II SA/Gd 498/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tamara Dziełakowska po rozpoznaniu w dniu 5 grudnia 2011 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 28 marca 2011 r., Nr [...] w przedmiocie zezwolenia na prowadzenie zbiorowego odprowadzania ścieków postanawia odmówić przywrócenia terminu do usunięcia braków formalnych skargi. Zarządzeniem z 9 czerwca 2011 r. Sąd wezwał pełnomocnika skarżącej spółki do usunięcia braków formalnych skargi przez złożenie dokumentu pełnomocnictwa w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi. Wezwanie do uzupełnienia braków zostało skierowane na adres Kancelarii pełnomocnika wskazany w skardze. Jak wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru przesyłka została odebrana i pokwitowana przez A. P. w dniu 20 czerwca br. Doręczyciel na dowodzie doręczenia odnotował, iż przesyłkę doręczył "organowi uprawnionemu do reprezentowania adresata przed sądem; pracownikowi upoważnionemu do odbioru pism sądowych". Brak skargi nie został usunięty w ciągu tygodnia od doręczenia wezwania. W dniu 7 lipca 2011 r. pełnomocnik skarżącej wystąpiła z wnioskiem o przywrócenie terminu wskazując, że przesyłkę z wezwaniem do usunięcia braków odebrała jej córka A. P., która jej o powyższym nie poinformowała. Przesyłka ta została odnaleziona przez pełnomocnika wśród prasy w dniu 3 lipca 2011r. Pełnomocnik wskazała również na swoją nieobecność w domu w którym prowadzi Kancelarię w dniu 20 czerwca 2011 r. Podała także, iż w prowadzonej przez siebie Kancelarii nie zatrudnia żadnego personelu, a jedyną osobą zamieszkującą wraz z nią pod adresem wskazanym w skardze jest jej córka. Pełnomocnik oświadczyła również we wniosku, że odbiera kierowaną do niej korespondencję osobiście albo od doręczyciela, albo na podstawie dokumentu awizo, a listonosz dostarcza ją pod adresem Kancelarii zazwyczaj w godzinach między czternastą a szesnastą. Na żądanie Sądu A. P. złożyła pisemne oświadczenie w kwestii okoliczności związanych z odbiorem przesyłki. Z oświadczenia tego wynika, że odebranej w dniu 20 czerwca br. korespondencji skierowanej do Kancelarii nie przekazała matce, położyła ja na czasopismach leżących na etażerce w jednym z pokoi. Uznając, że powyższe okoliczności nie uzasadniały przywrócenia terminu Sąd postanowieniem z 6 września 2011 r. odmówił przywrócenia terminu do usunięcia braków formalnych skargi. Na skutek zażalenia skarżącej Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z 27 października 2011 r. uchylił powyższe orzeczenie i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu postanowienia wskazał, że WSA w Gdańsku w niniejszej sprawie nie dokonał analizy jej całokształtu, bowiem nie rozpatrzył wszystkich argumentów podniesionych przez stronę we wniosku o przywrócenie mu uchybionego terminu do usunięcia braków formalnych skargi. W szczególności nie ustosunkował się do okoliczności z powodu których córka pełnomocnika – A. P. nie przekazała radcy prawnemu M. F. odebranej korespondencji. Jak wynika z oświadczenia A. P., w dniu 20 czerwca 2011 r. odebrała jedną przesyłkę adresowaną do Kancelarii, którą położyła na czasopismach leżących na etażerce. Zapomniała powiedzieć i oddać ją matce. M. F. znalazła przedmiotową przesyłkę w dniu 3 lipca 2011 r. i w związku z tym dopiero w tym dniu zapoznała się z nią. Radca prawny M. F. dla wykazania przyczyn zachowania córki złożyła określone dokumenty m. in. opinię z poradni psychologiczno-pedagogicznej. Do tych dokumentów Sąd pierwszej instancji nie odniósł się i nie rozważył ich wpływu na ocenę zasadności wniosku o przywrócenie terminu. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, iż pominięcie powyższych okoliczności przy ocenie czy skarżąca rzeczywiście miała obiektywną możliwość dokonania czynności procesowej w terminie, oznacza zatem, że podstawa faktyczna zaskarżonego orzeczenia jest niepełna i w tej sytuacji postanowienie WSA w Gdańsku z dnia 6 września 2011 r. o odmowie przywrócenia terminu do usunięcia braków formalnych skargi należało uchylić. Ponownie rozpoznając wniosek o przywrócenie terminu Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Na wstępie należy wskazać okoliczności w jakich doszło do uchybienia terminu do dokonania czynności procesowej. Przesyłka sądowa z wezwaniem do usunięcia braków skargi została nadana na adres Kancelarii pełnomocnika skarżącej. Kancelaria ta ma siedzibę w miejscu zamieszkania pełnomocnika. Przesyłka została odebrana przez pełnoletnią córkę skarżącej, która pokwitowała jej odbiór na zwrotnym potwierdzeniu odbioru. Przesyłka została następnie "położona na czasopismach leżących na etażerce w jednym z pokoi". Córka pełnomocnika zapomniała o tym powiedzieć i oddać przesyłki. Pełnomocnik sama odnalazła przesyłkę w późniejszym czasie "dokonując przeglądu prasy". Okoliczności te wynikają z twierdzeń wniosku i pisemnego oświadczenia A. P. złożonego na żądanie sądu, a potwierdzającego okoliczności związane z odbiorem przesyłki sądowej. Wyjaśnić należy, że załączone do wniosku dokumenty ( skrócony odpis aktu urodzenia A. P., opinia Poradni Psychologiczno-Pedagogicznej, decyzja w sprawie podatku od nieruchomości, kserokopia dowodu osobistego pełnomocnika) zostały złożone na okoliczność wykazania podanych we wniosku faktów tj. na okoliczność, iż siedziba Kancelarii mieści się w miejscu w którym pełnomocnik zamieszkuje wraz z dorosłą córką. Opinia Poradni Psychologiczno – Pedagogicznej sporządzona w 2002 r. została złożona w celu wykazania najprawdopodobniej faktu wspólnego zamieszkiwania z córką. Tak przynajmniej wynika z treści wniosku ( str. 2 wniosku). Nie twierdzono w nim bowiem, aby określony stan córki wynikający z opinii miał jakikolwiek związek i mógł mieć wpływ na okoliczności związane z odbiorem przesyłki. Zresztą treść tej opinii nie daje ku temu jakichkolwiek podstaw. Przytoczone wyżej okoliczności związane z odbiorem przesyłki i jej nie przekazaniem przez dorosłego domownika odbiorcy nie są kwestionowane. Strona skarżąca twierdzi jednak, że za zaistniałą sytuację nie ponosi odpowiedzialności, albowiem podważyła tzw. skuteczność doręczenia. Przesyłka nie została przekazana przez córkę w dniu odbioru. Została położona w mieszkaniu w określonym miejscu, jednak córka zapomniała przekazać informację o jej nadejściu. Pełnomocnik oświadczyła we wniosku, że nie zatrudnia w prowadzonej Kancelarii żadnego personelu, a korespondencję poleconą odbiera osobiście bezpośrednio od listonosza, bądź osobiście, na podstawie dokumentów awizo, w jednostce "Poczty Polskiej" SA oraz że listonosz dostarcza korespondencję do jej miejsca zamieszkania zazwyczaj między godziną czternastą a godzina szesnastą. Dodatkowo we wniosku pełnomocnik wskazała, że w dniu w którym jej córka odebrała przesyłkę przebywała poza siedzibą Kancelarii na dowód czego przedłożyła odpis wniosku złożonego w tym dniu w organie administracji. Zdaniem strony skarżącej wskazane wyżej okoliczności świadczą o braku jej winy w uchybieniu terminu. Zdaniem Sądu przeciwnie. Wskazać trzeba, że Sąd w pełni akceptuje i podziela utrwalone w orzecznictwie i sądowoadministracyjnym i powszechnym stanowisko, że tzw. doręczenia zastępcze oparte są na domniemaniach (że pismo dotarło do rąk adresata) oraz że domniemania te mogą być przez stronę obalone. Obalenie domniemania skuteczności doręczenia następuje jednak –tak jak w niniejszej sprawie – w ramach postępowania o przywrócenie terminu do dokonania czynności procesowej przy uwzględnieniu całokształtu okoliczności konkretnej sprawy. W rozpatrywanej sprawie, zdaniem Sądu, nie można pomijać faktu, iż przesyłka była skierowana na adres Kancelarii pełnomocnika oraz że Kancelaria ta mieści się jednocześnie w miejscu zamieszkania adresata. Oczywiście nie ma żadnych ku temu przeszkód nie mniej jednak prowadząc działalność w ramach takiej Kancelarii pełnomocnik strony powinien tak zorganizować pracę, aby pisma kierowane do Kancelarii pod jego nieobecność nie były odbierane przez tzw. dorosłych domowników nie będących pracownikami Kancelarii. Jeżeli jako adres do doręczeń dla Kancelarii Prawnej wskazano adres zamieszkania pełnomocnika to na pełnomocniku spoczywa ciężar takiego zorganizowania procesu odbioru przesyłek sądowych, by były one doręczane mu bezpośrednio bez udziału domowników i to niezależnie od ich upoważnienia (wyraźnego czy dorozumianego) do odbioru. W rozpatrywanej sprawie nie wykazano nieprawidłowości działania doręczyciela. Doręczyciel skierowaną do pełnomocnika przesyłkę doręczył na podany adres. Osoba, która ją odebrała była dorosłym domownikiem, ale jednocześnie występowała w lokalu gdzie jest prowadzona działalność w formie Kancelarii Radcy Prawnego. Zatem dopuszczalnym i prawidłowym działaniem doręczyciela było przekazanie przesyłki osobie znajdującej się w Kancelarii i potwierdzającej jej odbiór. Kwestia czy córka pełnomocnika miała upoważnienie do odbioru pism kierowanych do Kancelarii i czy podjęła się w sposób wyraźny przekazania korespondencji jest w okolicznościach sprawy bez znaczenia. Takie czynności jak upoważnienie do odbioru korespondencji i podjęcie się przekazania przesyłki adresatowi nie wymagają zachowania żadnej szczególnej formy. Dorosła osoba odbierając kierowaną do dorosłego domownika korespondencję urzędową z pewnością zdaje sobie sprawę z konieczności jej terminowego przekazania. Podpisując w swoim imieniu dokument potwierdzający doręczenie przesyłki skierowanej do innego adresata jednocześnie zobowiązuje się do jej przekazania. Sąd wyraża stanowisko, że w rozpatrywanej sprawie nie można uznać, że uchybienie terminu nastąpiło wskutek okoliczności za które strona (pełnomocnik ) nie ponosi odpowiedzialności. Skoro radca prawny prowadzi Kancelarię w domu w którym mieszkają członkowie jego rodziny to powinien tak zorganizować swoje miejsce pracy, aby z winy domowników nie zaniedbywał swoich obowiązków. Jeżeli pełnomocnik dopuścił możliwość odbioru korespondencji związanej z jego zawodowymi sprawami w miejscu stanowiącym jednocześnie miejsce zamieszkania i lokal prowadzonej działalności przez inną osobę (domownika) to ponosi odpowiedzialność również za jej działania i zaniechania w tym przedmiocie. We wniosku wskazano, że pełnomocnik nie zatrudnia w prowadzonej Kancelarii żadnego personelu, a korespondencję poleconą odbiera osobiście bądź bezpośrednio od doręczyciela, bądź na podstawie awizo na poczcie. Skoro tak, to powinien tak zorganizować pracę swojej jednoosobowej Kancelarii w miejscu zamieszkania, aby na czas swojej nieobecności inny domownik albo nie odbierał korespondencji, albo odkładał ją w oznaczonym i umówionym miejscu. Z powyższych względów Sąd na mocy art. 86 § 1 a contrario ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji.