II SA/Gd 52/08

WyrokWSA w Gdańsku2008-10-08

Skład orzekający: Jolanta Górska, Wanda Antończyk, Katarzyna Krzysztofowicz

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy decyzja o nakazie rozbiórki samowoli budowlanej, wydana na podstawie art. 48 Prawa budowlanego, może zostać uchylona w sytuacji, gdy podstawy prawne tej decyzji utraciły moc obowiązującą na skutek wyroku Trybunału Konstytucyjnego, a także czy naruszono prawo strony do czynnego udziału w postępowaniu poprzez doręczanie pism na niewłaściwy adres?
Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, a także postanowienia organów administracyjnych, uznając, że doszło do naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. Po pierwsze, wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 20 grudnia 2007 r. (sygn. P 37/06) orzekł o niezgodności z Konstytucją fragmentów art. 48 Prawa budowlanego, co spowodowało utratę mocy obowiązującej tych przepisów i stworzyło podstawę do wznowienia postępowania. Po drugie, organy nadzoru budowlanego naruszyły prawo strony do czynnego udziału w postępowaniu (art. 10 k.p.a.) poprzez doręczanie pism na niewłaściwy adres, co stanowiło podstawę do wznowienia postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła nakazu rozbiórki rozbudowy garażu, wykonanej w 2003 roku bez wymaganego pozwolenia na budowę. Organy nadzoru budowlanego nakazały rozbiórkę, uznając, że inwestorzy nie spełnili wymogów dotyczących zgodności inwestycji z planem miejscowym lub decyzją o warunkach zabudowy. Skarżący zarzucili naruszenie przepisów Prawa budowlanego i k.p.a., w tym brak możliwości uzyskania wymaganych dokumentów oraz naruszenie prawa do czynnego udziału w postępowaniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzające ją decyzje organów I instancji.
Rozstrzygnięcie
Uchyla punkt 1 zaskarżonej decyzji oraz decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla miasta na prawach powiatu z dnia 3 lutego 2005 r. w części dotyczącej wykonanej w 2003 roku rozbudowy garażu o wymiarach 5,90 m x 4,90 m; uchyla punkt 3 a postanowienia Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla miasta na prawach powiatu z dnia 20 września 2004 r. oraz punkt 1 postanowienia Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla miasta na prawach powiatu z dnia 14 stycznia 2005 r. – oba w częściach dotyczących wykonanej w 2003 roku rozbudowy garażu; określa, iż orzeczenia wskazane w punkcie 1 i 2 wyroku nie mogą być wykonane; zasądza od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego solidarnie na rzecz skarżących J. D. i J. D. kwotę 700 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jolanta Górska Sędziowie: Sędzia WSA Wanda Antończyk Sędzia WSA Katarzyna Krzysztofowicz (spr.) Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Agnieszka Dobroń po rozpoznaniu w dniu 8 października 2008 r. na rozprawie sprawy ze skargi J. D. i J. D. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 26 września 2005 r., nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki obiektu budowlanego 1. uchyla punkt 1 zaskarżonej decyzji oraz decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla miasta na prawach powiatu z dnia 3 lutego 2005 r., nr [...] w części dotyczącej wykonanej w 2003 roku rozbudowy garażu o wymiarach 5,90 m x 4,90 m, 2. uchyla punkt 3 a postanowienia Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla miasta na prawach powiatu z dnia 20 września 2004 r., nr [...] oraz punkt 1 postanowienia Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla miasta na prawach powiatu z dnia 14 stycznia 2005 r., nr [...]6 – oba w częściach dotyczących wykonanej w 2003 roku rozbudowy garażu o wymiarach 5,90 m x 4,90 m, 3. określa, iż orzeczenia wskazane w punkcie 1 i 2 wyroku nie mogą być wykonane, 4. zasądza od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego solidarnie na rzecz skarżących J. D. i J. D. kwotę 700 zł (siedemset złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla miasta na prawach powiatu postanowieniem z dnia 20 września 2004 roku, nr [...], wydanym na podstawie art. 48 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 roku Prawo budowlane (tekst jednolity: Dz. U. z 2003 roku, nr 207, poz. 2016 ze zm.; dalej jako ustawa - Prawo budowlane), w punkcie pierwszym - wstrzymał prowadzenie robót budowlanych związanych z budową, a następnie rozbudową, przez J. i J. D. garażu na terenie nieruchomości przy ul. K. [...] w G. bez uzyskania pozwolenia na budowę, w punkcie drugim - nakazał J. i J. D. zabezpieczyć teren budowy, a następnie rozbudowy, garażu na terenie ww. nieruchomości przed dostępem osób trzecich oraz w punkcie trzecim nałożył na J. i J. D. obowiązek przedstawienia w terminie do dnia 31 grudnia 2004 roku: a) zaświadczenia Prezydenta Miasta o zgodności budowy, a następnie rozbudowy garażu, na terenie ww. nieruchomości z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo ostatecznej, w dniu wszczęcia postępowania, decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, w przypadku braku obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego; b) czterech egzemplarzy projektu budowlanego; c) oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Po zbadaniu dokumentów przedłożonych przez małżonków D., postanowieniem z dnia 14 stycznia 2005 roku, nr [...], wydanym na podstawie art. 49 ust. 1 i 3 ustawy - Prawo budowlane, Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla miasta na prawach powiatu nałożył na J. i J. D. obowiązek usunięcia formalnych braków dotyczących budowy, a następnie rozbudowy garażu, na terenie ww. nieruchomości bez uzyskania pozwolenia na budowę, przez złożenie w terminie do dnia 25 stycznia 2005 roku następujących dokumentów: 1. zaświadczenia Prezydenta Miasta o zgodności budowy, a następnie rozbudowy, garażu na terenie ww. nieruchomości z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo ostatecznej, w dniu wszczęcia postępowania, decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, w przypadku braku obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego; 2. prawidłowego wypełnienia oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane w części wskazującej tytuł do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Następnie - decyzją z dnia 3 lutego 2005 roku, nr [...], wydaną na podstawie art. 48 ust. 1 w zw. z art. 49 ust. 3 ustawy - Prawo budowlane, Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla miasta na prawach powiatu nakazał J. i J. D. wykonanie rozbiórki wybudowanego, a następnie rozbudowanego, garażu na terenie nieruchomości przy ul. K. [...] w G. Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie organ I instancji stwierdził, że z treści przedstawionego przez inwestorów zaświadczenia wynika, iż teren, na którym położona jest nieruchomość zabudowana przedmiotowym garażem, nie jest objęty miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego. Organ wskazał także, iż inwestorzy zobowiązani zostali do przedłożenia zaświadczenia o zgodności budowy, a następnie rozbudowy garażu z ostateczną, w dniu wszczęcia postępowania, decyzją o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, w przypadku braku obowiązującego planu miejscowego. W ocenie organu przedłożone przez stronę dokumenty nie spełniają ustawowych wymagań, a zatem inwestorzy nie wypełnili nałożonego obowiązku. W odwołaniu od powyższej decyzji J. i J. D. wnieśli o jej uchylenie. W ocenie odwołujących się przedstawione przez nich dokumenty spełniały ustawowe wymagania określone w art. 48 ustawy - Prawo budowlane. Podnieśli, że postanowienie organu I instancji z dnia 20 września 2004 roku o wstrzymaniu robót budowlanych było bezprzedmiotowe w części dotyczącej budowy garażu zakończonej w 1995 roku, która prowadzona była w oparciu o ostateczną decyzję o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu oraz ostateczną decyzję o pozwoleniu na budowę. W ich ocenie organ I instancji - wstrzymując zakończone roboty budowlane i nakazując rozbiórkę garażu wybudowanego w oparciu o pozwolenia na budowę, wykroczył poza swoje uprawnienia. Odwołujący się stwierdzili również, że z przedłożonego przez nich zaświadczenia Prezydenta Miasta wynika, iż inwestycja zgodna była z obowiązującym w dacie budowy planem miejscowym. Wskazali przy tym, że organ I instancji z naruszeniem art. 9 k.p.a. nałożył na nich obowiązek przedłożenia dokumentu, który nie był możliwy do uzyskania. Odwołujący się stwierdzili nadto, iż w dokumentacji budowlanej znajdującej się w dyspozycji Urzędu Miasta znajduje się ostateczna decyzja o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu oraz ostateczna decyzja o pozwoleniu na budowę. Nie zapoznając się z tą dokumentacją organ I instancji naruszył art. 77 § 1 k.p.a. Małżonkowie D. wskazali również, że projekt budowlany złożony przez nich w toku postępowania jednoznacznie określał inwestycję jako zakończoną i wykonaną zgodnie z normami technicznymi. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego - decyzją z dnia 26 września 2005 roku, nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz.U. z 2000 roku, nr 98, poz. 1071 ze zm. - dalej jako k.p.a.) oraz art. 48 ust. 1 i 4 ustawy - Prawo budowlane, w punkcie pierwszym decyzji - utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję w części dotyczącej wykonanej w 2003 roku rozbudowy garażu o wymiarach 5,90m x 4,90m oraz w punkcie drugim decyzji - uchylił zaskarżoną decyzję w części dotyczącej garażu wybudowanego w 1995 roku o wymiarach 5,90m x (5,95-8,95) położonego na terenie nieruchomości przy ul. K. [...] w G. i umorzył postępowanie organu nadzoru budowlanego dotyczące tego garażu prowadzone w trybie przepisów art. 48 ustawy - Prawo budowlane. W uzasadnieniu decyzji organ II instancji, wskazując na poczynione ustalenia faktyczne uznał, że garaż wybudowany w 1995 roku o wymiarach 5,90m x (5,95-8,95) został wybudowany na podstawie decyzji o pozwoleniu na budowę, jednak ma inne wymiary i jest umiejscowiony w innej części działki niż wskazano w zatwierdzonym tym pozwoleniem planie realizacyjnym. W ocenie organu odwoławczego oznacza to, że garaż został wybudowany z istotnymi odstępstwami od zatwierdzonej dokumentacji, zatem w odniesieniu do tej części garażu organ nadzoru budowlanego powinien przeprowadzić postępowanie wskazane w art. 51 ustawy - Prawo budowlane. Organ odwoławczy wskazał nadto, iż odrębną kwestię stanowiło właściwe rozstrzygniecie w odniesieniu do rozbudowanej w 2003 roku części garażu o wymiarach 5,90m x 4,90m. Odnośnie tej rozbudowy organ stwierdził, że została ona wykonana bez wymaganego pozwolenia na budowę, zatem uzasadnionym było zastosowanie do niej procedury wynikającej z art. 48 ustawy - Prawo budowlane. Wskazując na treść art. 48 ust. 4 tejże ustawy organ II instancji uznał, że zaskarżona decyzja organu I instancji w części dotyczącej wykonanej w 2003 roku rozbudowy garażu o wymiarach 5,90m x 4,90m była prawnie uzasadniona. Odnosząc się do argumentów zawartych w odwołaniu organ II instancji podniósł, że organ I instancji był zobligowany treścią art. 48 ust. 3 pkt 1 ustawy - Prawo budowlane do nałożenia na stronę obowiązku przedłożenia określonych w tym przepisie dokumentów niezależnie od świadomości organu odnośnie istnienia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. W zaświadczeniu Prezydenta Miasta z dnia 7 stycznia 2005 roku wskazano jedynie, że teren działki przy ul K. [...] nie jest objęty miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego oraz wymieniono ustalenia planu przestrzennego obowiązującego do dnia 31 grudnia 2003 roku bez oceny zgodności inwestycji z tym planem. Organ odwoławczy wyjaśnił nadto, że organ nadzoru budowlanego, podejmując decyzję w sprawie obiektu samowolnie wybudowanego, zobligowany jest do rozstrzygania w oparciu o stan prawny obowiązujący w momencie podejmowania rozstrzygnięcia, dlatego nieuwzględnienie przez organ I instancji planu miejscowego obowiązującego w momencie budowy obiektu było uzasadnione. Organ odwoławczy wskazał nadto, że brak miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego skutkuje niemożliwością uzyskania pozytywnego zaświadczenia o zgodności przedmiotowego obiektu z przepisami o planowaniu przestrzennym, a zatem, w sytuacji gdy strona nie przedłożyła ostatecznej, w dniu wszczęcia postępowania, decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu dotyczącej ww. inwestycji, brak jest możliwości legalizacji przedmiotowego obiektu. J. i J. D. zaskarżyli powyższą decyzję w części utrzymującej w mocy decyzję organu I instancji i wnieśli o uchylenie w tej części zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla miasta na prawach powiatu oraz o zasądzenie od strony przeciwnej na rzecz skarżących kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi podnieśli, że organ II instancji wiedział, iż trwają końcowe prace nad nowym miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego części nadmorskiej dzielnicy O., którego ustalenia akceptują istniejącą na terenie skarżących zabudowę. Organ mógł zatem w ich ocenie zawiesić postępowanie na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. do czasu uchwalenia tego planu miejscowego. Zdaniem skarżących organ II instancji pominął przy tym fakt, iż wykonana przez skarżących inwestycja zgodna była z ustaleniami planu miejscowego obowiązującego do 2003 roku, a więc zarówno w dacie budowy, jak i w dacie wszczęcia postępowania w niniejszej sprawie. Skarżący zarzucili nadto organowi odwoławczemu dokonanie błędnej wykładni art. 48 ust. 3 pkt 1 ustawy - Prawo budowlane. Wskazali, że z treści tego przepisu nie wynika, aby zaświadczenie o zgodności inwestycji z ustaleniami planu miejscowego musiało dotyczyć planu obowiązującego w momencie podejmowania przez organ rozstrzygnięcia. Podnieśli także, iż postępowanie w niniejszej sprawie zostało wszczęte w dniu 27 października 2003 roku, kiedy jeszcze obowiązywał wskazywany powyżej plan miejscowy. Gdyby zatem organ I instancji postępowanie zakończył w terminie określonym w art. 35 § 3 k.p.a. to w dacie rozstrzygnięcia skarżący posiadaliby niezbędne dla legalizacji inwestycji dokumenty. W odpowiedzi na skargę Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Odnosząc się do zarzutów skargi organ odwoławczy wyjaśnił, że art. 48 ust. 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 roku - Prawo budowlane wskazuje na konieczność przedłożenia zaświadczenia o zgodności inwestycji z ustaleniami obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego albo ostatecznej w dniu wszczęcia postępowania decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu. Organ administracji publicznej wydaje decyzje administracyjne w oparciu o stan prawny obowiązujący na dzień wydania decyzji. Brak było zatem podstaw do zawieszenia postępowania do czasu uchwalenia nowego planu zagospodarowania przestrzennego, bowiem rozstrzygnięcie w tej kwestii nie stanowi zagadnienia wstępnego w prowadzonym postępowaniu administracyjnym. Rozpoznając niniejszą sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta co do zasady sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych - Dz. U. nr 153, poz. 1269). Zaskarżona decyzja Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 26 września 2005 roku oraz decyzja Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla miasta na prawach powiatu z dnia 3 lutego 2005 roku, jak również poprzedzające ww. decyzje postanowienia organu I instancji z dnia 20 września 2004 roku oraz z dnia 14 stycznia 2005 roku, wydane zostały m. in. na podstawie art. 48 ustawy z dnia 7 lipca 1994 roku - Prawo budowlane. W dacie wydawania zaskarżonej decyzji art. 48 ustawy - Prawo budowlane miał następujące brzmienie: "Art. 48. 1. Właściwy organ nakazuje, z zastrzeżeniem ust. 2, w drodze decyzji, rozbiórkę obiektu budowlanego, lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę. 2. Jeżeli budowa, o której mowa w ust. 1: 1) jest zgodna z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, a w szczególności: a) ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo b) ustaleniami ostatecznej, w dniu wszczęcia postępowania, decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, w przypadku braku obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, 2) nie narusza przepisów, w tym techniczno-budowlanych, w zakresie uniemożliwiającym doprowadzenie obiektu budowlanego lub jego części do stanu zgodnego z prawem - właściwy organ wstrzymuje postanowieniem prowadzenie robót budowlanych. 3. W postanowieniu, o którym mowa w ust. 2, ustala się wymagania dotyczące niezbędnych zabezpieczeń budowy oraz nakłada obowiązek przedstawienia, w wyznaczonym terminie: 1) zaświadczenia wójta, burmistrza albo prezydenta miasta o zgodności budowy z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo ostatecznej, w dniu wszczęcia postępowania, decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, w przypadku braku obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego; 2) dokumentów, o których mowa w art. 33 ust. 2 pkt 1, 2 i 4 oraz ust. 3; do projektu architektoniczno-budowlanego nie stosuje się przepisu art. 20 ust. 3 pkt 2. 4. W przypadku niespełnienia w wyznaczonym terminie obowiązków, o których mowa w ust. 3, stosuje się przepis ust. 1. 5. Przedłożenie w wyznaczonym terminie dokumentów, o których mowa w ust. 3, traktuje się jak wniosek o zatwierdzenie projektu budowlanego i pozwolenie na wznowienie robót budowlanych, jeżeli budowa nie została zakończona." Trybunał Konstytucyjny - wyrokiem z dnia 20 grudnia 2007 roku, wydanym w sprawie o sygn. P 37/06, orzekł, że art. 48 ust. 2 pkt 1 lit. b i art. 48 ust. 3 pkt 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (tekst jednolity: Dz. U. z 2006 r., nr 156, poz. 1118, ze zm. w Dz. U. z 2006 r., nr 170, poz. 1217 oraz z 2007 r. nr 88, poz. 587, nr 99, poz. 665 i nr 127, poz. 880), w częściach obejmujących wyrażenie "w dniu wszczęcia postępowania", są niezgodne z wynikającą z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej zasadą sprawiedliwości społecznej oraz z art. 32 ust. 1 Konstytucji. Powyższy wyrok ogłoszony został w Dzienniku Ustaw z dnia 29 grudnia 2007 r. nr 247, poz. 1844. Zgodnie z art. 190 ust. 1, 2 i 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego mają moc powszechnie obowiązującą, podlegają ogłoszeniu, jeżeli dotyczą ustaw, w Dzienniku Ustaw i wchodzą w życie, o ile sam Trybunał nie postanowi inaczej, z dniem ogłoszenia. Zatem przepis art. 48 w zakresie wskazanym przez Trybunał i w części dotyczącej wskazanego w nim sformułowania "w dniu wszczęcia postępowania", na skutek ww. wyroku Trybunału Konstytucyjnego, utracił moc z dniem 29 grudnia 2007 roku. Wyrok ten oznacza, że w odniesieniu do samowoli budowlanych dokonanych na terenach, dla których nie ma obecnie obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, zgodność samowolnie wybudowanego obiektu budowlanego z tzw. porządkiem planistycznym może być stwierdzona również ostateczną decyzją o warunkach zabudowy uzyskaną przez inwestora także po wszczęciu postępowania rozbiórkowego. Jest oczywiste, że wyrok ten ma wprost zastosowanie do sytuacji skarżących, którzy w warunkach samowoli zbudowali w 2003 roku część garażu (o wymiarach 5,90m x 4,90m) na terenie, na którym w chwili wydawania przez organy nadzoru budowlanego kwestionowanych w niniejszym postępowaniu orzeczeń nie obowiązywał plan miejscowy i którzy w dacie wszczęcia tego postępowania nie dysponowali ostateczną decyzją o warunkach zabudowy dotyczącą tej rozbudowanej części. Zgodnie bowiem z wydanym przez Trybunał wyrokiem - w przypadku braku planu miejscowego - istniała możliwość legalizacji dokonanej przez skarżących samowoli budowlanej w oparciu o decyzję o warunkach zabudowy wydaną już po wszczęciu postępowania rozbiórkowego. Art. 190 ust. 4 Konstytucji RP stanowi, iż orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego o niezgodności z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą aktu normatywnego, na podstawie którego zostało wydane prawomocne orzeczenie sądowe, ostateczna decyzja administracyjna lub rozstrzygnięcie w innych sprawach, stanowi podstawę do wznowienia postępowania, uchylenia decyzji lub innego rozstrzygnięcia na zasadach i w trybie określonych w przepisach właściwych dla danego postępowania. Z art. 145a § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego wynika zaś, że można żądać wznowienia postępowania również w przypadku, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą, na podstawie którego została wydana decyzja. Ponieważ - stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), decyzja lub postanowienie podlega uchyleniu, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, to należy przyjąć zasadę, że sąd administracyjny uchyla zaskarżoną decyzję, jeżeli stwierdzi występowanie w sprawie przesłanki wznowienia postępowania administracyjnego wynikającej z orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego w sprawie niekonstytucyjności podstawy prawnej decyzji (podobnie Naczelny Sąd Administracyjny w wyrokach z dnia 2 września 1999 r., sygn. akt IV SA 1360/97, nie publ. oraz z dnia 25 października 1999 r., sygn. akt II SA 1294/99, nie publ.). Przyjmuje się przy tym, że podstawa wznowienia określona w art. 145a k.p.a. jest podstawą uchylenia decyzji administracyjnej przez sąd administracyjny także wtedy, gdy wyrok Trybunału zapadł po podjęciu zaskarżonej decyzji ( tak J. Zimmermann w glosie do wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 stycznia 1999 r., sygn. akt III SA 4728/97, opublikowanej w OSP zeszyt nr 1 z 2000 r., poz. 16). Teza powyższa zachowuje aktualność w obowiązującym stanie prawnym. Wobec wydania przez Trybunał wyżej opisanego wyroku z dnia 20 grudnia 2007 r. w niniejszej sprawie zaistniała zatem podstawa do wznowienia postępowania administracyjnego obligująca sąd administracyjny do uchylenia wydanych przez organy orzeczeń - stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 lit. b ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Rozpoznając niniejszą sprawę Sąd stwierdził także, iż organy nadzoru budowlanego działające w niniejszej sprawie naruszyły wynikające z treści art. 10 k.p.a. prawo uznanej za stronę niniejszego postępowania A Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością do czynnego udziału w postępowaniu administracyjnym. Jak wskazuje art. 10 k.p.a. strona ma prawo czynnie uczestniczyć w całym toku postępowania, a zatem od chwili wszczęcia postępowania do jego zakończenia decyzją. Przy czym reguła ta łączy się z zasadą dwuinstancyjności mającą swój wyraz w treści art. 15 k.p.a. W niniejszej sprawie wskazane powyżej zasady zostały naruszone albowiem uznana za stronę niniejszego postępowania A Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością nie została prawidłowo powiadomiona o toczącym się postępowaniu przez organy nadzoru, nie otrzymała także decyzji wydanych w niniejszej sprawie. Jak wynika z akt administracyjnych niniejszej sprawy doręczeń dla tej spółki organy dokonywały w toku całego postępowania na niewłaściwy adres tj. G. ul. O [...]. Na podstawie Monitora Sądowego i Gospodarczego z dnia 28 lutego 2001 roku, nr 42/2001, poz. 11595, Sąd ustalił tymczasem, że przed wszczęciem postępowania w niniejszej sprawie tj. w 1999 roku, przedmiotowa spółka zmieniła adres siedziby z "G. ul. O. [...]" na "G. ul. W. [...]". Tym samym ww. podmiot, bez swej winy, nie brał udziału zarówno w postępowaniu przeprowadzonym przez organ I instancji, jak i w postępowaniu przeprowadzonym przez organ odwoławczy. W niniejszej sprawie zaistniała zatem także przesłanka wznowienia postępowania administracyjnego wskazana w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., która również uzasadnia - zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. b ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, uchylenie kwestionowanych przez skarżących orzeczeń organów nadzoru. Z tych też względów, na podstawie powołanych wyżej przepisów oraz art. 135 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd uchylił decyzję organu odwoławczego i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji – obie w części zaskarżonej tj. dotyczącej wykonanej przez skarżących w 2003 roku rozbudowy garażu, oraz w tym samym zakresie wyeliminował z obrotu prawnego wydane w granicach niniejszej sprawy – punkt 3a postanowienia organu I instancji z dnia 20 września 2004 roku i punkt 1 postanowienia z dnia 14 stycznia 2005 roku. O wstrzymaniu uchylonych orzeczeń Sąd rozstrzygnął stosownie do treści art. 152 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Analizując zarzuty podniesione w skardze Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że prowadząc postępowanie w niniejszej sprawie organy nadzoru budowlanego nie naruszyły art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. Z treści art. 6 k.p.a. wynika bowiem, iż organy administracji działają na podstawie przepisów prawa obowiązujących w dacie orzekania. W sytuacji gdy dla danego terenu nie ma obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego organy nie mają żadnej podstawy do powoływania się na przepisy prawa miejscowego (plan), które w dacie orzekania nie obowiązują, a które mogą ewentualnie wejść w życie w bliżej nieokreślonej przyszłości. Prace zmierzające do uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, obejmującego swymi ustaleniami działkę skarżących, nie stanowiły zatem podstawy do zawieszenia postępowania w niniejszej sprawie albowiem organy – na postawie obowiązujących w chwili wydania decyzji przepisów - mogły rozstrzygnąć sprawę, a uchwalenie w przyszłości planu zagospodarowania przestrzennego nie stanowiło zagadnienia wstępnego wskazanego w art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., od rozstrzygnięcia którego zależałoby rozpatrzenie niniejszej sprawy. Stosując w niniejszej sprawie art. 48 ustawy - Prawo budowlane organy nadzoru budowlanego słusznie przyjęły przy tym, iż zgodność budowy z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego zobowiązane są badać na podstawie aktualnego planu miejscowego tj. planu obowiązującego w chwili rozstrzygania sprawy. Powyższe wynika wprost z treści art. 48 ust. 2 pkt 1a ustawy Prawo budowlane, który stanowi, iż legalizacja samowoli budowlanej jest dopuszczalna m. in. wtedy gdy organ stwierdzi, że budowa, o której mowa w ustępie pierwszym cytowanego artykułu, jest zgodna z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, oraz z brzmienia cytowanego powyżej art. 6 k.p.a. Rozstrzygając o kosztach postępowania w postaci uiszczonych przez skarżących wpisów - od skargi (500 zł) i dwóch zażaleń (2 x 100 zł), Wojewódzki Sąd Administracyjny kierował się treścią art. 209 w związku z art. 200, 202 § 2 i 205 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Wydane przez Wojewódzki Sąd Administracyjny orzeczenie oznacza, że niniejsza sprawa będzie ponownie rozpoznawana przez organ I instancji, który winien uwzględnić stan prawny ukształtowany opisanym powyżej wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego, przyjmując, że legalizacja samowoli budowlanej na terenie, na którym nie ma obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego, może nastąpić także na podstawie ostatecznej decyzji o warunkach zabudowy, uzyskanej przez inwestorów już po wszczęciu postępowania rozbiórkowego.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło