II SA/Gd 503/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Kaszubowski Sędziowie: Sędzia WSA Diana Trzcińska (spr.) Asesor WSA Wojciech Wycichowski po rozpoznaniu w dniu 23 października 2024 r. w Gdańsku w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi J. O. i P. O. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 22 marca 2024 r., nr SKO Gd/1489/24 w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania w sprawie stosunków wodnych oddala skargę. J. O. i P. O. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania w sprawie stosunków wodnych, w następującym stanie faktycznym i prawnym: Wnioskiem z 28 maja 2019 r. J. O. wystąpił do Komendanta Straży Miejskiej w Rumii z wnioskiem o podjęcie działań w celu zaprzestania zalewania piwnicy przy ul. F. [...] w R. wodami opadowymi z sąsiedniej działki. J. O. wskazał, że składa przedmiotowy wniosek jako pełnomocnik współwłaścicieli nieruchomości, tj.: E. O., J. O., P. O. oraz A. O., aby spowodować takie zagospodarowanie wód opadowych przez sąsiada – R. B. na działce jego dzieci, które nie będzie szkodziło obiektowi przy ul. F. [...]. We wniosku wskazano m.in., że na skutek działań sąsiada polegających na utwardzeniu części podwórka i wykonaniu studni chłonnej w niewłaściwym miejscu (blisko granicy działki), zlewnia wody z całego podwórka sąsiada tworzy się tuż przy granicy z działką nr [...] i wody opadowe przy każdym większym deszczu przedostają się przez ścianę i pod ławami fundamentowymi do garażu podziemnego w budynku przy ul. F. [...]. Pismo to zostało przekazane do Urzędu Miasta Rumi, celem rozpatrzenia zgodnie z właściwością. Pismem z 11 czerwca 2019 r. Burmistrz Miasta Rumi zawiadomił o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie o zmianę kierunku i natężenia wód opadowych i zalewania działki nr [...] z obr. [...], położonej w R. przy ul. F. [...] przez właściciela działek o nr [...] i [...] z obr. [...] w R. Decyzją z 12 lipca 2019 r. Burmistrz na podstawie art. 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego ( Dz. U. 2018 r., poz. 2096 ze zm. - powoływanej dalej jako: "k.p.a.") w zw. z art. 234 ust. 3 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. - Prawo Wodne (Dz. U. 2017, poz. 1566 ze zm. - powoływanej dalej jako: "u.p.w."), umorzył postępowanie w sprawie o zmianę kierunku i natężenia odpływu wód opadowych i zalewania działki nr [...] z obr. [...] w R. przy ul.F. [...] przez właściciela działek nr [...] i [...] z obr. [...] w R., położonych w R. przy ul. G. [...]. Po rozpatrzeniu wniesionego odwołania, decyzją z 17 października 2019 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku - działając na podstawie art. 138 § 2 w zw. z art. 105 § 1 k.p.a w zw. z art. 234 u.p.w. - uchyliło w całości zakażoną decyzję i przekazało sprawę do ponownego rozpoznania. Decyzją z 19 grudnia 2019 r. Burmistrz, po ponownym rozpatrzeniu wniosku orzekł o umorzeniu postępowania w sprawie o zmianę kierunku i natężenia odpływu wód opadowych i zalewania działki nr [...] z obr. [...] położonej w R. przy ul. F. [...], przez właściciela działek nr [...] i [...] z obr. [...] w R. położnych przy ul. G. [...]. Po rozpoznaniu wniesionego odwołania decyzją z 31 marca 2020 r. Kolegium utrzymało w mocy ww. decyzję Burmistrza z 19 grudnia 2019 r. J. O. zaskarżył ww. decyzję Kolegium do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wyrokiem z 4 grudnia 2020 r., sygn. III SA/Gd 542/20 w punkcie 1 stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Burmistrza Miasta Rumi z 19 grudnia 2019 r., nr GNR.6331.3.2019.RK. W punkcie 2. Sąd stwierdził nieważność decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z 17 października 2019 r. oraz poprzedzającej ją decyzji Burmistrza Miasta Rumi z 12 lipca 2019 r. Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji Sąd doszedł do przekonania, że skarga zasługuje na uwzględnienie. Zarówno bowiem zaskarżona decyzja Kolegium z 31 marca 2020 r. (nr SKO Gd/389/20), jak i poprzedzająca ją decyzja Burmistrza z 19 grudnia 2019 (nr GNR.6331.3.2019R.K.), a także wydane w ramach tej samej sprawy administracyjnej, dotyczącej zmiany stosunków wodnych na działce nr [...] w R., uprzednie decyzje, tak Kolegium z 17 października 2019 r. (nr SKO Gd/3960/19), jak też poprzedzająca ją, pierwsza chronologicznie decyzja Burmistrza z 12 lipca 2019 r. (nr GNR.6331.3.2019.RK) - jako skierowane do osoby nie będącej stroną w sprawie - są obarczone wadą nieważności. Sąd wskazał, że skierowanie decyzji do osoby nieposiadającej przymiotu strony stanowi pozytywną i samoistną przesłankę stwierdzenia nieważności decyzji zawartą w art. 156 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz. U. z 2020 r., poz. 256 ze zm. - dalej w skrócie: "k.p.a."). Po przeprowadzeniu postępowania, po rozpatrzeniu wniosku z 28 maja 2019 r. J. O. działającego jako pełnomocnik E. O., J.O., P. O. i A. O., decyzją z 28 grudnia 2022 r. Burmistrz Miasta Rumii uznał za bezzasadne zarzuty strony skarżącej o odprowadzaniu przez R. B. wód opadowych i roztopowych ze swojej nieruchomości na działkę strony skarżącej oraz o zmianie stosunków wodnych negatywnie oddziaływujących na nieruchomość sąsiednią, w rezultacie umarzając postępowanie. W aktach organu pierwszej instancji znajduje się elektronicznie wygenerowany dokument z systemu Poczty Polskiej, wskazujący na doręczenie J. O. przesyłki poleconej krajowej w dniu 9 stycznia 2023 r. J. O., działając jako pełnomocnik, złożył w dniu 26 stycznia 2023 r. odwołanie od decyzji Burmistrza z 28 grudnia 2022 r. W toku postępowania przed Kolegium wyjaśnił także pismem z 6 lutego 2023 r., że przesyłkę zawierającą decyzję odebrał ze skrzynki pocztowej w dniu 11 stycznia 2023 r., co odnotował na kopercie, odbioru tej przesyłki jak i poprzednich nie potwierdzał. W dniu 19 stycznia 2023 r. przeprowadził rozmowę telefoniczną z naczelnikiem wydziału celem ustalenia daty, do której powinien złożyć odwołanie. Naczelnik wyznaczył mu możliwość zapoznania się z aktami na dzień 23 stycznia 2023 r., przy czym w teczce aktowej nie było dokumentu potwierdzającego datę umieszczenia przesyłki w skrzynce pocztowej. Po poinformowaniu pracownika, że wyjął przesyłkę w dniu 11 stycznia 2023 r., uzyskał informację, że odwołanie powinno wpłynąć do 26 stycznia 2023 r. Postanowieniem z 2 marca 2023 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia odwołania. W piśmie z 4 kwietnia 2023 r. J. O. ponownie wyjaśnił, że ani on ani jego małżonka nie kwitowali odbioru przesyłki zawierającej decyzję i nie znali terminu umieszczenia jej w skrzynce. Podjął on zatem starania, żeby ustalić datę doręczenia przesyłki. W dniu 19 stycznia 2023 r. przeprowadził rozmowę telefoniczną, a w dniu 23 stycznia 2023 r. otrzymał możliwość zapoznania się z aktami, podczas której zauważył brak w aktach sprawy zwrotnego potwierdzenia odbioru przesyłki i poinformował, że przesyłkę odebrał ze skrzynki 11 stycznia 2023 r. Naczelnik poinformował go, że musi złożyć odwołanie do 26 stycznia 2023 r. Poinformowano go także, że szczegóły odnośnie do tego, gdzie szukać dokumentu potwierdzającego odbiór przesyłki zna pracownik, który wówczas przebywał na urlopie. Pełnomocnik poinformował także, że 16 marca okazano mu potwierdzenie odbioru, na którym było błędnie wpisane jego nazwisko i oświadczył wówczas, że to nie jego podpis. Skarżący wniósł o potwierdzenie przez naczelnika wydziału przeprowadzonej rozmowy. Pismem z 12 kwietnia 2023 r. Naczelnik Wydziału Gospodarowania Mieniem udzielił odpowiedzi, potwierdzając odbycie rozmowy z pełnomocnikiem stron. Po rozpatrzeniu wniesionej skargi, wyrokiem z 29 listopada 2023 r. sygn. II SA/Gd 361/23, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku uchylił zaskarżone postanowienie, uznając że kwestia doręczenia przesyłki zawierającej decyzję organu I instancji wymaga dodatkowego wyjaśnienia. Postanowieniem z 22 marca 2024 r. Kolegium ponownie stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia odwołania. W uzasadnieniu Kolegium wskazało, że stosując się do wyroku Sądu uzupełniło akta o dokument elektronicznego potwierdzenia odbioru przesyłki zawierającej zaskarżoną decyzję. Dokument ten zawiera przy tym obraz odzwierciedlający podpis J. O. wraz z datą 9 stycznia 2023 r. Kolegium wskazało, że skoro decyzję doręczono 9 stycznia 2023 r., to odwołanie złożone 26 stycznia 2023 r. wpłynęło po upływie terminu, upływającego 23 stycznia 2023 r. Zdaniem Kolegium, wskazane w piśmie z 6 lutego 2023 r. okoliczności odbioru decyzji nie podważają prawidłowości jej doręczenia 9 stycznia 2023 r. W rezultacie Kolegium zobligowane było do stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania na podstawie art. 134 k.p.a. W złożonej skardze zarzucono niezgodność tak wydanego postanowienia z wyrokiem WSA z 29 listopada 2023 r., sygn. II SA/Gd 361/23 oraz odrzucenie argumentów skarżącego. Strona skarżąca wskazała, że sprawę spornego podpisu prowadziła Prokuratura Rejonowa w Wejherowie, a wobec niewykrycia sprawców dochodzenie zostało umorzone. Na potwierdzenie wyjaśnień strona skarżąca załączył kopię postanowienia z 31 października 2023 r. W ocenie strony skarżącej, złożyła ona odwołanie w terminie. Strona skarżąca wskazała także na przebieg postępowania, odnosząc się do kwestii wód opadowych powodujących zawilgocenia. Wraz ze skargą przedłożono także wyjaśnienia z 3 kwietnia 2024 r. skierowane do Kolegium. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło ojej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Aktem poddanym sądowej kontroli w niniejszej sprawie jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z 22 marca 2024 r., którym organ ten stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Burmistrza Miasta Rumi z 28 grudnia 2022 r. w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego. Sporne rozstrzygnięcie zostało wydane na podstawie art. 134 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r., poz. 775 ze zm.), dalej K.p.a., zgodnie z którym organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. W myśl art. 129 § 2 K.p.a. termin do wniesienia odwołania wynosi 14 dni od dnia doręczenia decyzji stronie, a gdy decyzja została ogłoszona ustnie - od dnia jej ogłoszenia stronie. Powyższe oznacza, że organ drugiej instancji po wpłynięciu odwołania obowiązany jest w pierwszej kolejności zbadać kwestię zachowania terminu do jego wniesienia, co wymaga ustalenia, czy doszło do doręczenia decyzji organu pierwszej instancji, a jeżeli tak, to w jakiej dacie i czy było ono skuteczne. Organ na podstawie przekonujących dowodów (np. zwrotnego potwierdzenia odbioru kwestionowanego aktu) dokonuje ustaleń, co do daty doręczenia stronie rozstrzygnięcia oraz konkretnej daty złożenia pisma zawierającego środek zaskarżenia od tego rozstrzygnięcia. W okolicznościach niniejszej sprawy kwestia doręczenia J.O. decyzji organu I instancji wymagała dodatkowych ustaleń wobec faktu, że kwestionował on doręczenie mu tej decyzji w dacie wskazanej na dokumencie Elektronicznego potwierdzenia odbioru (EPO), tj. w dniu 9 stycznia 2023 r. Kierując się wytycznymi wynikającymi z wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z 29 listopada 2023 r. organ odwoławczy pozyskał do akt dokument EPO i wynika z niego data doręczenia decyzji - 9 stycznia 2023 r., opatrzona podpisem "O.". Jednocześnie J. O. zakwestionował fakt złożenia przez siebie podpisu na tym dokumencie, wskazując że został od sfałszowany. Zainicjował jednocześnie postępowanie karne w tej sprawie. W postanowieniu z 31 października 2023 r. umorzono dochodzenie, z powodu niewykrycia sprawcy, w sprawie posłużenia się jako autentycznym (...) dokumentem w postaci elektronicznego potwierdzenia odbioru przez nakreślenie na nim podpisu J. O. Postanowienie to zostało zatwierdzone przez prokuratora w dniu 23 listopada 2023 r. Z akt sprawy i oświadczenia J. O. wynika jednocześnie, że złożył osobiście w dniu 26 stycznia 2023 r. w Biurze Obsługi Mieszkańców R. odwołanie. Natomiast, w piśmie z 6 lutego 2022 r. (k. 15 akt organu II instancji) J.O. oświadczył, że decyzję organu I instancji otrzymał 11 stycznia 2023 r., gdyż w tym dniu "wybrał" dwa listy z Urzędu Miejskiego w Rumi ze skrzynki pocztowej, w tym jeden z nich zawierał ww. decyzję. W ocenie Sądu, w specyficznych okolicznościach niniejszej sprawy związanych z doręczeniem J. O. decyzji organu I instancji, gdzie z jednej strony zakwestionowano datę doręczenia jak i - z drugiej strony -okoliczność złożenia w tej dacie podpisu przez adresata, biorąc także pod uwagę wskazania wynikające z ww. wyroku WSA w Gdańsku z 29 listopada 2023 r., uznać należało, że - tak jak wskazał to J. O. - odebrał on decyzję 11 stycznia 2023 r. Od tego dnia należało też liczyć termin do złożenia odwołania. W konsekwencji, upływał on 25 stycznia 2023 r. (czwartek). Tymczasem, odwołanie zostało złożone osobiście 26 stycznia 2023 r., a więc jeden dzień po upływie ustawowego terminu. Ostatecznie więc, mimo że Sąd nie podziela stanowiska organu odwoławczego co do sposobu obliczenia terminu do wniesienia odwołania (organ liczył termin od 9 stycznia 2023 r.), uznać należy, że wydane postanowienie jest zgodne z prawem, a stwierdzone uchybienie nie ma wpływu na jego legalność. W orzecznictwie wskazuje się, że uchybienie terminu jest okolicznością obiektywną i w razie jego stwierdzenia organ odwoławczy nie ma innej możliwości niż wydanie postanowienia o uchybieniu terminu przewidzianego w art. 134 K.p.a. W związku z tym stwierdzenie uchybienia terminu do wniesienia odwołania nie zależy od uznania organu odwoławczego (por. wyrok NSA z 13 kwietnia 2022 r., sygn. III OSK 1033/21, wyrok NSA z 13 lipca 2021 r. , sygn. I OSK 1850/19, wyrok NSA z 23 lutego 2021 r. sygn. I OSK 2378/20, wyrok NSA z 4 lutego 2014 r., sygn. akt II OSK 2126/12). Norma wynikająca z art. 134 K.p.a. ma charakter bezwzględnie obowiązujący, co oznacza, że organ każdorazowo jest zobligowany do wydania postanowienia, na podstawie powołanego przepisu, w przypadku stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania (zob. wyrok WSA w Szczecinie z 2 czerwca 2022 r., sygn. akt II SA/Sz 147/22). Skoro J. O., jak sam twierdzi, odebrał decyzję 11 stycznia 2023 r., to 14 dniowy termin do wniesienia odwołania upłynął 25 stycznia 2023 r. Wniesienie przez skarżącego odwołania 26 stycznia 2023 r. nastąpiło zatem z uchybieniem ustawowego terminu. Zdaniem Sądu, skoro organ dysponował oświadczeniem samego J. O. o dacie doręczenia mu decyzji, to w oparciu o to oświadczenie, biorąc pod uwagę szczególne okoliczności związane z doręczeniem decyzji organu I instancji, mógł stwierdzić wniesienie środka odwoławczego z naruszeniem terminu, co też ostatecznie miało miejsce w niniejszej sprawie. Podnoszone przez J. O. argumenty dotyczące tego, że na dokumencie EPO nie znajduje się jego podpis, lecz innej osoby, co potwierdza postanowienie Prokuratury Rejonowego w Wejherowie, nie mają żadnego znaczenia w sprawie. Sąd nie kwestionuje stanowiska skarżącego w tym zakresie, akceptując jednocześnie oświadczenie J. O. co do daty, kiedy odebrał on decyzję organu I instancji. Stwierdzając naruszenie terminu do wniesienia odwołania, organ nie bada przyczyn takiego stanu rzeczy. Tego rodzaju okoliczności mogłyby mieć znaczenie przy rozpatrywaniu ewentualnego wniosku o przywrócenie terminu, zgodnie z art. 58 K.p.a. Takiego wniosku jednak nie złożono. Natomiast, niniejsze postępowanie tej kwestii nie dotyczy. Oznacza to, że wydane postanowienie uznać należy za zgodne z prawem. Wobec powyższego, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935), skargę oddalił. Sprawę rozpoznano w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, zgodnie z art. 119 pkt 3 wskazanej ustawy, w myśl którego sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie