwa z obowiązku zawarcia w projekcie rozgraniczenia gruntów pokrytych wodami od gruntów przyległych do projektowanej linii brzegowej rzeki G. informacji dotyczących umieszczenia opisu stanu stosunków wodnych na gruntach przyległych do projektowanej linii brzegu. Zaskarżona decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym: W dniu 12 grudnia 2011r. do Starosty wpłynął wniosek Zarządu Melioracji i Urządzeń Wodnych Województwa o przeprowadzenie postępowania administracyjnego mającego na celu wydanie decyzji w sprawie ustalenia nowej linii brzegu śródlądowej wody powierzchniowej –rzeka G.-dla działek wymienionych we wniosku, w tym dla działki nr [...] stanowiącej wodę płynącą, powstałej z podziału działki nr [...] (zapisanej w księdze wieczystej jako własność Z. M.) na działki nr [...]. Do wniosku załączono pełnomocnictwo udzielone przez Marszałka Województwa Dyrektorowi Zarządu Melioracji i Urządzeń Wodnych do reprezentowania marszałka w sprawach dotyczących nieodpłatnego przejmowania gruntów pokrytych wodami powierzchniowymi płynącymi stanowiącymi własność Skarbu państwa od osób fizycznych, prawnych i jednostek organizacyjnych, którymi gospodaruje marszałek Województwa, mapę dla działek opisanych we wniosku –mapę z projektem linii brzegu śródlądowej wody powierzchniowej rzeki G. dz. [...] arkusz, wykaz zmian ewidencyjnych dla działki opisanej we wniosku wg stanu dotychczasowego w ewidencji gruntów oraz stanu nowego wynikającego z zaprojektowania linii brzegowej 1szt. oraz wyciąg z operatu geodezyjnego nr [...] z ustalenia linii brzegowej śródlądowej wody powierzchniowej rzeki G. w trybie ustawy Prawo wodne. Jednocześnie wnioskodawca wniósł o zwolnienie go, na podstawie art. 15 ust. 4 ustawy Prawo wodne, z obowiązku przedstawienia stanu stosunków wodnych na gruntach przylegających do projektowanej linii brzegowej rzeki G., jako nie mających znaczenia dla ustalenia linii brzegu. Decyzją z dnia 10 kwietnia 2012r. Starosta, działając na podstawie art. 15 ust. 4 ustawy z dnia 18 lipca 2001r. Prawo wodne (t. j. Dz. U. z 2005r. nr 239, poz. 2019 ze zm.), zwanej dalej ustawą oraz art. 104 i 107 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.) zwany dalej K.p.a., po rozpatrzeniu wniosku Zarządu Melioracji i Urządzeń Wodnych Województwa w G. w sprawie zwolnienia w trybie art. 15 ust. 4 ustawy z obowiązku zawarcia w projekcie rozgraniczenia gruntów pokrytych wodami od gruntów przyległych w przedmiocie ustalenia linii brzegowej powierzchniowej –rzeka G.-dla działki nr [...] informacji dotyczących zawarcia oznaczenia stanu stosunków wodnych na gruntach przylegających do projektowanej linii brzegu, orzekł o odmowie zwolnienia z obowiązku zawarcia w projekcie rozgraniczenia gruntów pokrytych wodami od gruntów przyległych w przedmiocie ustalenia linii brzegowej rzeki G. wskazanych wyżej informacji. W uzasadnieniu decyzji organ przytoczył ww. wniosek dotyczący zwolnienia, wskazując, że powołany przepis art. 15 ust. 4 ustawy stanowi, że organ może w drodze decyzji zwolnić wnioskodawcę na jego wniosek z obowiązku zawarcia w projekcie niektórych informacji, o których mowa w ust. 3. Organ I instancji wskazał, że w trakcie postępowania administracyjnego Z. M. wystąpił z wnioskiem o odrzucenie wniosku Zarządu w całości. Zarzucił, że w projekcie wytyczenia koryta rzeki nie ma zaprojektowanych wałów oddzielających projektowane koryto rzeki od pozostałej części działki nr [...]. Obecnie zostanie wyznaczone wąskie koryto rzeki, w sytuacji gdy zalewanych jest ponad 60 000mkw jego gruntów. Podniesiono, że działka nr [...] jest wodą stojącą, w związku z czym grunt i woda są własnością skarżącego. W miejscowości B. M. istnieje budowla piętrząca- próg wodny, a także zbiornik retencyjny, więc postępowanie nie może być wszczęte i prowadzone na podstawie art. 15 ust. 3 ustawy. Starosta wskazał, że po wpłynięciu wniosku Zarządu o ustalenie linii brzegowej rzeki G. dla działki [...] obręb B. M., wszczął zgodnie z art. 15a postępowanie dotyczące rozgraniczenia gruntów: rzeki G. – od działki nr [...] obręb B. M. Organ wskazał, że zgodnie Prawem Wodnym jako grunt pokryty wodami powierzchniowymi w granicach urządzenia wodnego wyznacza się obszar niezbędny dla zachowania ciągłości cieku. Dokonując rozgraniczenia stosuje się również postanowienia przepisu art. 15 ustawy Prawo wodne. Ze względu na oddziaływanie wód na nieruchomości sąsiednie określenie stosunków wodnych na gruntach przyległych do linii brzegu rzeki jest istotne w procesie ustalenia linii brzegu rzeki G. Organ wskazał, że po analizie wniosku wraz z dokumentami stwierdził, że określenie stosunków wodnych na gruntach przylegających do projektowanej linii brzegowej ma istotny wpływ na przebieg postępowania administracyjnego i z tej przyczyny odmówił zwolnienia z obowiązku opisanego w sentencji decyzji. Odwołanie od powyższej decyzji złożył Dyrektor Zarządu Melioracji i Urządzeń wodnych Województwa, wnosząc o uchylenie decyzji Starosty. W uzasadnieniu odwołania podniesiono, że ustalenie nowej linii brzegu śródlądowej wody powierzchniowej rzeki G. dla działki położonej w obrębie B. M. oznaczonych ewidencyjnie nr [...], w żaden sposób nie wpłynie na zmianę stosunków wodnych na gruntach przylegających do projektowanej linii brzegowej rzeki G.. Klasyfikacja gruntów przyległych do przedmiotowej działki nie ulegnie zmianie. W wyniku wydzielenia działki nr [...], powstały nowe działki nr [...] (rzeka G.) oraz [...] stanowiące w dalszym ciągu wody zbiornika sztucznego S. M. Zaskarżoną decyzją z dnia 13 czerwca 2012r. Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Starosty. Organ odwoławczy przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania a następnie powołał się na przepis art. 15a ustawy. Z przepisu tego wynika, że rozgraniczenie gruntów, które były pokryte wodami przed wykonaniem urządzenia wodnego, od pozostałych gruntów dokonuje na wniosek właściciela wody lub właściciela gruntu sąsiadującego, w drodze decyzji, właściwy starosta realizujący zadanie z zakresu administracji rządowej. Przepis ten stanowi doprecyzowanie ogólnej procedury ustalania linii brzegu przewidzianej w art. 15 ustawy. W takim przypadku podstawę rozgraniczenia gruntów stanowi dokumentacja sporządzona na potrzeby wykonania urządzenia wodnego, a w razie jej braku inne dostępne materiały archiwalne. W razie braku rzeczonej dokumentacji podstawą ustalenia linii brzegu w tym trybie jest wyznaczenie obszaru niezbędnego dla zachowania ciągłości cieku, w przypadku likwidacji urządzenia wodnego, przy przyjęciu parametrów koryta cieku (szerokości) powyżej i poniżej urządzenia, zakreślając linię rozgraniczającą tak, aby koryto posiadało ciągłość. Organ odwoławczy wskazał, że rzeka G. została ujęta pod poz. 62 załącznika nr 2 do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 17 grudnia 2002r. w sprawie śródlądowych wód powierzchniowych lub ich części stanowiących własność publiczną (Dz. U. z 2003r., nr 16, poz. 1490) i stanowi śródlądową powierzchniową wodę płynącą będącą własnością publiczną, istotną dla regulacji stosunków wodnych na potrzeby rolnictwa, w stosunku do której prawa właścicielskie wykonuje Marszałek Województwa (zgodnie z art. 11 ust. 1 pkt 4 ustawy). Rzeka G. jest powierzchniową śródlądową wodą płynącą, a zgodnie z obowiązującym stanem prawnym, śródlądowe wody powierzchniowe stanowią wyłączną i niezbywalną własność Skarbu Państwa. Organ II instancji wskazał, że w postępowaniu prawidłowo zastosowano tryb przewidziany w art. 15a ustawy, gdyż na działce nr [...] (dotychczasowy nr działki), będącej własnością Z. M. w wyniku piętrzenia wody (próg wodny na działce nr [...]) stanowiącej grunt pod wodami rzeki G. doszło do powstania tzw. stawu młyńskiego, co oznacza, że rzeka G. nie znajduje się faktycznie w granicach naturalnego koryta, a wykracza poza nie i zajmuje przyległy do linii brzegu grunt. Organ odwoławczy wskazał, że nie można jednak zgodzić się z organem I instancji, iż działka nr [...] w całości stanowi grunt pokryty wodą stojącą. W wyniku piętrzenia wód rzeki, stan stosunków wodnych na gruntach przyległych do linii brzegu rzeki(niewidocznej) uległ zmianie, bowiem jej wody nie znajdują się już w granicach jej koryta, a wykraczają na grunty przyległe. Nie oznacza to, ze wody te stanowią wody płynące tylko w granicach linii brzegu rzeki, są to w dalszym ciągu wody płynące. Organ odwoławczy wskazał, że Starosta prawidłowo odmówił zwolnienia wnioskodawcy z zawarcia w dokumentacji opisu stanu stosunków wodnych na gruntach przyległych, bowiem jest to istotne dla określenia prawidłowego rozgraniczenia gruntów rzeki G. od gruntów przyległych oraz dla określenia charakteru tych wód. Opis ten jest informacją hydrologiczną o charakterze uniwersalnym, która teoretycznie mogłaby nie mieć znaczenia dla ustalenia linii brzegu cieku o charakterze naturalnym o wyraźnym brzegu czy też cieku uregulowanego w przypadku, gdy stan stosunków wodnych nie wpływa na sposób prowadzenia linii brzegu. Wskazano, że w rozpatrywanej sprawie, pomimo że stan stosunków wodnych pozostanie niezmieniony (jak zapewnia we wniosku wnioskodawca), to jednak został on ukształtowany w wyniku działalności człowieka (próg piętrzący zlokalizowany na działce nr [...]). Z tych przyczyn należy opisać charakter stosunków wodnych występujących na gruntach przyległych do projektowanej linii brzegu rzeki, skoro grunty te (działki nr [...]) są pokryte powierzchniową wodą płynącą rzeki G., która wykracza w tym miejscu poza swoje naturalne koryta. Projektując sposób poprowadzenia linii brzegu, która w tym wypadku pokryta jest wodami rzeki, konieczne jest opisanie stanu stosunków wodnych, jaki występuje na gruntach przyległych oraz w jakim stopniu obszar tych gruntów został pokryty wodami tej rzeki. Jest to istotne również dla potwierdzenia charakteru tych wód, gdyż to, że zajmują one grunty nie będące już w zasobie Skarbu Państwa, nie oznacza, iż wody te stanowią wodę stojącą (z wypisu z rejestru gruntów zamieszczonego w aktach sprawy wynika, że działka nr [...] stanowi grunt pokryty wodą stojącą). Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku na decyzję organu drugiej instancji wniósł Z. M., podnosząc, w szczególności, że wniosek o ustalenie linii brzegu został złożony przez organ do tego nieuprawniony. Skarżący w uzasadnieniu skargi zarzucił, że w zaskarżonej decyzji organ posługuje się nieprawdziwymi informacjami, gdyż w miejscowości B. M. nie istnieją działki nr [...], co w sposób oczywisty oznacza, że na działce nr [...] nie istnieje rzeka G. To, że została ona wymieniona w powołanym przez organ załączniku nr 2 do rozporządzenia Rady Ministrów nie jest jednoznaczne z tym, że jest ona usytuowana na terenie działki nr [...]