II SA/Gd 506/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Górska (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Barbara Skrzycka-Pilch Sędzia WSA Wanda Antończyk Protokolant Katarzyna Gross po rozpoznaniu w dniu 16 listopada 2005r. na rozprawie sprawy ze skargi M. M., K. J., P. J., M. N. N., D. N. N. i V. K. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 24 lutego 2003r., nr [...] w przedmiocie opłaty adiacenckiej 1. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Zarządu Miasta z dnia 9 października 2001r., nr [...], 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego solidarnie na rzecz na rzecz skarżących M. M., K. J., P. J., M. N. N., D.N. N. i V.K. S. kwotę 5.311 zł 40 gr (pięć tysięcy trzysta jedenaście złotych czterdzieści groszy) tytułem zwrotu kosztów postępowania, 3. określa, że wymienione w punkcie pierwszym decyzje nie mogą być wykonane. Decyzją z dnia 9 stycznia 2001 r., nr [...] Zarząd Miasta ustalił dla M. M., K. i P. J., M. i D. N.-N. oraz V. K. S. opłatę adiacencką w kwocie 143.340 zł z tytułu wzrostu wartości nieruchomości położonej w G. przy ul. [...] stanowiącej przed podziałem działkę nr [...] o powierzchni 20.369 m2 o wartości 1.242.500 zł oraz po podziale działki o numerach od [...] do [...] o wartości 1.720.300 zł. Decyzję wydano na postawie art. 98 ust. 4, art.146 ust. 3, rt.148 ust 1-3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami (jedn. Tekst Dz. U. z 2000r., Nr 46, poz. 543 ze zm.) oraz uchwały Rady Miasta z dnia 28 grudnia 2000r. Nr [...] w sprawie ustalenia stawki procentowej opłaty adiacenckiej dla właścicieli i użytkowników wieczystych nieruchomości objętych podziałem i art. 104 Kpa. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że na wniosek właścicieli został podzielony grunt położony w G. przy ul. [...]. Podział został zatwierdzony decyzją z dnia 4 kwietnia 2000r., Nr [...]. Na podstawie oszacowania nieruchomości przez biegłego rzeczoznawcę organ ustalił, że w wyniku podziału wzrosła wartość nieruchomości. Wobec powyższego, stosownie do treści art. 98 ust. 4 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami, właściciele nieruchomości zobowiązani są do uiszczenia opłaty adiacenckiej z tego tytułu w wysokości 30 % różnicy wartości. W odwołaniu od decyzji M. M., K. i P. J., M. i D. N.-N. oraz V. K. S. wnieśli o uchylenie decyzji zarzucając naruszenie art. 98 ust. 4 i art. 146 ust. 1 i 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Skarżący stwierdzili, że dowiedzieli się o wysokości opłaty dopiero po przeprowadzonym podziale nieruchomości. Zastosowanie opłaty adiacenckiej w oparciu o uchwałę Rady Gminy, podjętą pół roku po wydaniu decyzji o podziale nieruchomości, jest działaniem prawa wstecz. Nadto odwołujący zakwestionowali wycenę wzrostu wartości nieruchomości. Decyzją z dnia 24 lutego 2003r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i ustaliło opłatę adiacencką w kwocie 87.071,30 zł z tytułu wzrostu wartości nieruchomości na skutek podziału działki nr [...] położonej w G. przy ul. [...] na działki o numerach od [...] do [...] i kwotą tą obciążyło właścicieli nieruchomości stosownie do udziałów tj. M. M. w [...], K. i P. J. w [...], M. i D. N.- N.w [...] oraz V. K. S. w [...] części. W uzasadnieniu tej decyzji organ odwoławczy stwierdził, że współwłaścicielami działki nr [...] położonej w G. przy ul. [...] byli: M. M. w [...], K. i P. J. w [...], M. i D. N.- N. w [...] oraz V. K. S. w [...] części. Działka nr [...] uległa podziałowi w drodze ostatecznej decyzji Prezydenta Miasta z dnia 4 kwietnia 2000r. Nr [...] na działki o numerach od [...] do [...] oraz dwie działki pod drogi publiczne oznaczone nr [...] i [...]. Kolegium uznało operat szacunkowy wraz z korektę ceny działki nr [...] dokonaną przez biegłą w toku postępowania odwoławczego za wyjątkiem współczynnika korygującego z tytułu uzbrojenia. W efekcie opłata adiacencka została wyliczona na kwotę 87.071,30 zł. Organ odwoławczy wskazał przy tym, że uchwała Rady Miasta z dnia 28 grudnia 2000r. ma zastosowanie w sprawie. Skoro ustalenie opłaty adiacenckiej może nastąpić w okresie 3 lat od dnia dokonania podziału nieruchomości, to w tym terminie właściwy organ ma prawo wszcząć postępowanie i stosować przepisy prawa, w tym prawa miejscowego, obowiązujące w dniu wydania decyzji. Skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego na powyższą decyzję wnieśli M. M., K. i P. J., M. i D. N.-N. oraz V. K. S. zarzucając naruszenie art. 7 art. 10 i art. 15 Kpa., poprzez nieuwzględnienie słusznego interesu stron postępowania, niezapewnienie im możliwości wypowiedzenia się co do dokonanych na rozprawie nowych ustaleń związanych z wyceną nieruchomości. Na tej podstawie skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji. W piśmie z dnia 10 listopada 2005r. skarżący zarzucili naruszenie art. 98 ust. 4 ustawy o gospodarce nieruchomościami przez nieuwzględnienie, że uchwała Rady Miasta w sprawie ustaleni stawki procentowej opłaty adiacenckiej została podjęta już po dokonaniu podziału nieruchomości. Tym samym brak było podstaw do naliczenia opłaty adiacenckiej. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 97 § l ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę - prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem l stycznia 2004r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sąd administracyjny sprawuje, w zakresie swej właściwości, kontrolę pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej. Z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) wynika, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skarga jest zasadna, gdyż zaskarżona decyzja zapadła z naruszeniem prawa. Podstawę prawną rozstrzygnięcia stanowił przepis art. 98 ust. 4 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2000r., Nr 46, poz. 543), który w brzmieniu wynikającym z ustawy z dnia 7 stycznia 2000r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz innych ustaw (Dz. U. Nr 6, poz. 70) obowiązującym od dnia 15 lutego 2000r. stanowił, że jeżeli w wyniku podziału nieruchomości wzrośnie jej wartość, zarząd gminy może ustalić w drodze decyzji opłatę adiacencką z tego tytułu. Stawkę procentową ustala rada gminy w drodze uchwały w wysokości nie większej niż 50% różnicy wartości nieruchomości. Przepisy art. 145, art. 146 ust. 2 i ust. 3, art. 147 oraz art. 148 ust. 1-3 stosuje się odpowiednio. Opłata adiacencka wnoszona na rzecz gminy jest zatem świadczeniem publicznoprawnym, a jej istota sprowadza się do tego, że właściciel (użytkownik wieczysty) nieruchomości, który uzyskuje korzyść na skutek wzrostu wartości nieruchomości, przekazuje część tej korzyści gminie. Opłata adiacencka z tytułu podziału nieruchomości obciąża osobę, która otrzymała wydzielone nieruchomości o wartości wyższej w stosunku do nieruchomości posiadanej dotychczas. N a podstawie art. 98 ust. 4 ustawy o gospodarce nieruchomościami zarząd gminy może wymierzyć opłatę adiacencką podmiotowi, który był właścicielem nieruchomości w dniu, w którym decyzja zatwierdzająca projekt podziału tej nieruchomości stała się ostateczna (vide uchwała składu pięciu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 listopada 1999r., sygn. akt OPK 21/99, publ. ONSA z 2000r. z. 2, poz. 56). Z art. 98 ust. 4 ustawy o gospodarce nieruchomościami wynika, że dla wydania decyzji o ustaleniu opłaty adiacenckiej konieczna jest stawka procentowa opłaty adiacenckiej ustalana uchwałą rady gminy. Uchwała rady gminy ustalająca wysokość stawki procentowej opłaty adiacenckiej ma charakter normy powszechnie obowiązującej, a zatem jest aktem prawa miejscowego (tak NSA w wyroku z dnia 9 kwietnia 2002r., sygn. akt I SA 3062/01, LEX nr 8624). Zgodnie zaś z powszechnie akceptowaną zasadą prawo nie działa wstecz. Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 23 listopada 2004r., sygn. akt OSK 897/04 (publ. Wokanda z 2005r., nr 6, poz. 36) stwierdził, że możliwość wymierzenia opłaty adiacenckiej na podstawie art. 98 ust. 4 ustawy o gospodarce nieruchomościami w związku ze wzrostem wartości nieruchomości w wyniku jej podziału, jest uzależniona od uprzedniego, przed dokonaniem podziału, ustalenia przez radę gminy w drodze uchwały, stawki procentowej tej opłaty. W uzasadnieniu tego wyroku Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że wymóg uprzedniego istnienia takiej uchwały rady gminy zgodny jest z konstytucyjnymi standardami państwa prawnego, ponieważ pozwala obywatelom podejmować decyzje odpowiadające ich interesowi co do tego, czy dokonywać podziału nieruchomości. Sąd orzekający w niniejszej sprawie podziela w całości powyższy pogląd. Projekt podziału nieruchomości stanowiącej współwłasność skarżących M.M., K. i P. J., M. i D. N.-N. oraz V. K. S. położonej w G. przy ul. [...] w G. przy ul. [...], oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr [...], wpisanej do księgi wieczystej Sądu Rejonowego Kw [...], zatwierdził Prezydent Miasta decyzją z dnia 4 kwietnia 2000r., Nr [...]. Decyzja ta stała się prawomocna i ostateczna w dniu 25 kwietnia 2000r. Stawkę procentową opłaty adiacenckiej w wysokości 30 % różnicy między wartością nieruchomości przed podziałem i po podziale ustaliła natomiast Rada Miasta uchwałą nr [...] z dnia 28 grudnia 2000r. w sprawie ustalenia stawki procentowej opłaty adiacenckiej dla właścicieli i użytkowników wieczystych nieruchomości objętych podziałem. W dacie ostateczności decyzji zatwierdzającej podział przedmiotowej nieruchomości nie obowiązywała więc jeszcze uchwała Rady Miasta ustalająca stawkę procentową opłaty adiacenckiej. Tym samym brak było podstaw do ustalenia opłaty adiacenckiej w oparciu o tą uchwałę w odniesieniu do objętej podziałem nieruchomości skarżących. Uznać zatem należy, że zaskarżona decyzja oraz decyzja Zarządu Miasta zapadły z naruszeniem prawa materialnego tj. art. 98 ust. 4 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami. Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 lit. a oraz art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji. Na podstawie art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł, iż uchylone decyzje nie mogą być wykonane. Rozstrzygnięcie to uniemożliwia wykonanie decyzji do czasu uprawomocnienia się wyroku. Wykonanie wadliwych decyzji w tym czasie byłoby bowiem aksjologicznie nieuzasadnione i prowadziło do naruszenia praw i interesów stron postępowania. Wobec uwzględnienia skargi Sąd na podstawie art. 200 i art. 202 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w zw. z art. 97 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę - prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1271 ze zmianami) zasądził od organu na rzecz skarżących zwrot kosztów postępowania przyjmując stosownie do art. 205 § 2 tej ustawy, że na koszty te składa się uiszczony przez skarżących wpis sądowy oraz koszty zastępstwa procesowego.