II SA/Gd 5/02

Dnia 7 lipca 2004 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Marek Gorski Sędziowie WSA Alina Dominiak NSA Anna Orłowska /spr./ Protokolant Agnieszka Januszewska po rozpoznaniu w dniu 7 lipca 2004 roku na rozprawie sprawy ze skargi W. S. na decyzję Wojewody z dnia 23 listopada 2001 r. Nr [...] w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. określa, że decyzja wymieniona w pkt. 1 nie może być wykonywana w całości, 3. zasądza od Wojewody na rzecz skarżącego W. S. 260 /dwieście sześćdziesiąt/ złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. 3 II SA/Gd 5/02 U z a s a d n i e n i e Zaskarżoną decyzją wyżej opisaną Wojewoda, po rozpatrzeniu odwołania B.S., uchylił decyzję Prezydenta Miasta z dnia 04.10.2001 r. o odmowie wymeldowania W.S. z pobytu stałego w lokalu Nr [...] przy ul. [...] w G. i powołując przepis art. 138 § 1 pkt 2 KPA, orzekł o wymeldowaniu skarżącego ze wskazanego lokalu. W uzasadnieniu Wojewoda wskaże że w sprawie znajduje zastosowanie art. 15 ust. 2 część I ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. p ewidencji ludności i dowodach osobistych (j.t. Dz.U. Nr 32 z 1984 r., poz. 174 ze zm.) zatem należało ustalić, czy W.S. utracił uprawnienia do przebywania w przedmiotowym lokalu i czy lokal ten trwale i dobrowolnie opuścił. Łączne spełnienie obu przestanek warunkuje podjęcie prawidłowej decyzji o wymeldowaniu. Odnośnie do utraty uprawnień do przebywania w lokalu organ odwoławczy podzielił pogląd organu I instancji, że M. S. uprawnienia te utracił, bowiem właścicielka nieruchomości odmawia zgody na dalsze zamieszkiwanie i zameldowanie skarżącego w lokalu Nr [...] w swoim domu. Odnośnie do drugiej z przesłanek – opuszczenia lokalu, to, mając na względzie utrwalone poglądy orzecznictwa, w tym – Naczelnego Sądu Administracyjnego należało zbadać i wyjaśnić, czy W. S. opuścił lokal w sposób trwały i dobrowolny, a ustalenie tych okoliczności, w powiązaniu z utratą uprawnień, upoważnia do podjęcia decyzji o wymeldowaniu. Po dokonaniu oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego, organ odwoławczy wyprowadził z jego treści wnioski odmienne, niż uczynił to organ orzekajmy w I instancji i orzekł, iż świadczy on w sposób przekonywujący o opuszczeniu przedmiotowego lokalu przez W. S. (str.4 uzasadnienia zaskarżonej decyzji). Wyjaśniając, że organ dał wiarę tej części zeznań świadków, którzy świadczyli o trwałym opuszczeniu lokalu przez W. S., organ odwoławczy odmówił wiarygodności dowodom przeciwnym, jako stojącym w rażącej sprzeczności z dowodami świadczącymi na korzyść twierdzeń B. S. Jednocześnie organ wyjaśnił, że – co prawda wyjaśnienia W. S. mogą wskazywać, że nie mieszka on z żoną i córką, ale ani utrzymywanie posiadania w spornym lokalu umeblowania i sprzętu, ani pobyty w lokalu nie mogą "przesądzać na korzyść skarżącego o stałym (jego) pobycie, skoro świadkowie, którzy bywają w spornym lokalu czy też mieszkają w bezpośrednim jego sąsiedztwie podają, że nie mieszka on w omawianym lokalu co najmniej od kilku miesięcy". W świetle przedstawionych stwierdzeń nieuzasadniona była, zdaniem organu odwoławczego, odmowa wymeldowania W. S. z lokalu, o czym orzekł organ I instancji, co, na mocy art. 138 § 1 pkt 2 KPA uprawniało organ odwoławczy do orzeczenia jak w osnowie. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego W. S. zarzucił, że decyzja organu odwoławczego podjęta została z naruszeniem przepisów prawa materialnego, w szczególności art. 15 ust. 2 zd. 1 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych poprzez błędną wykładnię przepisu i – naruszeniem przepisów postępowania, w tym art. 6, 7, 8, 10 § 1, 77 § 1, 79 § 1, 81, 97 § 1 pkt 4 i 107 § 1 i 3 KPA. Naruszenia prawa miały lub mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Wniesiono o uchylenie decyzji Wojewody, wstrzymanie wykonania decyzji i zasądzenie kosztów postępowania. Uzasadniając zarzuty i wnioski skargi W. S. podniósł, że ustalenia organu odwoławczego co do zaistnienia obu przesłanek pozwalających na podjęcie decyzji o wymeldowaniu skarżącego są błędne, bowiem w rzeczywistości skarżący nie utracił uprawnień do przebywania w spornym lokalu i lokalu tego nie opuścił trwale i dobrowolnie. Odnośnie uprawnień skarżącego do przebywania w mieszkaniu Nr [...] przy ul. [...] w G., to ostateczne orzeczenie w tej kwestii podejmie Sąd cywilny, przed którym toczą się dwa postępowania z inicjatywy skarżącego. Ich przedmiotem są: uprawnienia do korzystania z części nieruchomości i przebywania w niej oraz – wzajemne rozliczenia między skarżącym a B. S. W opisanej sytuacji organ administracyjny winien zawiesić postępowanie o wymeldowaniu skarżącego z lokalu, albowiem samodzielne orzekanie o braku uprawnień Wi. S. do przebywania w spornym mieszkaniu naruszało właściwość organu i –przepis art. 97 § 1 pkt 4 KPA obligujący organ do zawieszenia postępowania. Jeżeli chodzi o ocenę materiału dowodowego w części odnoszącej się do rzekomego opuszczenia lokalu przez skarżącego, to, zdaniem W. S., organ odwoławczy poczynił wadliwe ustalenia i nieprawidłowo ocenił zebrany w sprawie materiał dowodowy. W szczególności sposób zebrania tego materiału, jego analiza, wypływające z niej wnioski, a następnie ich uwidocznienie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji nastąpiło z naruszeniem przepisów art. 6, 7, 10 § 1, 77 § 1, 79 § 1, 81 i 107 § 3 KPA, bowiem skarżący nie został powiadomiony o terminie przeprowadzenia dowodu z zeznań świadków zawnioskowanych przez B. S., skarżącemu nie zapewniono czynnego udziału w postępowaniu przez co organ zaniedbał obowiązek wyczerpującego zebrania i obiektywnego rozpatrzenia materiału dowodowego, naruszył przepisy statuujące podstawowe zasady prowadzenia postępowania administracyjnego, dokonał dowolnych ustaleń przywiązując uwagę do faktów nie mających znaczenia prawnego w sprawie. Reasumując wniesiono jak na wstępie, także w pismach procesowych z dni 28 grudnia 2001 r. i 13 czerwca 2002 r. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał stanowisko i argumenty jak w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Skarga jest uzasadniona ponieważ rozpatrujący sprawę organ odwoławczy dopuścił się naruszenia przepisów postępowania w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Stwierdzenie to nie dotyczy naruszenia przepisów art. 97 § 1 pkt 4 KPA, albowiem z przedstawionych Sądowi aktach administracyjnych nie wynika, by skarżący informował organy o toczących się postępowaniach sądowych zmierzających do ustalenia uprawnień do lokalu. Kwestia uprawnień do lokalu nie ma znaczenia w sprawie meldunkowej w aktualnym stanie prawnym, natomiast orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego o niezgodności art. 9 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz.U. z 2001 r. Nr 87, poz. 960 ze zm.) z art. 52 ust. 1 i art. 83 w zw. z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej (w sprawie K 20/01 z dnia 27.05.2002 – Dz.U. z 2002 r. Nr 78, poz. 716) i związana z tym interpretacja art. 15 ust. 2 zd. 1 ww. ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, mającego zastosowanie w sprawie, zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1b ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) wzięte zostało pod uwagę przez Sąd z urzędu. Natomiast za uzasadnione Sąd uznał zarzuty odnoszące się do naruszenia, przy orzekaniu przez organ II instancji, zasad i przepisów KPA, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W szczególności w sprawie niniejszej ten sam materiał dowodowy, został oceniony odmiennie przez organy obu instancji. W takiej sytuacji zrozumianym jest, że w ramach swobodnej oceny dowodów, zastrzeżonej dla organów orzekających, organ odwoławczy winien zebrany materiał dowodowy rozpatrzyć wszechstronnie, a w uzasadnieniu decyzji, wyjaśnić dlaczego ocena dowodów dokonana przez organ I instancji była błędna. Tymczasem z uzasadnień decyzji organów obu instancji wynika, że organy te za spójne i logicznie uzupełniające się uznały dowody przemawiające na korzyść przeciwstawnych stron. Obie rozprawy tj. z dnia 28.07.2001 r. i z dnia 11.09.2001 r. odbyły się pod nieobecność W. S., który przebywał w szpitalu w lipcu, a w dniu 11.09.2001 r., jak wynika z zaświadczenia lekarskiego z dnia 10.09.2001 r., był chory (skręcenie stawu kolanowego z gipsowym opatrunkiem). Ponieważ w aktach brak zwrotnego poświadczenia odbioru pisma zawiadamiającego W. S. o tym terminie rozprawy, zarzut postawiony w skardze o naruszeniu przepisów art. 79 § 1 i 81 KPA można uznać za uzasadniony. Niezależnie od powyższego organ odwoławczy, opierając przekonanie o trwałym i dobrowolnym opuszczeniu spornego lokalu przez W. S. m.in. na treści zeznań B.S. nie zwrócił uwagi i nie zanalizował rozbieżności w oświadczeniach wnioskodawczyni i jej świadków. Jak wynika z akt, B. S. w dniu 24.04.2001 r. napisała, że W. S. nie przebywa w lokalu od stycznia 2001 r. (k. 6 akt), w dniu 7 sierpnia 2001 r. oświadczyła, że W.S. nie mieszka w lokalu od lutego (k. 57 akt), a świadek D. P. zeznał w dniu 11.09.2001 r., że nie widuje W. S. "dosyć długo", natomiast warsztat skarżącego "również nie działa od pół roku" (k. 66 akt). Wobec oświadczenia W. S.i, że warsztat zlikwidował w latach 80-tych (skarga) w przytoczonych zeznaniach istniej ą poważne rozbieżności. O ich istnieniu świadczy również treść zeznań świadków zawnioskowanych przez B. S. – S. K. i E. P. (k. 67, 68 akt). Świadek K. zeznała, że W. S. "nie widuje od pewnego czasu", od początku roku cała rodzina tj. żona D. i córka A. i W. S. wyprowadzili się. E. P. zeznała natomiast, że jej zdaniem W. S. wyprowadził się w grudniu (2000 r.), aczkolwiek w styczniu postawił w swojej kuchni siekierę, a dopóki mieszkał, prowadził w garażu warsztat. Zdaniem świadka były mąż B. S., J., wyprowadził się 30 maja 2001 r.(k. 67). Reasumując stwierdzić należy, że stan faktyczny sprawy nie został wyjaśniony w sposób określony w art. 7, 8, 9 i 10 § 1 i 77 § 1 KPA. Naruszenie prawa polegało na niedostatecznym wyjaśnieniu stanu faktycznego sprawy spowodowanym niedopełnieniem obowiązku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego (art. 77 § 1 i 80 KPA). Uchybienia te doprowadziły ponadto do naruszenia uprawnień procesowych skarżącego, zagwarantowanych przepisami art. 10 § 1, 79 § 1 i 81 KPA. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku uchylił zaskarżoną decyzję na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 a-c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270). Przepisy tej ustawy znalazły zastosowanie w sprawie na mocy art. 97 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271). Zgodnie z § 2 cytowanego art. 97 Sąd orzekł o kosztach postępowania w myśl art. 55 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o NSA (Dz.U. Nr 74, poz. 368 ze zm.), a orzeczenie zawarte w pkt 2 sentencji wyroku podjęte zostało na podstawie art. 152 cyt. wyżej ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (publ. jw.). Przy ponownym rozpatrywaniu sprawy organ odwoławczy winien doprowadzić do uzupełnienia materiału dowodowego w sposób gwarantujący respektowanie praw stron postępowania administracyjnego, a następnie starannie rozważyć okoliczności mające prawne znaczenie w sprawie.