. Działka nr [...] jest ziemią pod wodą stojącą, na której usytuowany jest zbiornik retencyjny, który jako urządzenie wodne jest sztucznym zbiornikiem wodnym oznaczonym W 8- woda stojąca. W takiej sytuacji zarówno ziemia, jak i woda stojąca są, zgodnie z ustawą, własnością skarżącego, co wynika z księgi wieczystej [...] i rejestru gruntów. Jego rozgraniczenie, zgodnie z art. 15 a ust. 1 ustawy dokonywane jest na wniosek właściciela wody lub właściciela gruntu sąsiadującego. Skarżący podniósł, że wnioskodawca, który złożył wniosek nie jest właścicielem wody ani gruntu sąsiadującego. Nie okazał się również żadnymi dokumentami potwierdzającymi, że posiada interes faktyczny lub prawny wymagany przepisem art. 15a ustawy, do nieruchomości gruntowych działki nr [...], a w szczególności nie okazał żadnego dokumentu potwierdzającego prawo do wody lub gruntu na działce [...], wymaganego art. 15 ust. 2 ustawy. Powołując się na powyższe skarżący zarzucił, że całe postępowanie jest nieważne, gdyż zostało wszczęte na wniosek podmiotu nieuprawnionego, a więc w konsekwencji nieważne jest również postępowanie z wniosku o zwolnienie z obowiązku zawarcia w projekcie rozgraniczenia gruntów pokrytych wodami od gruntów przyległych informacji wymienionych w decyzji. Dodatkowo skarżący podał, że zamierzenia i plany wnioskodawcy na przyszłość, nie mogą być podstawą do wszczynania obecnie postępowania, gdyż postępowanie wszczyna się na podstawie istniejącego stanu, a nie na podstawie stanu, jaki ma zaistnieć po zakończeniu postępowania. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi podtrzymując argumenty zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, zważył co następuje: Sąd administracyjny dokonuje kontroli zaskarżonego rozstrzygnięcia w zakresie jego zgodności z obowiązującym prawem, do czego jest uprawniony w świetle art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.). Dokonując oceny legalności zaskarżonej decyzji Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. W dniu 8 grudnia 2011r. Dyrektor Zarządu Melioracji i Urządzeń Wodnych Województwa, złożył wniosek o przeprowadzenie postępowania administracyjnego dotyczącego wydania decyzji w sprawie ustalenia nowej linii śródlądowej wody powierzchniowej –rzeki G., między innymi dla działki położonej w obrębie B. M. nr [...] stanowiącej wodę płynącą, powstałej z podziału działki nr [...] na działki nr [...]. Do wniosku załączony został projekt rozgraniczenia gruntów pokrytych śródlądową wodą powierzchniową –wodą rzeki G. od gruntów przyległych zgodnie z operatem KERG nr [...] dla działki nr [...], dotyczącym ww. podziału działki [...], który to operat został przyjęty do Powiatowego Ośrodka Dokumentacji Geodezyjno-Kartograficznej. Nadto złożono mapę z projektem linii brzegu oraz wykaz zmian ewidencyjnych. Do wniosku zostało załączone pełnomocnictwo udzielone przez Marszałka Województwa. Wobec złożonych dokumentów oraz wobec treści przepisów ustawy wskazać należy, że Dyrektor Zarządu Melioracji i Urządzeń Wodnych Województwa działa w imieniu Marszałka Województwa na podstawie pełnomocnictwa z dnia 4 sierpnia 2011r. Dyrektor zgodnie z treścią pełnomocnictwa reprezentuje Marszałka w sprawach dotyczących nieodpłatnego przejmowania gruntów pokrytych wodami powierzchniowymi płynącymi, stanowiącymi własność Skarbu Państwa od osób fizycznych, prawnych i jednostek organizacyjnych, którymi na podstawie art. 14ust. 3 w związku z art. 11 ust. 3 pkt 4 ustawy gospodaruje Marszałek Województwa. Zgodnie z art. 11 ust. 1 pkt 4 ustawy prawa właścicielskie w stosunku do wód publicznych stanowiących własność Skarbu Państwa wykonuje marszałek województwa, jako zadanie z zakresu administracji rządowej wykonywane przez samorząd województwa- w stosunku do wód istotnych dla regulacji stosunków wodnych na potrzeby rolnictwa. Zgodnie z art. 15 a ustawy będącym podstawą dla ustalenia linii brzegu, rozgraniczenia gruntów, które były pokryte wodami przed wykonaniem urządzenia wodnego, od pozostałych gruntów dokonuje na wniosek właściciela wody lub właściciela gruntu sąsiedniego, w drodze decyzji, właściwy starosta, realizujący zadania z zakresu administracji rządowej. W rozpatrywanej sprawie rzeka G., której dotyczy postępowanie o ustalenie linii brzegu, została ujęta pod pozycja nr 62 załącznika nr 2 do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 17 grudnia 2002r. w sprawie śródlądowych wód powierzchniowych lub ich części stanowiących własność publiczną (Dz. U. nr 16 z 2003r., poz. 139) i stanowi śródlądową wodę płynącą istotną dla regulacji stosunków wodnych na potrzeby rolnictwa. Zgodnie z art.10 ust. 1 ustawy wody stanowią własność Skarbu Państwa, innych osób prawnych albo osób fizycznych. Zgodnie z art. 10 ust. 1a,2 i 3 ustawy śródlądowe wody powierzchniowe płynące stanowią własność Skarbu państwa, są wodami publicznymi i nie podlegają obrotowi cywilnoprawnemu. Skoro śródlądowe wody powierzchniowe płynące, jak i grunty pokryte tymi wodami w granicach linii brzegu stanowią wyłączną i niezbywalną własność Skarbu Państwa, to prawa właścicielskie w stosunku do tych wód, jak to wyżej wskazano, wykonuje Marszałek Województwa. Z tych przyczyn nie zasługują na uwzględnienie zarzuty skargi, iż wniosek został złożony przez organ nieuprawniony. W rozpoznawanej sprawie Marszałek reprezentowany przez Dyrektora zarządu Melioracji występuje jako wykonujący prawo własności w stosunku do działki nr [...] (śródlądowej wody powierzchniowej). Wydanie decyzji o ustaleniu linii brzegu rzeki jest dokumentem, którym umożliwia jednocześnie ustalenie granic gruntów pokrytych wodami śródlądowymi i dokonanie kolejnych czynności związanych z realizacją przez Skarb Państwa jego uprawnień właścicielskich. Jednakże przedmiotem postępowania administracyjnego i w konsekwencji sądowego nie była decyzja dotycząca ustalenia linii brzegu dla odcinka rzeki G. tj. dla działki [...], lecz decyzja wydana na podstawie art. 15 ust. 4 ustawy, stanowiącym, że organ może zwolnić drodze decyzji wnioskodawcę, na jego wniosek, z obowiązku zawarcia w projekcie niektórych informacji, o których mowa w ust. 3 rzeki G.. Podkreślić należy, że odmowa uwzględnienia wniosku z przyczyn wskazanych przez organy administracji nie została zakwestionowana przez skarżącego. Wprawdzie zgodnie z art. 134 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012r., poz. 270 ze zm.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, to zgodnie z art.134 § 2 ww. ustawy, Sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności. Wydana decyzja jest decyzją dla skarżącego korzystną i zapewnia mu jako właścicielowi gruntów przyległych (działki nr [...] udział w charakterze strony w postępowaniu w sprawie ustalenia linii brzegu rzeki. Uchylenie decyzji w świetle cyt. przepisu mogłoby nastąpić tylko w przypadku stwierdzenia nieważności decyzji, a takiej przesłanki sąd nie stwierdził w prowadzonym postępowaniu. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie przepisu art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oddalił skargę. Nadto działając na podstawie art. 250 ww. ustawy w związku z 18 ust.1 pkt 1 lit c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. nr 163, poz. 1348 ze zm.), Sąd przyznał pełnomocnikowi skarżącego ustanowionemu z urzędu wynagrodzenie tytułem nieopłaconej pomocy udzielonej z urzędu, w łącznej kwocie 295,20zł, obejmującej wynagrodzenie w kwocie 240 zł oraz należy podatek od towarów i usług w kwocie 55,20 zł