II SA/Gd 491/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Dariusz Kurkiewicz po rozpoznaniu w dniu 15 października 2019 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi G. M. i A. M. na czynność Prezydenta Miasta w przedmiocie włączenia budynków do gminnej ewidencji zabytków postanawia: odrzucić skargę. Pismem z 23 lipca 2019 r. G. M. i A. M., dalej skarżący, wnieśli skargę na czynność włączenia do gminnej ewidencji zabytków, budynków mieszkalnych posadowionych w S. przy ul. C. [...],[...], i [...], bez ich wiedzy jako właścicieli i bez zapewnienia im udziału w postępowaniu zakończonym włączeniem przedmiotowych obiektów do gminnej ewidencji zabytków. W skardze wskazali, że w trakcie działań zmierzających do dostosowania budynków nr [...],[...], i nr [...], do otaczającej zabudowy, wynajęty przez nich architekt powiadomił ich, że wymienione budynki zostały około 2010 r. włączone do gminnego rejestru zabytków. W związku z tym niemożliwa jest jakakolwiek przebudowa, rozbudowa, zmiana elewacji, geometrii dachu, etc. Obiekty te podlegają ochronie prawnej zarówno co do kształtu, formy, jak i bryły. Wskazali skarżący, że zwracali się do Prezydenta Miasta z wezwaniem do wykazania zasadności włączenia budynków do gminnej ewidencji zabytków, jednak organ nie uznał zasadności podnoszonych przez skarżących argumentów. W ocenie skarżących posiadanie wartości i stosownych walorów uzasadniających ujęcie obiektów w gminnej ewidencji zabytków powinno być potwierdzone ekspertyzą czy stosownymi badaniami. Zarzucili, że o włączeniu ich nieruchomości do ewidencji zadecydowała zupełna uznaniowość i dowolność zachowań urzędników w tym aspekcie. Podali skarżący, że żaden z przedmiotowych budynków mieszkalnych nie spełnia definicji zabytku. Żaden z nich nie ma dokumentacji projektowej. Nigdy w przeszłości nie dał organ żadnego sygnału o zamiarze ujęcia budynków jako zabytku, a wpisanie obiektów jako zabytków istotnie ograniczyło właścicielom wpływ na nieruchomości. Ponadto budynek nr [...] został istotnie rozbudowany w oparciu o prawomocną decyzję pozwolenia na budowę z bodajże 2007 r. wydaną przez wydział Architektury UM. Zatem, "włączenie" kilkuletniego budynku do gminnej ewidencji zabytków nie znajduje zdaniem skarżących uzasadnienia, a oznacza drastyczne ograniczanie praw jako właścicieli nieruchomości położonych w S. ul. C., zabudowanej budynkami nr [...],[...], i nr [...],. Zaznaczono w skardze, że jako mający interes prawny skarżący nie brali udziału w żadnym postępowaniu administracyjnym związanym z "włączeniem" budynków do gminnego rejestru zabytków. Odbyło się ono bez wiedzy skarżących i zapewnienia im możliwości praw strony postępowania administracyjnego. Nawet w obecnej korespondencji wiceprezydent w piśmie z 9 lipca 2019 r. wskazał wyłącznie na urzędniczą uznaniowość, nie posiłkując się jakimikolwiek dokumentami. Zarządzeniem z 7 sierpnia 2019 r. wezwano skarżących do wskazania kiedy dowiedzieli się o podjęciu zaskarżonej czynności – włączenia budynków do gminnej ewidencji zabytków w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi. W odpowiedzi na powyższe skarżący A. M. nadesłał pismo gdzie wyjaśnił, że o fakcie ujęcia budynków w ewidencji zabytków dowiedział się przy okazji zatrudnienia architekta celem modernizacji obiektów. G. M. nie wskazała daty powzięcia wiadomości o włączeniu budynków do gminnej ewidencji zabytków. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Na wstępie stwierdzić należy, że kwestionowana czynność Prezydenta Miasta stanowi akt organu jednostki samorządu terytorialnego z zakresu administracji publicznej, o czym świadczy art. 22 ust. 5 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (Dz. U. 2018 poz. 2067 ze zm.), stanowiący o możliwości wyznaczenia przez organ gminy w porozumieniu z wojewódzkim konserwatorem zabytków obiektu zabytkowego do włączenia go do gminnej ewidencji zabytków. Akt ten władczo wkracza w zespół uprawnień właściciela zabytku objętego takim wpisem. Powyższe daje podstawę by przyjąć, że działanie prezydenta miasta, którego treścią było określenie zabytków znajdujących się w ewidencji zabytków gminy, stanowi akt organu jednostki samorządu terytorialnego z zakresu administracji publicznej podlegający kognicji sądu administracyjnego na podstawie art. 3 § 2 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.; dalej: p.p.s.a.). Skarga nie mogła jednak zostać rozpoznana, gdyż strona skarżąca uchybiła terminowi do jej wniesienia. Ponadto pomimo wezwania skarżący nie podjęli próby wskazania szczegółowej daty powzięcia wiadomości o fakcie włączenia należących do nich budynków do gminnej ewidencji budynków. Tymczasem zgodnie z art. 53 § 2 p.p.s.a., jeżeli ustawa nie przewiduje środków zaskarżenia w sprawie będącej przedmiotem skargi, skargę na akty lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4, wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się o wydaniu aktu lub podjęciu innej czynności. Sąd, po wniesieniu skargi, może uznać, że uchybienie tego terminu nastąpiło bez winy skarżącego i rozpoznać skargę. Natomiast z akt sprawy wynika, że pismem z 21 maja 2019 r. skarżący zwrócili się do organu o nadesłanie odpisów decyzji ustalających, że budynki mieszkalne przy u. C. [...],[...], i nr [...], są wpisane do gminnego rejestru zabytków i objęte ochroną konserwatorską. Należy więc przyjąć, że w dniu 21 maja 2019 r. skarżący wiedzieli o ujęciu ich nieruchomości w ewidencji zabytków. Skarga natomiast wpłynęła do Urzędu Miasta w dniu 24 lipca 2019 r. Termin do wniesienia skargi powinien być zatem liczony od dnia 21 maja 2019 r. (w dniu tym skarżący bezspornie mieli wiedzę o włączeniu ich budynków do gminnej ewidencji zabytków skoro domagali się przesłania decyzji dotyczących tych okoliczności) i bezspornie skarga wniesiona 24 lipca 2019 r. została wniesiona z uchybieniem 30 dniowego terminu do jej wniesienia. Jednocześnie Sąd nie znalazł podstaw do uznania, że uchybienie terminu nastąpiło bez winy strony skarżącej. Nie stanowią bowiem podstawy do uznania, że uchybienie terminu nastąpiło bez winy strony takie okoliczności jak: dopuszczenie się choćby lekkiego niedbalstwa przez stronę, niedostateczna staranność w prowadzeniu własnych spraw, czy też nieznajomość prawa (postanowienia NSA: z dnia 12 stycznia 2016 r., sygn. akt II OZ 1369/15; z dnia 28 listopada 2012 r., sygn. akt I OZ 869/12; z dnia 8 lipca 2008 r., sygn. akt II OZ 712/08). Stosownie do treści art. 58 § 1 pkt 2 p.p.s.a., Sąd odrzuca skargę wniesioną po upływie terminu do jej wniesienia. Mając powyższe na względzie, Sąd orzekł jak w sentencji postanowienia