II SA/Gd 507/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Referendarz sądowy WSA Diana Trzcińska po rozpoznaniu w dniu 23 grudnia 2008 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Stowarzyszenia A w B. o przyznanie prawa pomocy w sprawie z jego skargi oraz K. i J. L. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 30 kwietnia 2008 r., Nr [...] w przedmiocie odroczenia wykonania rozbiórki obiektu budowlanego postanawia: odmówić Stowarzyszeniu A w B. przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. Stowarzyszenie "A" w B. z siedzibą w C., reprezentowane przez B. Z. i J. W., wniosło o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym przez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego. W uzasadnieniu wniosku podano, że statutowym celem Stowarzyszenia jest obrona interesów właścicieli domków i działek w B. oraz administrowanie osiedlem domków w B. Majątek Stowarzyszenia stanowią wyłącznie kwoty uzyskiwane ze składek członkowskich, wnoszone raz w roku w kwocie po 100 zł od członka. Członkami Stowarzyszenia są zaś przede wszystkim emeryci i renciści o niskich dochodach, których nie stać na opłacenie za Stowarzyszenie należnego wpisu sądowego, a niektórzy nie płacą nawet składki 100 zł na rok. Jak wskazano w uzasadnieniu wniosku, pieniądze zebrane z tych składek przeznaczane są na zakup materiałów biurowych, opłaty za dostarczanie wody pitnej, usuwanie odpadów stałych, usługi ksero, przesyłki pocztowe, delegacje służbowe, telefon, konserwacje i utrzymanie sieci wodociągowej. Wydatki te oszacowano łącznie na kwotę 9 000 zł na rok. Stan konta Stowarzyszenia na dzień 30 września 2008 r. wynosi 3 471,94 zł (konto oszczędnościowe) oraz 234,00 zł - na koncie firmowym. W ocenie reprezentujących Stowarzyszenie, w tej sytuacji nie stać Stowarzyszenia na opłacenie wpisu sądowego w niniejszej sprawie, tym bardziej, że na etapie postępowania sądowoadministracyjnego jest wiele spraw członków Stowarzyszenia. Na wezwanie Sądu Stowarzyszenie wskazało, że nie posiada listy swoich członków z podziałem na wiek. Nie ma też możliwości – z uwagi na zbyt krótki termin na wykonanie zarządzenia - dostarczenia dokumentów potwierdzających, że członkami Stowarzyszenia są emeryci i renciści, a także udokumentowania wysokości ich świadczeń emerytalno-rentowych. Jednocześnie wskazano, że Stowarzyszenie liczy 78 członków, a składki powinny być uiszczane przez każdego z nich w kwocie 100 zł rocznie. Jednak w 2008 roku składki nie zapłaciło 49 członków, a zatem na konto Stowarzyszenia wpłynęła kwota 2 900 zł tytułem składek. We wcześniejszych latach (2004-2006) składki były opłacane regularnie przez prawie wszystkich członków (w 2004 i 2005 roku – tylko jeden członek nie zapłacił składki, zaś w 2006 – jedynie 2 członków). Stosownie do treści art. 245 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zmianami), prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, prawo pomocy może być przyznane: 1) w zakresie całkowitym - gdy wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania; 2) w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania (art. 246 § 2 cytowanej ustawy). W ocenie Sądu, brak jest podstaw, by uznać, że wnioskodawca spełnia ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy w żądanym zakresie. Biorąc pod uwagę okoliczności wskazane we wniosku, zwłaszcza fakt, że na rachunku bankowym Stowarzyszenia znajduje się kwota ponad 3 000 zł, Sąd uznał, iż Stowarzyszenie nie wykazało, że nie ma żadnych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania w niniejszej sprawie. Nie bez znaczenia dla tej oceny jest okoliczność, iż realizacja statutowego celu Stowarzyszenia, jakim jest obrona interesów właścicieli domków i działek w B., a w konsekwencji - również obrona ich praw przed sądami, z natury rzeczy musi wiązać się z posiadaniem i zabezpieczeniem pewnych kosztów, z przeznaczeniem na ten cel. Stowarzyszenie wykazało, że więcej niż połowa jego członków nie wywiązuje się ze statutowych obowiązków związanych z uiszczaniem składek członkowskich. Nadto, Stowarzyszenie nie wykazało, aby czyniło jakiekolwiek starania o zabezpieczenie środków na realizację statutowych celów, w inny sposób niż przez zobowiązanie do uiszczania symbolicznych składek członkowskich. W tej sytuacji, koszty działalności Stowarzyszenia (rocznie deklarowane na kwotę 9 000 zł) znacznie przekraczają możliwości finansowe Stowarzyszenia (budżet ze składek: 2 900 zł rocznie). Wątpliwości budzi w tej sytuacji sama możliwość realizacji celów statutowych Stowarzyszenia (obrona interesów właścicieli domków letniskowych) i zaangażowanie jego członków skoro Stowarzyszenie nie jest w stanie zabezpieczyć jakichkolwiek środków na realizację tych celów, a nawet na koszty swojego bieżącego funkcjonowania. Brak jest w takiej sytuacji podstaw do przerzucania ciężaru kosztów realizacji celów statutowych Stowarzyszenia na Skarb Państwa, a także, by dawać pierwszeństwo pozostałym zobowiązaniom Stowarzyszenia, np.: do nabycia wody pitnej z OW [...], przed zobowiązaniem do uiszczenia kosztów postępowania związanych ze swym udziałem w sprawie sądowoadministracyjnej. Wobec powyższego, Sąd na mocy przepisu art. 246 § 2 pkt 1 cytowanej wyżej ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji postanowienia.