II SA/Gd 523/24
WyrokWSA w Gdańsku2024-08-22
Skład orzekający: Dariusz Kurkiewicz, Krzysztof Kaszubowski, Wojciech Wycichowski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia przysługuje osobie, która nie podejmuje zatrudnienia z powodu innych przyczyn niż konieczność sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną?Ratio decidendi
Świadczenie pielęgnacyjne przysługuje wyłącznie wtedy, gdy istnieje wyraźny i bezpośredni związek przyczynowo-skutkowy między rezygnacją lub niepodejmowaniem zatrudnienia a koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną. W przypadku gdy osoba nie podejmuje zatrudnienia z innych powodów niż opieka, świadczenie nie przysługuje.Stan faktyczny
J. R. złożyła wniosek o świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z pracy w celu opieki nad niepełnosprawnym mężem, który posiada orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności. Organ I instancji oraz Samorządowe Kolegium Odwoławcze odmówiły przyznania świadczenia, uznając, że skarżąca nie wykazała związku przyczynowego między niepodejmowaniem zatrudnienia a koniecznością sprawowania opieki. Skarżąca pozostawała bierna zawodowo z innych powodów, a zakres opieki nie uniemożliwia jej podjęcia pracy.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Dariusz Kurkiewicz Sędzia WSA Krzysztof Kaszubowski (spr.) Asesor WSA Wojciech Wycichowski po rozpoznaniu w dniu 22 sierpnia 2024 r. w Gdańsku w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi J. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 25 marca 2024 r. nr SKO Gd/6309/23 w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę.
J. R. zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Słupsku w sprawie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.
Zaskarżona decyzja została wydana w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych:
Wnioskiem z dnia 20 września 2023 r. J. R. zwróciła się o przyznanie jej świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad niepełnosprawnym w stopniu znacznym mężem, P. R.
Z akt sprawy wynika, że P. R. (ur. 30 czerwca 1974 r.) jest osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym, legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności z dnia 28 sierpnia 2023 r., wydanym przez Powiatowy Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności w Pucku. Symbol przyczyny niepełnosprawności to 07-S. Niepełnosprawność istnieje od 42-go roku życia, ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od 9 czerwca 2023 r. Orzeczenie wydano do dnia 31 sierpnia 2025 r. Niepełnosprawny wymaga stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji, zaopatrzenia w przedmioty ortopedyczne, środki pomocnicze oraz pomoce techniczne ułatwiające funkcjonowanie a także korzystania z systemu środowiskowego wsparcia samodzielnej egzystencji, przez co rozumie się korzystanie z usług specjalnych, opiekuńczych, terapeutycznych i rehabilitacyjnych świadczonych przez sieć instytucji pomocy społecznej, organizacje pozarządowe oraz inne placówki. Może podjąć zatrudnienie w warunkach chronionych. Niepełnosprawnemu przyznano rentę chorobową z ZUS.
Na podstawie ustaleń przeprowadzonych przez pracownika socjalnego w trakcie wywiadu środowiskowego oraz na podstawie złożonych przez wnioskodawczynię oświadczeń ustalono, że P. R. legitymuje się także orzeczeniem lekarza orzecznika ZUS o całkowitej niezdolności do pracy z powodu upośledzenia funkcji układu oddechowego w przebiegu schorzenia onkologicznego oraz schorzeń narządu ruchu o charakterze przewlekłym. Jest w trakcie radioterapii i chemioterapii w [...], gdzie dojeżdża codziennie w towarzystwie żony od 22 sierpnia 2023 r. do 29 września 2023 r. Po zakończeniu leczenia nastąpi dwutygodniowa przerwa w celu oceny efektów. Niepełnosprawny samodzielnie ubiera się, przygotowuje i spożywa posiłki, porusza się po domu i po podwórku. Wymaga pomocy w kąpieli i przygotowywaniu leków. Według oświadczenia wnioskodawczyni niepełnosprawny jest w złym stanie psychicznym i wolny czas spędza na ogół w łóżku.
P. R. jest żonaty. Małżeństwo ma sześcioro dzieci – trzy córki i trzech synów. Troje dorosłych dzieci prowadzi osobne gospodarstwa domowe; dwie córki wspierają rodziców (dojazdy do lekarzy i na badania), syn jest bierny zawodowo i opiekuje się dziadkami od strony matki. Z małżonkami mieszka pozostała trójka: córka – uczennica technikum, syn chodzący do przedszkola oraz dorosły syn bierny zawodowo, będący na utrzymaniu rodziców.
Opieka sprawowana przez J. R. sprowadza się do prowadzenia gospodarstwa domowego, oklepywania pleców męża podczas nocnych napadów kaszlu i robienia inhalacji, wspólnych dojazdów na leczenie oraz towarzyszenia podczas wizyt lekarskich i zleconych badań.
Wnioskodawczyni ma wykształcenie podstawowe, nie ma żadnego wyuczonego zawodu, nie ukończyła żadnych kursów kwalifikacyjnych. Zgodnie ze złożonym oświadczeniem, przepracowała ok. 5 lat. W okresie od 6 czerwca 2022 r. do 7 lipca 2022 podjęła pracę, która polegała na roznoszeniu i rozklejaniu ulotek reklamowych; firma rozwiązała z nią umowę z uwagi na niewywiązywanie się z warunków tzn. brak rozprowadzenia określonej liczny ulotek w określonym czasie. Choruje na nadciśnienie tętnicze, cukrzycę, jest pod stałą opieką endokrynologa, neurologa i kardiologa. Ma orzeczenie o niepełnosprawności w stopniu lekkim z tytułu 05-R ważne do 31 lipca 2025 r. Od wielu lat jest osobą bierną zawodowo i z uwagi na swój stan zdrowia nie deklaruje chęci podjęcia zatrudnienia.
Decyzją z dnia 23 października 2023 r. Dyrektor Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Pucku, działając z upoważnienia Wójta Gminy Puck, odmówił wnioskodawczyni przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym mężem. W ocenie organu w przedmiotowej sprawie nie zostały spełnione przesłanki wynikające z art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2023 r., poz. 390; dalej jako "u.ś.r.", "ustawa") albowiem w sprawie nie zachodzi związek przyczynowo – skutkowy pomiędzy niepodejmowaniem przez wnioskodawczynię zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej a koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawnym mężem. Ponadto, zdaniem organu, ustalony zakres opieki umożliwia stronie podjęcie aktywności zawodowej. Organ zwrócił także uwagę, że małżonkowie mają pełnoletnie, wspólnie zamieszkujące z nimi dzieci, które mogłyby współuczestniczyć w opiece nad ojcem.
Decyzją z dnia 25 marca 2024 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku, po rozpoznaniu odwołania, utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. W ocenie Kolegium organ I instancji prawidłowo uznał, że w sprawie nie istnieje związek przyczynowo – skutkowy pomiędzy sprawowaniem opieki i zaniechaniem przez stronę jakiejkolwiek aktywności zarobkowej, co wyrażone jest długiem okresem braku aktywności zawodowej wynikającym z jej złego stanu zdrowia. Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie pozwala na przyjęcie, że strona zrezygnowała z zarobkowania w związku z koniecznością sprawowania opieki nad mężem, gdyż nie była osobą zatrudnioną. Wcześniej (w latach 1997 – 2002) była zatrudniona na krótkie okresy. Miało to jednak miejsce na długo przed datą, od której – zgodnie z orzeczeniem – powstała niepełnosprawność osoby wymagającej opieki. Także epizod dotyczący zatrudnienia strony przy kolportażu ulotek reklamowych miał miejsce na blisko rok przed datą ustalenia niepełnosprawności jej męża. Organ odwoławczy wskazał, że z informacji uzyskanych z PUP w Pucku z dnia 23 września 2023 r. wynika, że ostatnie skierowanie strony do pracy skutkowało jej zatrudnieniem od 28 lutego 2007 r. do 30 listopada 2007 r. przy pracach społecznie użytecznych i otrzymała status osoby bezrobotnej wskutek upływu 3 miesięcy od niestawienia do Urzędu. W ocenie organu pozyskana informacja wskazuje, że staż pracy wnioskodawczyni wynosi 1 rok 2 miesiące i 15 dni. Kolegium zwróciło ponadto uwagę, że z akt sprawy wynika, że wnioskodawczyni nie posiada prawa do emerytury, renty, renty rodzinnej lub innych świadczeń określonych w art. 17 ust. 4 u.ś.r. W rezultacie, zdaniem organu, w świetle logiki i zasad doświadczenia życiowego nie można przyjąć, że strona nie podejmuje zatrudnienia jedynie z uwagi na konieczność sprawowania opieki nad niepełnosprawnym mężem.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku J. R., reprezentowana przez pełnomocnika zawodowego, wniosła o uchylenie decyzji organu I i II instancji, orzeczenie co do istoty sprawy poprzez przyznanie żądanego świadczenia względnie o przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpoznania, rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym oraz o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie prawa materialnego poprzez dokonanie błędnej wykładni art. 17 ust. 1 u.ś.r. przez przyjęcie, że niepodejmowanie pracy zarobkowej przez skarżącą w celu sprawowania przez nią opieki nad osobą niepełnosprawną, nie wypełnia przesłanki niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymizująca się orzeczeniem o niepełnosprawności ze wskazaniami: konieczność stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osobie w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:
Skarga podlega oddaleniu.
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2022 r., poz. 2492) oraz art. 3 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2024 r. poz. 935; zwanej dalej "p.p.s.a.") sądowa kontrola legalności polega na badaniu zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Kontrola ta polega na zbadaniu, czy w toku rozpoznania sprawy organy administracji publicznej nie naruszyły prawa materialnego i procesowego w stopniu istotnie wpływającym na wynik sprawy. Przy czym, stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy co do zasady nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze - w granicach sprawy, wyznaczonych rodzajem i treścią zaskarżonego aktu.
Kontrola legalności przeprowadzona przez Sąd w niniejszej sprawie w tak zakreślonych granicach kognicji doprowadziła do wniosku, że zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem.
W niniejszej sprawie bezsporne jest, że skarżąca sprawuje opiekę nad niepełnosprawnym mężem, legitymującym się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.
Rozstrzygnięcia natomiast wymaga, czy w sposób prawidłowy w sprawie ustalono, że skarżąca nie spełnia przesłanek przewidzianych treścią art. 17 ust. 1 u.ś.r.
Zgodnie z treścią wskazanego powyżej przepisu świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje:
1) matce albo ojcu,
2) opiekunowi faktycznemu dziecka,
3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej,
4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności,
- jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.
Przytoczony przepis określa dwa niezależne od siebie stany faktyczne, a mianowicie:
1) w którym osoba legitymowana nie podejmuje zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad dzieckiem albo osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności,
2) w którym osoba legitymowana rezygnuje z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad dzieckiem albo osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.
W pierwszym przypadku chodzi zatem o sytuację, kiedy osoba zainteresowana przyznaniem świadczenia pielęgnacyjnego nie pracuje i nie trudni się jakąkolwiek pracą zarobkową, czyli nie podejmuje zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej by opiekować się osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. W drugim zaś o sytuację, kiedy z uwagi na konieczność sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności osoba zainteresowana uzyskaniem świadczenia pielęgnacyjnego rezygnuje z dotychczasowego sposobu aktywności zawodowej i zarobkowej (np. rozwiązuje stosunek pracy, rezygnuje z prowadzonej działalności gospodarczej itp.).
Z powyższego wynika, że przesłanką ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego jest faktyczna rezygnacja lub niepodejmowanie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, będąca w związku przyczynowym z koniecznością sprawowania opieki nad chorym członkiem rodziny. Istotą świadczenia pielęgnacyjnego jest bowiem zapewnienie odpowiednich świadczeń dla członków rodzin osób niepełnosprawnych, którzy poświęcając się dla najbliższych rezygnują z zatrudnienia, aby stale się nimi opiekować. Treść art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. jednoznacznie wskazuje, że nie każda rezygnacja lub niepodejmowanie zatrudnienia jest podstawą do przyznania świadczenia, ale tylko taka, której celem jest sprawowanie opieki. W związku z powyższym musi istnieć wyraźny i bezpośredni związek między rezygnacją bądź niepodejmowaniem zatrudnienia, a sprawowaniem opieki nad osobą niepełnosprawną.
Zauważyć jednocześnie należy, że świadczenie pielęgnacyjne jest niejako surogatem wynagrodzenia za pracę, które - jest uzyskiwane przez uprawnionego, nie od pracodawcy z tytułu świadczenia pracy, a na podstawie decyzji administracyjnej, w związku z koniecznością rezygnacji przez wnioskującego z zatrudnienia z powodu opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny. Nie ma natomiast stanowić zastępczego źródła dochodu w przypadku, gdy choć wnioskodawca wykonuje ciążący na nim obowiązek opieki nad członkiem rodziny, to nie musiał z tego tytułu rezygnować z zatrudnienia (nie był aktywny zawodowo i brak aktywności zawodowej nie jest wynikiem konieczności sprawowania opieki). Celem ustawodawcy nie było i nie jest traktowanie świadczenia pielęgnacyjnego jako źródła dochodu dla osoby, która nie odnajdywała się i nie odnajduje w realiach rynku pracy z różnych przyczyn, lecz zapewnienie osobie rezygnującej z zatrudnienia lub go niepodejmującej niejakiego ekwiwalentu zatrudnienia, którego nie może podjąć lub kontynuować ze względu na cel sprawowania opieki nad niepełnosprawną osobą. Świadczenie pielęgnacyjne, o którym mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r., nie jest bowiem przyznawane za samą opiekę nad niepełnosprawnym małżonkiem, dzieckiem lub rodzicem, gdyż wynika ona z prawnego i moralnego obowiązku opieki nad tymi osobami, lecz za faktyczny brak możliwości podjęcia zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania tej opieki lub za rezygnację z zatrudnienia w celu jej sprawowania. Każdorazowo więc organy właściwe muszą zbadać, czy w odniesieniu do danego stanu faktycznego ziścił się ów związek przyczynowo-skutkowy pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia lub jego niepodejmowaniem a koniecznością sprawowania osobistej opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny (por. A. Kawecka, Prawo do świadczenia pielęgnacyjnego, publ. LEX/el. 2019).
Rozpoznając wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego obowiązkiem organów jest więc każdorazowe ustalenie, czy w okolicznościach sprawy istnieje związek przyczynowy między niepodejmowaniem przez wnioskodawcę zatrudnienia lub pracy zarobkowej a koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną.
W niniejszej sprawie organy administracji publicznej stanęły na stanowisku, że w sprawie nie zachodzi związek przyczynowo – skutkowy pomiędzy rezygnacją przez skarżącą z zatrudnienia lub innej pracy zawodowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o niepełnosprawności albowiem skarżąca ani nie zrezygnowała z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, ani też nie zaniechała podjęcia zatrudnienia z uwagi na konieczność sprawowania opieki nad mężem.
Sąd orzekający w niniejszej sprawie podziela tę ocenę.
Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika bezsprzecznie, że skarżąca przez większość swojego życia pozostawała bierna zawodowo, ma wykształcenie podstawowe, nie ma żadnego wyuczonego zawodu, nie ukończyła żadnych kursów kwalifikacyjnych. Zgodnie ze złożonym oświadczeniem przepracowała ok. 5 lat. Zauważyć jednocześnie należy, że z ustaleń organów wynika natomiast, że staż pracy skarżącej wynosi 1 rok 2 miesiące i 15 dni. Ostatnie zatrudnienie skarżącej miało miejsce w okresie od 28 lutego 2007 r. do 30 listopada 2007 r. przy pracach społecznie użytecznych, a zatem na długo przed datą, od której – zgodnie z orzeczeniem – powstała niepełnosprawność osoby wymagającej opieki. Także miesięczny epizod dotyczący zatrudnienia strony przy kolportażu ulotek reklamowych miał miejsce na blisko rok przed datą ustalenia niepełnosprawności jej męża. Ponadto nie może ujść uwadze, że skarżąca, ze względu na swój stan zdrowia, nie deklaruje chęci podjęcia zatrudnienia.
Dodatkowo należy także zwrócić uwagę, że deklarowany przez skarżącą zakres, częstotliwość i charakter czynności opiekuńczych sprawowanych nad niepełnosprawnym mężem nie wykazują na takie zaabsorbowanie czasu, który uniemożliwiałby jej podjęcie jakiejkolwiek pracy zawodowej, chociażby w niepełnym wymiarze czasu pracy. Sprawowana opieka polega bowiem głównie na prowadzeniu gospodarstwa domowego, oklepywaniu pleców podczas nocnych napadów kaszlu i robieniu inhalacji a także towarzyszeniu w trakcie dojazdów na leczenie, podczas wizyt lekarskich i zleconych badań.
Oceniając wskazany powyżej zakres opieki świadczonej przez skarżącą, Sąd podziela w konsekwencji dokonaną przez Kolegium ocenę, z której wynika, że nie uniemożliwia on skarżącej podjęcia zatrudnienia chociażby w niepełnym wymiarze czasu pracy. Mimo niewątpliwie złego stanu zdrowia męża skarżącej opisany powyżej zakres opieki sprawowanej przez nią wobec podopiecznego potwierdza, że jest on osobą stosunkowo samodzielną. Świadczona pomoc w przeważającej mierze sprowadza się do czynności związanych z prowadzeniem gospodarstwa domowego, bowiem mąż skarżącej samodzielnie załatwia potrzeby fizjologiczne, samodzielnie spożywa posiłki, samodzielnie porusza się po domostwie oraz po podwórku. Sąd w składzie orzekającym podziela ocenę organów administracji, że zakres sprawowanej opieki nad P. R. nie może być uznany za wykluczający jakąkolwiek aktywność zawodową. Tym bardziej, że małżeństwo ma dorosłe dzieci, a z akt sprawy nie wynikają żadne okoliczności wskazujące na brak możliwości sprawowania przez nich opieki chociaż przez kilka godzin dziennie.
Podzielić zatem należy stanowisko organów, że zasady logiki i doświadczenia życiowego nie pozwalają przyjąć, że osoba legitymująca się orzeczeniem o lekkim stopniu niepełnosprawności, nie wykazująca się aktywnością zawodową chciałaby realnie podjąć zatrudnienie i nie podejmuje go jedynie z uwagi na konieczność sprawowania opieki nad niepełnosprawnym mężem. W rezultacie należy przyjąć, że skarżąca nie zrezygnowała z zatrudnienia z uwagi na konieczność sprawowania opieki nad mężem, a jej dotychczasowa bierność zawodowa nie pozwala też na przyjęcie, że właśnie wyłącznie z powodu niepełnosprawności męża zatrudnienia nie podejmuje. Tym samym zasadnie organy przyjęły, że brak jest bezpośredniego i ścisłego związku pomiędzy niepoodejmowaniem przez skarżącą zatrudnienia a koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawnym mężem.
W orzecznictwie przyjmuje się, że zaprzestanie aktywności zawodowej przez opiekuna ma być spowodowane koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną, nie zaś innymi przyczynami, głównie leżącymi po stronie osoby ubiegającej się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego (por.: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 listopada 2019 r., sygn. akt I OSK 1549/19, wyrok WSA w Gdańsku z dnia 11 sierpnia 2022 r., sygn. akt III SA/Gd 213/22; wszystkie powoływane przez Sąd orzeczenia są dostępne na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Jak już wcześniej wspomniano, istotą świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub jego niepodejmowania jest zrekompensowanie osobie uprawnionej - poprzez wypłatę określonej przepisami kwoty - utraty dochodu na skutek rezygnacji z aktywności zawodowej (art. 17 ust. 3 ustawy). Musi więc istnieć wyraźny i bezpośredni związek, tak czasowy, jak i co do motywów, między rezygnacją z zatrudnienia lub jego niepodejmowaniem, a sprawowaniem opieki nad wskazaną w ustawie osobą, co w niniejszej sprawie nie miało miejsca.
Powyższe oznacza, że ustalony stan faktyczny sprawy dowodzi braku podstaw do przyjęcia, że w przypadku skarżącej zachodzi przesłanka rezygnacji z podejmowania aktywności zawodowej.
Podzielić należy zatem stanowisko organu odwoławczego, że sam fakt sprawowania obecnie opieki nad mężem, który w niniejszej sprawie jest bezsporny, nie uprawnia skarżącej do przyznania jej świadczenia pielęgnacyjnego. Niepodejmowanie zatrudnienia przez skarżącą wynika z jej wyboru w zakresie aktywności zawodowej i nie jest konsekwencją sprawowania opieki nad mężem. Nie znajduje więc potwierdzenia w materiale dowodowym sprawy argumentacja odnośnie braku aktywności zawodowej jedynie z powodu sprawowania opieki nad mężem.
Aby organ mógł przyznać skarżącej świadczenie pielęgnacyjne musiałaby ona wykazać związek przyczynowo - skutkowy pomiędzy koniecznością sprawowania opieki nad mężem, a niepodjęciem lub rezygnacją przez nią z zatrudnienia lub z innej pracy zarobkowej. W niniejszej sprawie skarżąca takiego związku nie wykazała.
Zatem - nie kwestionując złego stanu zdrowia męża skarżącej i faktu sprawowania nad nim opieki - należy podkreślić, że sam znaczny stopień niepełnosprawności męża skarżącej, jak również konieczność sprawowania nad nim opieki nie stanowią, w świetle art. 17 ust. 1 ustawy, samodzielnej podstawy do przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego. W ocenie Sądu, organ odwoławczy prawidłowo uznał, że skarżąca nie spełniła ustawowych przesłanek, pozwalających na przyznanie jej tego świadczenia.
Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku – działając na podstawie art. 151 p.p.s.a. - orzekł, jak w sentencji wyroku.
Sprawa została rozpoznana w postępowaniu uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a. z uwagi na wniosek strony skarżącej i brak żądania organu administracji publicznej przeprowadzenia rozprawy
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.09.2026. · Źródło