II SA/Gd 490/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Mariola Jaroszewska po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w Gdańsku w dniu 7 sierpnia 2008 r. sprawy ze skargi B. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 21 listopada 2006 r. nr [...] w przedmiocie zaliczki alimentacyjnej uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Prezydenta Miasta z dnia 22 września 2006 r. Nr [...]. B. R. wniosła do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Gdańsku skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 21 listopada 2006 r. nr [...] utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta Miasta z dnia 22 września 2006 r. nr [...] odmawiającą przyznania zaliczki alimentacyjnej dla uprawnionej K. R.. Ze skargi wynika, że B. R. domaga się uchylenia wskazanych powyżej decyzji podnosząc, że konkubent, z który wspólnie wychowuje dziecko M. B. nie jest obowiązany łożyć na utrzymanie dziecka z jej poprzedniego związku. Ojciec K. z kolei nie wykonuje obowiązku łożenia na utrzymanie swego dziecka. Zaskarżona decyzja została wydana na podstawie art. 2 pkt 5 i art. 7 ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej (Dz. U. Nr 86, poz. 732, ze zm.) oraz art. 3 pkt 17a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. Nr 228, poz. 2255, ze zm.), w następującym stanie faktycznym ustalonym przez organ. B. R. wnioskiem z dnia 13 września 2006 r. zwróciła się o ustalenie prawa do zaliczki alimentacyjnej dla córki K. R.. Kierownik Działu Świadczeń Rodzinnych Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie, działając z upoważnienia Prezydenta Miasta, decyzją z dnia 22 września 2006 r. odmówił przyznania przedmiotowego świadczenia z uwagi na to, że wnioskodawczyni nie jest osobą samotnie wychowująca dziecko w rozumieniu przepisów art. 3 pkt 17 a z dnia 28 listopada 2003 r. ustawy o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. Nr 228, poz. 2255 ze zm.), ponieważ pozostaje w związku konkubenckim z A. B. i wychowują wspólne dziecko. Od powyższej decyzji B. R. złożyła odwołanie, w którym wniosła o przyznanie zaliczki alimentacyjnej. Podała, że konkubent nie jest obowiązany łożyć na utrzymanie córki wnioskodawczyni z jej poprzedniego związku, natomiast ojciec dziecka (K. R.) nie płaci alimentów mimo wyroku sadowego. Kolegium rozpatrując sprawę w postępowaniu odwoławczym powołało się na treść art. 2 pkt 5 lit. a ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej (Dz. U. Nr 86, poz. 732 ze zm.), zgodnie z którym osoba uprawniona oznacza uprawnioną do świadczenia alimentacyjnego na podstawie tytułu wykonawczego, którego egzekucja jest bezskuteczna jeżeli osoba uprawniona jest wychowywana przez osobę samotnie wychowującą dziecko, w rozumieniu przepisów o świadczeniach rodzinnych. Natomiast z treści art. 3 pkt 17 a ustawy z dnia 28 listopada 2003r. ustawy o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. Nr 228, poz. 2255 ze zm.) osoba samotnie wychowująca dziecko, to panna, kawaler, wdowa, wdowiec, osoba pozostająca w separacji orzeczonej prawomocnym wyrokiem sadu, osoba rozwiedziona, chyba, że wychowuje wspólnie co najmniej jedno dziecko z jego rodzicem. Zdaniem Kolegium, aby otrzymać zaliczkę alimentacyjną muszą być spełnione łącznie dwie przesłanki: egzekucja zasądzonych alimentów jest bezskuteczna i osoba uprawniona wychowana jest przez osobę samotną. Kolegium ustaliło, że B. R. jest osobą rozwiedzioną i żyje obecnie w konkubinacie z A. B., z którym wychowuje ich córkę M. B.. Drugie dziecko – K. R. jest dzieckiem z poprzedniego związku wnioskodawczyni z Z. R., od którego ma zasądzone alimenty na rzecz córki K.i w kwocie 250,00 zł miesięcznie na podstawie wyroku sądu z dnia 21 lutego 2002 r. sygn. akt [...]. Kolegium stwierdziło mając na uwadze treść powołanego powyżej art. 2 pkt 5a ustawy o zaliczce alimentacyjnej oraz art. 3 pkt 17 a ustawy o świadczeniach rodzinnych, że osobą samotnie wychowująca dziecko jest również osoba rozwiedziona, ale jeżeli wychowuje co najmniej jedno dziecko z jego rodzicemi traci status osoby samotnie wychowującej dziecko. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Postanowieniem z dnia 26 lutego 2007 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zawiesił postępowanie na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, z uwagi na postępowanie zawisłe przed Trybunałem Konstytucyjnym w sprawie dotyczącej zgodności art. 2 pkt 5 lit. a w zw. z art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 22 kwietnia 2005r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej (Dz. U. Nr 86, poz. 732 ze zm.) w zw. z art. 3 pkt 17 lit. a ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. Nr 228, poz. 2255 ze zm.) z Konstytucją w zakresie, w jakim pozbawia prawa do zaliczki alimentacyjnej osoby, które są wychowywane przez panny, kawalerów, wdowy, wdowców, osoby pozostające w separacji orzeczonej prawomocnym wyrokiem sądu lub rozwiedzione, wychowujące co najmniej jedno dziecko wspólnie z jego rodzicem. Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 23 czerwca 2008 r. sygn. akt P 18/06 orzekł, że art. 2 pkt 5 lit. a ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej (Dz. U. 2005 r. Nr 86 poz. 732 i Nr 164 poz. 1366) w związku z art. 3 pkt 17 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. 2006 r. Nr 139 poz. 992 i Nr 222 poz. 1630, z 2007 r. Nr 64 poz. 427, Nr 105 poz. 720, Nr 109 poz. 747 i Nr 200 poz. 1446 oraz z 2008 r. Nr 70 poz. 416), w brzmieniu nadanym przez art. 27 pkt 2 lit. g ustawy z 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej w zakresie, w jakim pomija prawo osób wychowywanych przez osoby pozostające w związku małżeńskim do zaliczki alimentacyjnej, jest niezgodny z art. 18, art. 32 ust. 1 i art. 71 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz nie jest niezgodny z art. 27 Konwencji o prawach dziecka, przyjętej przez Zgromadzenie Ogólne Narodów Zjednoczonych dnia 20 listopada 1989 r. (Dz. U. 1991 r. Nr 120 poz. 526 oraz z 2000 r. Nr 2 poz. 11). Ponadto trybunał orzekł, że art. 2 pkt 5 lit. a ustawy z 22 kwietnia 2005r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej w związku z art. 3 pkt 17a ustawy z 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych w zakresie, w jakim pomija prawo: a) osób wychowywanych przez osoby pozostające w związku małżeńskim, b) osób wychowywanych przez osoby, które wspólnie wychowują co najmniej jedno dziecko z jego rodzicem, do zaliczki alimentacyjnej, jest niezgodny z art. 18, art. 32 ust. 1 i art. 71 ust. 1 Konstytucji oraz nie jest niezgodny z art. 27 Konwencji o prawach dziecka. Trybunał orzekł, że art. 29 ust. 1 ustawy z 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej jest niezgodny z art. 18, art. 32 ust. 1 i art. 71 ust. 1 Konstytucji oraz nie jest niezgodny z art. 27 Konwencji o prawach dziecka. Powyższy wyrok ogłoszony został w Dzienniku Ustaw w dniu 7 lipca 2008r. Nr 119 pozycja 770. Postanowieniem z dnia 30 czerwca 2008 r. postępowanie w niniejszej sprawie zostało podjęte. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jako zasadna podlegała uwzględnieniu, lecz z przyczyn innych niż w niej podniesione. Oceniając zaskarżoną decyzję pod kątem jej legalności, stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), Sąd uznał, że narusza ona prawo. Przy rozpoznaniu skargi Sąd miał również na względzie treść art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.), według którego sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Na skutek przytoczonego wyżej wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 23 czerwca 2008r. sygn. akt P 18/06 odpadła materialnoprawna podstawa odmowy przyznania zaliczki alimentacyjnej skarżącej, oparta na art. 2 pkt 5 lit. a ustawy o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych i zaliczce alimentacyjnej w związku z art. 3 pkt 17a ustawy o świadczeniach rodzinnych. Prawidłowe i niekwestionowane było ustalenie przez organ, że skarżąca będąc osobą rozwiedzioną, poza córką K. R. ma jeszcze córkę M. B., którą wychowuje wspólnie z jej ojcem A. B. W sytuacji wydania przez Trybunał Konstytucyjny opisanego wyżej orzeczenia zachodzi podstawa wznowienia postępowania administracyjnego wymieniona w art. 145a § 1 kpa, w którym wskazano, że można żądać wznowienia postępowania w przypadku, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą, na podstawie którego została wydana decyzja. Stwierdzając naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, stosownie do treści art.145 § 1 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) Sąd zobligowany jest zaskarżoną decyzję uchylić. Przyjmuje się bowiem w orzecznictwie i doktrynie, a sąd orzekający pogląd ten podziela, że podstawa wznowienia określona w art. 145a kpa jest podstawą uchylenia decyzji administracyjnej przez sąd administracyjny także wtedy, gdy wyrok Trybunału Konstytucyjnego zapadł po podjęciu zaskarżonej decyzji (por. J. Zimmermann w glosie do wyroku NSA z dnia 6 stycznia 1999 r. III SA 4728/97, publ. OSP z 2000 r., z. 1, poz. 16). Teza powyższa zachowuje aktualność w obowiązującym stanie prawnym. Ponieważ to samo naruszenie prawa jest udziałem decyzji organów obu instancji, to na mocy art. 135 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uchyleniu podlega także decyzja organu pierwszej instancji. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny na mocy art.145 § 1 pkt 1 lit. b i art. 135 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji. Uwzględnienie skargi powoduje, że sprawa zaliczki alimentacyjnej na córkę skarżącej K. R. będzie ponownie rozpatrzona. Organ administracji ponownie rozpatrując tą sprawę uwzględni zmianę stanu prawnego, wynikającą z przytoczonego wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 23 czerwca 2008 r. w sprawie P 18/06. Wobec tego, że zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji były wydane z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, na mocy art. 119 pkt 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sprawę rozpoznano w trybie uproszczonym, a zatem stosownie do treści art. 120 tej ustawy, na posiedzeniu niejawnym w składzie jednego sędziego.