II SA/Gd 489/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Przybielski Sędziowie Sędzia WSA Jolanta Górska Sędzia NSA Jan Jędrkowiak (spr.) Protokolant Referent Anna Rusajczyk po rozpoznaniu w dniu 13 grudnia 2006 r. na rozprawie sprawy ze skargi E. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 4 maja 2006 r., nr [...] w przedmiocie zasiłku rodzinnego oraz dodatków do zasiłku rodzinnego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą decyzję Burmistrza Miasta z dnia 24 marca 2006 r., nr [...]. Burmistrz Miasta decyzją z dnia 24 marca 2006 r. Nr [...], wydaną na podstawie art. 104 k.p.a. oraz art. 4 ust. 2 pkt 1, art. 7 pkt 5, art. 20 ust. 3 ustawy z dnia 28 listopada o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. 2003 r., Nr 228, poz. 2255 ze zm.) po rozpatrzeniu wniosku E. K. odmówił prawa do zasiłku rodzinnego i dodatków do zasiłku rodzinnego, wnioskowanego na rzecz A. K. W uzasadnieniu organ I instancji podał, iż w dniu 24 lutego 2006 r. E. K. złożyła wniosek o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego oraz dodatków do zasiłku rodzinnego na A. K. Z treści wniosku wynika, że wnioskodawczyni jest osobą samotnie wychowującą dziecko. Z przedłożonego do wniosku odpisu aktu urodzenia dziecka wynika, że jego ojcem jest były mąż wnioskodawczyni A. K. Na dziecko nie zostały zasądzone alimenty od jego ojca. Zgodnie z art. 7 pkt 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych zasiłek rodzinny nie przysługuje, jeżeli osobie samotnie wychowującej dziecko nie zostało zasądzone świadczenie alimentacyjne na rzecz dziecka od jego rodzica, chyba że rodzice lub jedno z rodziców dziecka nie żyje, ojciec dziecka jest nieznany, powództwo o ustalenie świadczenia alimentacyjnego od drugiego z rodziców zostało oddalone, sąd zobowiązał jednego z rodziców do ponoszenia całkowitych kosztów utrzymania dziecka i nie zobowiązał drugiego z rodziców do świadczenia alimentacyjnego na rzecz tego dziecka. Zgodnie z art. 8 cytowanej ustawy przewidziane w niej dodatki przysługują do zasiłku rodzinnego. Tym samym prawo do któregokolwiek z dodatków uzależnione jest od istnienia uprawnienia do zasiłku rodzinnego, z wyjątkiem okoliczności, o których mowa w art. 59 i art. 59 b ustawy o świadczeniach rodzinnych, tj. uprawnienie do zasiłku wychowawczego do 30 kwietnia 2004 r. oraz uprawnienie do dodatku z tytułu samotnego wychowywania dziecka i utraty prawa do zasiłku dla bezrobotnych do 31 sierpnia 2005 r. Z uwagi na to, że w sytuacji wnioskodawczyni nie zachodzą wymienione okoliczności orzeczono jak w sentencji decyzji. Od powyższej decyzji E. K. wniosła odwołanie do Samorządowego Kolegium podnosząc, iż A. K. jest synem jej konkubenta P. K. mimo, że w akcie urodzenia wpisany został jej były mąż. Wskazała, iż aktualnie toczy się postępowanie o zaprzeczenie ojcostwa. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 4 maja 2006 r. Nr [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ II instancji wskazał, iż zgodnie z art. 3 pkt 17 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych samotne wychowywanie dziecka oznacza pannę, wdowę, osobę pozostającą w separacji orzeczonej prawomocnym wyrokiem sądu, osobę rozwiedzioną, wdowę lub wdowca, jeżeli wspólnie nie wychowuje dziecka z ojcem lub matką dziecka. Skarżąca spełnia przesłanki do uznania jej za osobę samotnie wychowującą dziecko, bowiem jest rozwódką jak wynika z akt sprawy niewychowuje syna A. razem z jego ojcem A. K. W myśl art. 7 pkt 5 ustawy zasiłek rodzinny nie przysługuje, jeżeli osobie samotnie wychowującej dziecko nie zostało zasądzone świadczenie alimentacyjne na rzecz dziecka od drugiego z rodziców, chyba że drugi z rodziców dziecka nie żyje, ojciec dziecka jest nieznany lub powództwo o ustalenie świadczenia alimentacyjnego od drugiego z rodziców zostało oddalone. Sytuacja taka ma miejsce w tym przypadku. Odwołującej się nie zostało zasądzone świadczenie alimentacyjne od ojca dziecka, który jest znany i żyje, a powództwo o ustalenie świadczenia alimentacyjnego nie zostało oddalone, wobec czego świadczenie rodzinne na syna A. nie przysługuje. Należy przy tym podkreślić, że z przedłożonego do wniosku o zasiłek odpisu aktu urodzenia wynika, że ojcem A. K. jest były mąż wnioskodawczyni. Z akt sprawy wynika także, że strona nie pobiera alimentów od ojca dziecka, nie są one zasądzone i strona nie składała wniosku o ich zasądzenie. Kolegium wskazało, iż świadczenia rodzinne mają charakter obligatoryjny o określonych w ustawie wysokościach oraz zasadach przyznawania i organy administracji nie maja prawa do uznaniowości. Skoro ustawodawca ustalił, że prawo do świadczeń nie przysługuje, jeżeli osobie samotnie wychowującej dziecko nie zostało zasądzone świadczenie alimentacyjne, to bez względu na przyczyny takiego stanu rzeczy, świadczenie nie może być przyznane. Organ przyznający świadczenia rodzinne jest zobowiązany do podejmowania decyzji na podstawie przepisów obowiązujących w okresie, na który są przyznane świadczenia. Zmiany w ustawie oświadczeniach rodzinnych zostały ogłoszone w Dzienniku Ustaw Nr 86, poz. 732 z dnia 16 maja 2005 r. i od tego też dnia były one znane organowi przyznającemu świadczenia. W art. 30 pkt 3 tej ustawy ustalono, iż art. 7 otrzymujący zmienione brzmienie i wprowadzający między innymi zasadę, że zasiłek rodzinny nie przysługuje jeżeli osobie samotnie wychowującej dziecko nie zostało zasądzone świadczenie alimentacyjne, wszedł w życie z dniem 1 września 2005 r., a więc z dniem rozpoczęcia nowego okresu, na który przyznawane są zasiłki rodzinne i organy przyznające świadczenia rodzinne nie mają prawa do podejmowania decyzji sprzecznych z obowiązującym w nowym okresie zasiłkowym prawem, bez względu na datę podjęcia decyzji. E. K. na powyższą decyzję wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku podtrzymując dotychczas podnoszoną argumentację. Ponadto wskazała, iż sprawa o zaprzeczenie ojcostwa została zakończona i syn skarżącej A. ma obecnie nazwisko K. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Art. 1 § 1 oraz art. 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz.1269) stanowi, iż sąd administracyjny sprawuje, w zakresie swej właściwości, kontrolę pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej. Skarga E. K. zasługiwała na uwzględnienie. Istotną okolicznością w rozpoznawanej sprawie jest pominięty tak przez organ I jak i II instancji fakt toczącego się w Sądzie Rejonowym postępowania z wniosku E. K. przeciwko A. K. i małoletniemu A. K. o zaprzeczenie ojcostwa. W takiej sytuacji wydanie decyzji o odmowie przyznania prawa do zasiłku rodzinnego i dodatków do tego zasiłku wnioskowanych przez skarżącą, z powołaniem się na przesłankę negatywną z art. 7 pkt 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych było przed zakończeniem postępowania o zaprzeczenie ojcostwa przedwczesne. Zasądzenie alimentów mogło w rozważanym przypadku nastąpić od ojca dziecka, a skarżąca wnosząc o zaprzeczenie ojcostwa A. K., w sposób prawem przewidziany, dążyła do obalenia domniemania ojcostwa w/w, które to domniemanie stanowiło podstawę do wpisu w akcie urodzenia A. K. nr [...]. Orzekające w sprawie organy nie rozważyły zaistnienia w sprawie przesłanki obligatoryjnego zawieszenia postępowania z art. 97 § 1 pkt 4 kpa. Zgodnie z brzmieniem tego przepisu, organ administracji publicznej zawiesza postępowanie, gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. Wyrok zaprzeczający ojcostwo jeżeli taki został wydany w sprawie III RC 6/06 i jest wyrokiem prawomocnym (co winno zostać ustalone przez organ przy ponownym rozpoznaniu sprawy) tworzy nową sytuację prawną w zakresie stosunków prawnorodzinnych, wywierającą również skutki na gruncie przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ I instancji powinien również rozważyć okoliczności (które nie wynikają z materiałów sprawy) jaka jest aktualna sytuacja prawna małoletniego A. K.; czy nastąpiło uznanie dziecka, względnie ustalenie ojcostwa i jaki to skutek wywołuje na gruncie przepisów powołanej wyżej ustawy o świadczeniach rodzinnych. W wskazanych w uzasadnieniu przyczyn Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 b i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku.