II SA/Gd 499/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jolanta Górska Sędziowie: Sędzia WSA Diana Trzcińska Asesor WSA Justyna Dudek-Sienkiewicz (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 6 listopada 2024 r. sprawy ze skargi M. G.-B. na postanowienie Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Gdańsku z dnia 6 marca 2024 r. nr WOP.7722.20.2024.KK w przedmiocie niedopuszczalności zażalenia w sprawie wyłączenia organu z prowadzenia postępowania administracyjnego w sprawie dotyczącej budowli ziemnych oddala skargę. M. G. wniosła skargę na postanowienie Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 6 marca 2024 r. nr WOP.7722.20.2024.KK w przedmiocie niedopuszczalności zażalenia. Skarga wniesiona została następujących okolicznościach faktycznych i prawnych. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie budowli ziemnych zlokalizowanych na terenie działek nr [...] i nr [...] w B., gm. Ż. M. G. i M. B. są stroną tego postępowania administracyjnego. Pismem z dnia 22 listopada 2023 r. M. G. i M. B. wnieśli o wyłączenie organu tj. Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. w tym postępowaniu. Postanowieniem z dnia 16 stycznia 2024 r. nr PINB.5170.202.22.2024.ZS wydanym na podstawie art. 123 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2023r., poz. 775), dalej "k.p.a.", Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. poinformował, że nie ma podstaw prawnych do wyłączenia organu nadzoru budowlanego I instancji z prowadzonego przez ten organ postępowania administracyjnego w sprawie dotyczącej budowli ziemnych usytuowanych na terenie działek nr [...] i nr [...] w B., gm. Ż. M. G. i M. B. wnieśli zażalenie na to postanowienie. Zaskarżonym postanowieniem z dnia 6 marca 2024 r. nr WOP.7722.20.2024.KK Pomorski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego na podstawie art. 24, art. 25, art. 134 i art. 144 k.p.a. stwierdził niedopuszczalność zażalenia wniesionego przez M. G. i M. B. Organ wskazał w uzasadnieniu, że przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego (w szczególności przepisy art. 24 i 25), jak i przepisy ustawy - Prawo budowlane nie przewidują możliwości wniesienia zażalenia na postanowienie wydane w przedmiocie wyłączenia bądź odmowy wyłączenia organu administracji publicznej od załatwienia sprawy. M. G. wniosła skargę na powyższe postanowienie, zarzucając organowi: bezzasadne przyjęcie, że na postanowienie z dnia 16 stycznia 2024 r. nie przysługuje zażalenie; brak merytorycznego rozpoznania zażalenia; brak jakiejkolwiek reakcji na zasadny wniosek skarżących o wyłączenie organu administracji z prowadzenia istotnego postępowania administracyjnego. W związku z tymi zarzutami wniosła o uchylenie obu wydanych w sprawie postanowień, wyłączenie nadzoru k. z prowadzenia postępowania administracyjnego w sprawie budowli ziemnych wzniesionych na działkach o nr [...] i [...] w B. (postępowania o nr PINB.5170.154.21.2022.ZSz) oraz w sprawie kierowania ścieków do rzeki S. z terenu działek o nr [...] i [...] w B. (postępowanie o nr PINB.5170.36.2022.ZSz), wyznaczenie innego niż k. organu nadzoru budowlanego do prowadzenia postępowań w sprawie samowolnej budowy budowli ziemnych wzniesionych na działkach o nr [...] i [...] poł. w B. oraz w sprawie odprowadzania ścieków do rzeki S., obciążenie WINB w Gdańsku kosztami postępowania przed WSA w Gdańsku. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje. Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie, gdyż zaskarżone postanowienie nie narusza prawa. Podstawę wydania zaskarżonego postanowienia stanowi art. 134 k.p.a. Zgodnie z tą regulacją organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Postanowienie w tej sprawie jest ostateczne. Przepis ten stosuje się odpowiednio do zażaleń (art. 144 k.p.a.). Przywołany przepis dotyczy pierwszego etapu postępowania odwoławczego, w którym następuje badanie wniesionego środka odwoławczego pod względem formalnym. Na tym etapie organ odwoławczy jest obowiązany ocenić czy odwołanie/zażalenie jest dopuszczalne oraz czy zostało wniesione w terminie. W razie stwierdzenia niedopuszczalności lub uchybienia terminu organ odwoławczy nie może rozpatrzyć merytorycznie wniesionego środka zaskarżenia. Niedopuszczalność odwołania/zażalenia, o której mowa w art. 134 k.p.a., może wynikać z przyczyn o charakterze przedmiotowym jak również i podmiotowym. Przesłanki podmiotowe odnoszą się do legitymacji skargowej podmiotu wnoszącego zażalenie. Przesłanki przedmiotowe obejmują natomiast przypadki braku przedmiotu zaskarżenia oraz przypadki braku możliwości zaskarżenia postanowienia w toku instancji. Zgodnie z art. 141 § 1 k.p.a., na wydane w toku postępowania postanowienia służy stronie zażalenie, gdy kodeks tak stanowi. Strona domagała się wyłączenia organu od prowadzenia sprawy administracyjnej. Przesłanki wyłączenia organu przewidziane są w art. 25 k.p.a., natomiast przesłanki wyłączenia pracownika organu od prowadzenia sprawy w art. 24 k.p.a. Od postanowień wydawanych na podstawie tych przepisów k.p.a. nie przewiduje prawa wniesienia zażalenia. Zasadnie zatem organ odwoławczy uznał na podstawie art. 134 k.p.a. wniesione przez skarżącą zażalenie za niedopuszczalne. Końcowo należy wyjaśnić, że wskazane postanowienie nie kończy postępowania, w którym skarżąca bierze on udział. Oznacza to, iż merytorycznie sprawa jest nadal prowadzona, zaś w przypadku wydania rozstrzygnięcia ją kończącego, skarżącej – co do zasady - przysługiwać będzie prawo wniesienia odwołania, w którego ramach będzie mogła sformułować zarzuty także względem postanowienia Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia 16 stycznia 2024 r. nr PINB.5170.202.22.2024.ZS (patrz art. 142 k.p.a.). Zawarte w skardze żądanie wyłączenia przez sąd "nadzoru k." od prowadzenia różnych postępowań nie mogło zostać uwzględnione, Sąd bowiem nie ma podstawy prawnej dla tego rodzaju działania. Sąd może jedynie skontrolować zaskarżone w tej sprawie postanowienie, co też uczynił, nie znajdując podstaw do zakwestionowania jego legalności. Biorąc pod uwagę powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935) – zwanej dalej p.p.s.a. Sąd wydał wyrok na podstawie akt sprawy na posiedzeniu niejawnym w postępowaniu uproszczonym (art. 133 § 1 w zw. z art. 119 pkt 3 i art. 120 p.p.s.a). Zgodnie z art. 119 pkt 3 oraz art. 120 p.p.s.a., jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów. W przypadku tego rodzaju skarg, skierowanie ich do rozpoznania w powyższym trybie nie jest uzależnione od wniosku strony. Powołane w treści niniejszego uzasadnienia orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są w Internetowej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl).