II SA/Gd 495/15

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Paweł Mierzejewski po rozpoznaniu w dniu 3 listopada 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku G. W. i M. W. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi G. W., M. W., E. D., Z. D., B. J., Z. J., H. M., A. L., J. L. i R. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 2 marca 2015 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia braku potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko postanawia odmówić wnioskodawcom przyznania prawa pomocy. W następstwie doręczenia wezwania do uiszczenia solidarnie wpisu od skargi w kwocie 200 zł G. i M. W. wnioskiem z dnia 15 września 2015 r. zwrócili się o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego. Na podstawie danych zawartych w formularzu PPF oraz na podstawie dokumentów źródłowych nadesłanych przez wnioskodawców w następstwie zarządzenia referendarza sądowego z dnia 28 września 2015 r. ustalono następujące okoliczności faktyczne: - wnioskodawcy prowadzą wspólne gospodarstwo domowe; - wnioskodawcy są współwłaścicielami domu o powierzchni 110 m2; - źródłem dochodu wnioskodawców są świadczenia emerytalne w kwotach odpowiednio – G. W. – 1.436,57 zł; M. W. – 1.599,24 zł; - wnioskodawca jest stroną umowy pożyczki z ratą wynoszącą 58,84 zł miesięcznie; - wnioskodawczyni jest stroną umowy pożyczki z ratą wynoszącą 156 zł miesięcznie; - dodatnie saldo rachunku bankowego należącego do wnioskodawczyni na dzień 30 września 2015 r. wynosiło 122,90 zł; - dodatnie saldo rachunku bankowego należącego do wnioskodawcy na dzień 30 września 2015 r. wynosiło 2.219,72 zł; - wnioskodawca jest właścicielem samochodu osobowego o wartości około 15.000 zł; - udokumentowane wydatki związane z utrzymaniem domu poczynione w okresie ostatnich dwóch miesięcy wyniosły: należność za węgiel w kwocie 1.208,25 zł brutto (faktura z dnia 22 września 2015 r.); opłata za gaz w kwocie 84,01 zł (faktura z dnia 10 października 2015 r.). W tym stanie należało stwierdzić, co następuje: Instytucja prawa pomocy uregulowana w art. 243 – 262 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), stanowiąc jedną z gwarancji realizacji konstytucyjnej zasady prawa do sądu, umożliwia dostęp do sądu osobom, które obiektywnie nie mają wystarczających środków finansowych na poniesienie kosztów prowadzonego postępowania sądowoadministracyjnego. Uprawnienie do przeniesienia ciężarów finansowych postępowania sądowoadministracyjnego na Skarb Państwa nie ma jednakże charakteru absolutnego i podlega prawnie uzasadnionym ograniczeniom. Ilość funduszy publicznych dostępna na udzielenie pomocy prawnej osobom niemajętnym sprawia bowiem, że swoistą koniecznością jest przyjęcie procedury ich racjonalnej selekcji uzasadnionej okolicznościami dotyczącymi stanu majątkowego i dochodów danego podmiotu (por. w tej materii: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 października 2010 r.; sygn. akt I GZ 340/10; Centralna Baza Orzeczeń Sadów Administracyjnych; orzeczenia.nsa.gov.pl). W świetle art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. W związku z powyżej wskazaną regulacją normatywną to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy, zaś rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy wyłącznie od tego, co zostanie przez stronę wnioskującą udowodnione. Należy ponadto wskazać, że w przypadku przyznania prawa pomocy koszty postępowania sądowego pokrywane są z budżetu Państwa. Okoliczność ta determinuje uznanie, że korzystanie z tej instytucji powinno mieć miejsce jedynie w wypadkach wyjątkowych, uzasadnionych szczególnymi okolicznościami (tak m.in. Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 15 marca 2011r., sygn. akt II GZ 83/11; orzeczenia.nsa.gov.pl). Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądów administracyjnych przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym - jako mające charakter wyjątkowy - stosowane może być jedynie w stosunku do osób znajdujących się w wyjątkowo trudnej sytuacji materialnej; przykładowo do takich osób zaliczyć można osoby bezrobotne bez prawa do zasiłku, osoby korzystające ze świadczeń z pomocy społecznej lub osoby ze względu na okoliczności życiowe pozbawione całkowicie środków do życia. Analiza stanu majątkowego wnioskodawców przeprowadzona w kontekście ww. przesłanki uzasadniającej przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym prowadzi do uznania, że wniosek o przyznanie prawa pomocy nie zasługuje na uwzględnienie W świetle zgromadzonej w aktach dokumentacji źródłowej nie sposób bowiem uznać, że wnioskodawcy należą do kręgu osób znajdujących się w wyjątkowo trudnej sytuacji materialnej. Za taką oceną przemawia m.in. fakt braku zaległości z płatnościami związanymi z bieżącym utrzymaniem rodziny oraz otrzymywanie stałych, comiesięcznych świadczeń emerytalnych. Przedmiotowe, comiesięczne dochody w łącznej wysokości 3.035,81 zł netto przeznaczane na potrzeby dwóch osób, nawet z uwzględnieniem udokumentowanych, comiesięcznych niezbędnych wydatków, pozwalają wnioskodawcom na zabezpieczenie i wygenerowanie środków niezbędnych do pokrycia kosztów powstałych w niniejszej sprawie. Dla oceny zasadności wniosku o przyznanie prawa pomocy nie tyle istotna jest bowiem wysokość deklarowanych przez stronę wydatków, co kwota wydatków uznawanych za niezbędne do zaspokojenia podstawowych potrzeb i prawidłowego funkcjonowania. Na tym tle nie sposób więc przyjąć, aby uprawnione i społecznie usprawiedliwione było kredytowanie przez Skarb Państwa postępowań sądowych osobom, które generując comiesięczne, stałe dochody z powodzeniem radzą sobie z ciężarem spłaty obciążających je zobowiązań. Za odmową przyznania prawa pomocy przemawia również to, że M. W. posiada na rachunkach bankowych określone środki pieniężne, które z powodzeniem mogą być przeznaczone na koszty prowadzonego postępowania, w tym na koszt wpisu od wniesionej skargi w wysokości 200 zł. Analiza przedłożonych wyciągów z r achunku bankowego należącego do wnioskodawcy prowadzi bowiem do wskazania, że dodatnie saldo tego rachunku wynosiło odpowiednio: na dzień 31 lipca 2015 r. – 2.442,23 zł; na dzień 31 sierpnia 2015 r. – 2.787,76 zł i na dzień 30 września 2015 r. – 2.219,72 zł. Z przedłożonych dokumentów nie wynika z kolei aby rachunki bankowe należące do wnioskodawców zostały w jakikolwiek sposób zajęte bądź zabezpieczone. Okoliczności powyższe w oczywisty sposób kontrastują z argumentacją wspierającą zasadność żądania wnioskodawców. Przedmiotowe żądanie – co warto podkreślić – musi być zaś oparte na wykazaniu, że wnioskodawcy z uwagi na swoją aktualną sytuację materialną nie są w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Z uwagi na to, że ww. sytuacja nie ma miejsca w rozpatrywanym przypadku referendarz sądowy odmówił przyznania prawa pomocy, o czym orzeczono jak w sentencji niniejszego postanowienia na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.