II SA/Gd 509/14

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Diana Trzcińska po rozpoznaniu w dniu 7 listopada 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. K. o przyznanie prawa pomocy w sprawie z jego skargi na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 10 czerwca 2014 r. nr [...] w przedmiocie pozwolenia na użytkowanie obiektu budowlanego postanawia odmówić wnioskodawcy przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Wnioskiem, złożonym na urzędowym formularzu PPF, wniesionym do sądu 16 września 2014 r., M. K. zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Według złożonego oświadczenia o stanie rodzinnym wnioskodawca prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z trojgiem dzieci i "osobą, która je wychowuje". Z kolei w świetle oświadczenia o majątku i dochodach wnioskodawca posiada mieszkanie o powierzchni 90 m2, warsztat ślusarski oraz dwa lokale użytkowe. Wnioskodawca uzyskuje dochody z prowadzonej działalności gospodarczej. Wysokość uzyskiwanych dochodów (tej wartości wnioskodawca nie wskazał) nie pozwala jednakże na uiszczenie obciążających go kosztów sądowych. Wśród przedmiotów wartościowych stanowiących jego majątek wnioskodawca wymienił niezbędny sprzęt i narzędzia ślusarskie oraz środki transportu, jednak ich wartości nie określono. W świetle art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 245 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych następuje gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W związku z powyższą regulacją normatywną to na podmiocie wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji materialnej i dochodowej uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy. W tym świetle rozstrzygnięcie w ww. kwestii zależy wyłącznie od tego, co zostanie wykazane przez podmiot wnioskujący o przyznanie prawa pomocy. Z uwagi na fakt, że oświadczenie zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy okazało się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych wnioskodawcy oraz osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym, na podstawie art. 255 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zarządzeniem referendarza sądowego z 19 września 2014 r., wezwano wnioskodawcę do przedłożenia – w terminie 14 dni od dnia doręczenia wezwania szeregu dokumentów i oświadczeń, które mają na celu doprecyzowanie sytuacji rodzinnej wnioskodawcy, a także wysokości uzyskiwanych przez niego dochodów i wartości posiadanego majątku i stanu ewentualnych oszczędności. Powyższe wezwanie (vide: dowód doręczenia w dniu 10 października 2014 r. – k. 22 akt sprawy) nie zostało przez wnioskodawcę wykonane. Do akt sprawy - do dnia wydania niniejszego postanowienia - nie wpłynęły bowiem jakiekolwiek dokumenty i oświadczenia. Mając na uwadze powyższe okoliczności należało uznać, że wnioskodawca nie udowodnił dostatecznie, że spełnia ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym. Zważyć bowiem należy, że przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy nie prowadzi się dochodzenia, w sytuacji, gdy dokładne dane umożliwiające pełną ocenę stanu majątkowego oraz możliwości płatniczych podmiotu wnioskującego nie są znane, gdyż podmiot ten uchyla się od złożenia stosownych dokumentów bądź oświadczeń potwierdzających okoliczności wskazane we wniosku. Jak już bowiem wskazano, sprawą zainteresowanego jest wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy. Warto podkreślić, że przepis art. 255 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, który miał w sprawie zastosowanie, nakłada na podmiot wnioskujący o przyznanie prawa pomocy obowiązek współdziałania z sądem w zakresie gromadzenia dowodów źródłowych i wyjaśnienia wszystkich okoliczności w celu ustalenia jego rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych. Brak tej współpracy przez niedostarczenie dokumentów bądź nieskładnie wyczerpujących oświadczeń musi mieć z kolei wpływ na dokonywaną ocenę wniosku o przyznanie prawa pomocy (por. B. Dauter, Gromadzenie materiału dowodowego. Obowiązek współdziałania strony z sądem [w:] S. Babiarz, B. Dauter, M. Niezgódka – Medek, Koszty postępowania w sprawach administracyjnych i sądowoadministracyjnych, Warszawa 2007, s. 244). W realiach rozpatrywanej sprawy referendarz sądowy z uwagi na postawę samego wnioskodawcy nie miał możliwości dokonania kompleksowej oceny podstaw do przyznania wnioskowanej pomocy. Wobec braku odpowiedzi na ww. zarządzenie i wobec niekompletności przedstawionych informacji referendarz sądowy nie jest bowiem w stanie ustalić jakie dochody uzyskuje wnioskodawca (w jakiej wysokości) oraz czy posiada on wraz z partnerką jakiekolwiek oszczędności pieniężne (które mogą być przeznaczone na koszty prowadzonego postępowania), a także jak kształtuje się relacja uzyskiwanych dochodów brutto do ponoszonych przez wnioskodawcę i jego partnerkę podstawowych kosztów utrzymania. Nie wiadomo również czy wnioskodawca czerpie jakiekolwiek korzyści finansowe z tytułu posiadania wskazanych w formularzu PPF lokali użytkowych. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, że niewykonanie wezwania do złożenia dodatkowych oświadczeń lub dokumentów uniemożliwia dokonanie rzetelnej analizy sytuacji finansowej strony i winno skutkować odmową przyznania prawa pomocy (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 1 marca 2006 r., sygn. akt II OZ 235/06; Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych; orzeczenia.nsa.gov.pl). Wyżej wykazana bierność wnioskodawcy powinna być bowiem postrzegana jako brak wykazania zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowo określonych przesłanek przyznania prawa pomocy (w rozpatrywanym przypadku przesłanka określona art. 246 § 1 pkt 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). W konsekwencji powyższego, referendarz sądowy działając na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 ww. ustawy orzekł jak w sentencji postanowienia, odmawiając przyznania prawa pomocy w żądanym przez wnioskodawcę zakresie.