II SA/Gd 498/08

Dnia 11 lipca 2008 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Sędzia WSA Tamara Dziełakowska po rozpoznaniu w dniu 11 lipca 2008 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi T. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 18 grudnia 2006 r., nr [...] w przedmiocie zaliczki alimentacyjnej uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy z dnia 5 października 2006 r. nr [...]. Wójt Gminy, z którego upoważniania działał Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej, decyzją z dnia 5 października 2006 r., powołując się m.in. na art. 3 pkt 17a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych i art. 2 pkt 5 ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej, odmówił skarżącej T. B. przyznania zaliczki alimentacyjnej na jej córkę P. B. Uzasadniając swoją decyzję organ stwierdził, że skarżąca nie jest osobą samotnie wychowującą dziecko w rozumieniu art. 3 pkt 17a ustawy o świadczeniach rodzinnych, gdyż poza córką P. ma jeszcze dwójkę młodszych dzieci, które wychowuje wraz z ich ojcem A. S. Rozpoznając odwołanie skarżącej Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 18 grudnia 2006 r., podzielając ustalenia i wnioski organu I instancji, utrzymało w mocy jego decyzję. W podstawie prawnej swojego rozstrzygnięcia Kolegium oprócz art. 138 § 1 pkt 1 kpa powołało obowiązujący w dacie załatwiania sprawy art. 2 pkt 5 lit. a ustawy o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej w związku z art. 3 pkt 17 a ustawy o świadczeniach rodzinnych. W skardze do sądu administracyjnego skarżąca wniosła o przyznanie jej przez sąd zaliczki alimentacyjnej przedstawiając swoją trudną sytuację materialną. Skarżąca przyznała fakt, że jest rozwiedziona z R. B., a córkę P. B. wychowuje wspólnie z A. S., który jest ojcem dwójki jej młodszych dzieci. W odpowiedzi na skargę wniesiono o jej oddalenie. Rozpoznając skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Postępowanie w niniejszej sprawie było zawieszone z powodu przedstawienia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w sprawie II SA/Gd 374/06 Trybunałowi Konstytucyjnemu pytania prawnego o zgodność z Konstytucją RP i umową międzynarodową art. 2 pkt 5 lit. a w zw. z art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej (Dz.U. nr 86, poz. 732 ze zm.) i w zw. z art. 3 pkt 17a ustawy z 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. nr 139 z 2006 r., poz. 992 ze zm.) w zakresie, w jakim pozbawia prawa do zaliczki alimentacyjnej osoby, które są wychowywane przez panny, kawalerów, wdowy, wdowców, osoby pozostające w separacji orzeczonej prawomocnym wyrokiem sądu lub osoby rozwiedzione, wychowujące co najmniej jedno inne dziecko wspólnie z jego rodzicem. Trybunał Konstytucyjny odpowiadając na to pytanie, wyrokiem z dnia 23 czerwca 2008 r. w sprawie P 18/06 opublikowanym w Dzienniku Ustaw z dnia 7 lipca 2008 r., numer 119 pod pozycją 770 orzekł m. in., że art. 2 pkt 5 lit. a ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej w zw. z art. 3 pkt 17a ustawy z 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych w zakresie, w jakim pomija prawo osób wychowywanych przez osoby, które wspólnie wychowują co najmniej jedno dziecko z jego rodzicem, do zaliczki alimentacyjnej, jest niezgodny z art. 18, art. 32 ust. 1 i art. 71 ust. 1 Konstytucji RP. Na skutek wskazanego wyroku Trybunału Konstytucyjnego odpadła jedyna podstawa prawna odmowy przyznania zaliczki alimentacyjnej skarżącej - podstawa oparta na art. 2 pkt 5 lit. a ustawy o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych i zaliczce alimentacyjnej w zw. z art. 3 pkt 17a ustawy o świadczeniach rodzinnych i ustaleniu, że skarżąca poza córką P. ma jeszcze dwoje dzieci, które wychowuje wspólnie z ich ojcem A. S. W tej sytuacji zachodzi podstawa wznowienia postępowania administracyjnego wymieniona w art. 145a § 1 k.p.a., w którym stanowi się, że można żądać wznowienia postępowania w przypadku, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą, na podstawie którego została wydana decyzja. Skoro stwierdzono naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, to – stosownie do treści art. 145 § 1 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) – zaskarżona decyzja podlega uchyleniu. Skoro zaś to samo naruszenie prawa jest udziałem decyzji organów obu instancji, to na mocy art. 135 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uchyleniu podlega także decyzja organu pierwszej instancji. Mając powyższe na uwadze Sąd na mocy powołanych przepisów uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji. Uwzględnienie skargi powoduje, że sprawa zaliczki alimentacyjnej na córkę skarżącej P. B. będzie ponownie rozpatrzona. Ponownie rozpatrując tą sprawę organy administracji uwzględnią zmianę stanu prawnego, wynikającą z wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 23 czerwca 2008 r. w sprawie P 18/06. Wobec tego, że zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji były wydane z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, na mocy art. 119 pkt 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sprawę rozpoznano w trybie uproszczonym, czyli stosownie do treści art. 120 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi na posiedzeniu niejawnym w składzie jednego sędziego. Na zakończenie należy wyjaśnić skarżącej, że sąd administracyjny nie mógł uwzględnić wniosku skargi i w zastępstwie organu administracji orzec o przyznaniu jej zaliczki alimentacyjnej. Sądy administracyjne nie rozpatrują bowiem spraw administracyjnych co do meritum, lecz kontrolują działalność organów administracji publicznej. W ramach tej kontroli sąd administracyjny może uchylić decyzje organów administracji niekorzystne dla strony i wydane przez organy z naruszeniem prawa. W niniejszej sprawie organy administracji odmawiając skarżącej przyznania zaliczki alimentacyjnej kierowały się brzmieniem obowiązujących wówczas przepisów prawa. Na skutek jednak wskazanego wyżej wyroku Trybunału Konstytucyjnego, który uznał zastosowane przez organy przepisy prawa za niezgodne z Konstytucją, wydane w jej sprawie decyzje odmawiające przyznania zaliczki podlegały uchyleniu. Zatem sprawa przyznania zaliczki będzie przedmiotem ponownego rozpoznania przez organ administracji. Po uprawomocnieniu się wydanego przez Sąd wyroku akta sprawy zostaną zwrócone organowi administracji i wówczas Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej ponownie rozpatrzy wniosek skarżącej z dnia 4 sierpnia 2006 r. o przyznanie zaliczki alimentacyjnej na jej córkę P. B.