II SA/Gd 509/08

Dnia 2 września 2008 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Wanda Antończyk po rozpoznaniu w dniu 2 września 2008 roku na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 1 lutego 2007 roku, nr [...] w przedmiocie zaliczki alimentacyjnej uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta z dnia 3 listopada 2006 roku, nr [...] Prezydent Miasta decyzją z dnia 3 listopada 2006 roku, nr [...], powołując się m.in. na art. 2 pkt 5 lit. b) oraz art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 roku o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej /Dz.U. Nr 86, poz. 732 ze zm./, odmówił skarżącej M. P. przyznania zaliczki alimentacyjnej na jej dziecko M. P. Uzasadniając swoją decyzję organ pierwszej instancji stwierdził, że wnioskodawczyni pozostaje w związku małżeńskim, a sprawa rozwodowa jest w toku. Zgodnie z art. 29 ust. 1 powołanej ustawy z 22 kwietnia 2005r. osoba uprawniona do świadczenia alimentacyjnego na podstawie tytułu wykonawczego, którego egzekucja jest bezskuteczna, wychowywana przez osobę pozostającą w związku małżeńskim nabywa prawo do zaliczki, przez okres jednego roku. Wskazano, że zaliczka na powyższej podstawie wypłacana była od 1 września 2006r.do 31 sierpnia 2006r. i okres jednego roku minął z końcem okresu zasiłkowego. Nie spełnione są również przesłanki art. 2 ust. 5 pkt b ustawy, który pozwala przyznać zaliczkę dla uprawnionych, wychowywanych przez osobę pozostającą w związku małżeńskim z osobą, która przebywa w zakładzie karnym powyżej 3 miesięcy. Współmałżonek nie jest również całkowicie ubezwłasnowolniony. W odwołaniu od powyższej decyzji M. P. wniosła o ponowne rozpatrzenie jej wniosku oraz wskazała, że jej mąż nie jest ojcem M. P. Odwołująca wniosła o przyznanie jej zaliczki alimentacyjnej przedstawiając swoją trudną sytuację materialną. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 1 lutego 2007 roku, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, art. 2 pkt 5a i art.29 ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 roku o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej oraz art. 3 pkt 17a ustawy z dnia 28 listopada 2003 roku o świadczeniach rodzinnych utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji, wskazując w uzasadnieniu decyzji, że nie można skarżącej przyznać zaliczki alimentacyjnej na jej dziecko, skoro pozostaje ona w związku małżeńskim. Wskazano, że nie ma znaczenia, iż mąż odwołującej nie jest ojcem M. P., albowiem zaliczka alimentacyjna może być przyznana jedynie dziecku jednej z osób wymienionej w art. 3 pkt 17a ustawy o świadczeniach rodzinnych, która w rozumieniu przepisów ustawy jest osobą samotnie wychowującą dziecko. Stosownie do art. 3 pkt 17a ustawy o świadczeniach rodzinnych osoba samotnie wychowująca dziecko oznacza pannę, kawalera, wdowę, wdowca, osobę pozostającą w separacji orzeczonej prawomocnym wyrokiem sądu, osobę rozwiedzioną, chyba że wychowuje wspólnie co najmniej jedno dziecko z jego rodzicem. Skarżąca nie jest osobą samotnie wychowującą dziecko w rozumieniu przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych, albowiem pozostaję w związku małżeńskim, w konsekwencji brak jest podstaw prawnych do przyznania zaliczki. W skardze do sądu administracyjnego skarżąca wskazała, że ojciec M. P. nie łoży na jego utrzymanie oraz ponownie powołała się na swoją trudną sytuację materialną. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie podtrzymując swoje stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Postępowanie w niniejszej sprawie było zawieszone na mocy postanowienia z dnia 13 kwietnia 2007r. z powodu przedstawienia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w sprawie II SA/Bd. 964/06 Trybunałowi Konstytucyjnemu pytania prawnego o zgodność z Konstytucją RP i umową międzynarodową art. 2 pkt 5 lit. a i art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 roku o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej (Dz.U. nr 86, poz. 732 ze zm.) oraz art. 3 pkt 17a ustawy z 28 listopada 2003 roku o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. nr 139 z 2006 r., poz. 992 ze zm.) w zakresie, w jakim pozbawia prawa do zaliczki alimentacyjnej osoby, które są wychowywane przez osoby pozostające w związku małżeńskim, z osobą niebędącą drugim z rodziców dziecka. Nadto do Trybunału Konstytucyjnego zostały przedstawione pytania Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi i Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku o zbadanie czy art. 2 pkt 5lit.a w związku z art. 3 pkt 17a ustawy o świadczeniach rodzinnych w zakresie w jakim pozbawia prawa do zaliczki alimentacyjnej osoby, które są wychowywane przez panny, kawalerów, wdowy wdowców, osoby pozostające w separacji orzeczonej prawomocnym wyrokiem sądu lub osoby rozwiedzione, wychowujące co najmniej jedno inne dziecko wspólnie z jego rodzicem są zgodne z art. 18, art. 32 i art. 71 ust. 1 Konstytucji oraz art. 27 Konwencji o prawach dziecka. Trybunał Konstytucyjny odpowiadając na pytania, wyrokiem z dnia 23 czerwca 2008 r. w sprawie P 18/06 m.in. orzekł, że art. 2 pkt 5 lit. a ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej w zw. z art. 3 pkt 17a ustawy z 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych w zakresie, w jakim pomija prawo: a) osób wychowywanych przez osoby pozostające w związku małżeńskim, b) osób wychowywanych przez osoby, które wspólnie wychowują co najmniej jedno dziecko z jego rodzicem, do zaliczki alimentacyjnej, jest niezgodny z art. 18, art. 32 ust. 1 i art. 71 ust. 1 Konstytucji RP. Wyrok Trybunału Konstytucyjnego został ogłoszony w Dzienniku Ustaw z dnia 7 lipca 2008r., Nr 119, poz. 770. Postanowieniem z dnia 4 lipca Sąd postanowił podjąć zawieszone postępowanie w związku z ustaniem przyczyny zawieszenia / art. 128 par. 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi/. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z przepisem art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. –Prawo o ustroju sądów administracyjnych / Dz. nr 153, poz. 1269/ sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola, o której mowa w art. 1§. 1 sprawowana jest pod względem zgodności z prawem / §2/. Zgodnie zaś art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. –Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi / Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm./ sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołana podstawą prawną. Taka sytuacja zaistniała w rozpatrywanej sprawie. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. b Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie, uchyla decyzję lub postanowienie, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. Uchylenie aktu następuje w wypadku stwierdzenia jednej z przesłanek wznowienia określonych w ustawie. Do przesłanek tych należy, zgodnie z art. 145a § 1 kpa orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego na podstawie, którego została wydana decyzja. W sytuacji, gdy wyrok Trybunału Konstytucyjnego został ogłoszony po dacie wydania ostatecznej decyzji / jak to ma miejsce w rozpatrywanej sprawie/ również zachodzą podstawy do wznowienia postępowania administracyjnego. W niniejszej sprawie podstawą prawną odmowy przyznania zaliczki alimentacyjnej dla dziecka skarżącej M. P. był przepis art. 2 pkt 5 lit. a ustawy o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych i zaliczce alimentacyjnej w związku z art. 3 pkt 17a o świadczeniach rodzinnych i ustalenie, że uprawniony M. P. nie jest wychowywany przez osobę samotną, gdyż skarżąca pozostaje w związku małżeńskim, z osobą, która nie jest ojcem dziecka i nie jest zobowiązana do alimentacji / przepisy dotychczasowe eliminowały z kręgu osób uprawnionych-dzieci, które wychowywane są przez osoby pozostające w związku małżeńskim/. Na skutek wskazanego wyroku Trybunału Konstytucyjnego odpadła powyższa podstawa prawna odmowy przyznania zaliczki alimentacyjnej skarżącej - podstawa oparta na art. 2 pkt 5 lit. a ustawy o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych i zaliczce alimentacyjnej w zw. z art. 3 pkt 17a ustawy o świadczeniach rodzinnych i ustaleniu, że skarżąca pozostaje w związku małżeńskim. W tej sytuacji zachodzi podstawa wznowienia postępowania administracyjnego wymieniona w art. 145a § 1 k.p.a., w którym stanowi się, że można żądać wznowienia postępowania w przypadku, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą, na podstawie którego została wydana decyzja. Skoro stwierdzono naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, to – stosownie do treści art. 145 § 1 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi– zaskarżona decyzja podlega uchyleniu. Skoro zaś to samo naruszenie prawa jest udziałem decyzji organów obu instancji, to na mocy art. 135 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uchyleniu podlega także decyzja organu pierwszej instancji. Mając powyższe na uwadze Sąd na mocy powołanych przepisów uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji. Uwzględnienie skargi powoduje, że sprawa zaliczki alimentacyjnej na dziecko skarżącej M. P. będzie ponownie rozpatrzona. Zatem organy administracji winny na nowo rozpoznać wniosek skarżącej o przyznanie zaliczki alimentacyjnej, poprzez ustalenie stanu faktycznego sprawy i poprzez zastosowanie przepisów prawa obowiązujących w dniu wydania decyzji, w odniesieniu do istniejącego stanu faktycznego. Ponownie rozpatrując sprawę organy administracji uwzględnią zmianę stanu prawnego, wynikającą z wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 23 czerwca 2008 r. w sprawie P 18/06. Stosownie do art. 119 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r.-Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli decyzja lub postanowienie wydane zostały z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania. Skoro zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji zostały wydane z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, Sąd na mocy art. 119 pkt 1 sprawę rozpoznał w trybie uproszczonym, przy uwzględnieniu do treści art. 120 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, mianowicie na posiedzeniu niejawnym w składzie jednego sędziego.