II SA/Gd 525/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jolanta Górska (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Wanda Antończyk Sędzia WSA Katarzyna Krzysztofowicz Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Agnieszka Dobroń po rozpoznaniu w dniu 8 października 2008 r. na rozprawie sprawy ze skargi A. M., M. M., M. M., M. M. i M. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 2 kwietnia 2001 r., nr [...] w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej za wycięcie drzewa bez zezwolenia 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Prezydenta Miasta z dnia 21 lutego 2001 r., nr [...], 2. określa, że wymienione w punkcie 1 wyroku decyzje nie mogą być wykonane, 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego solidarnie na rzecz skarżących A. M., M. M., M. M., M. M. i M. M. kwotę 1080 zł (jeden tysiąc, osiemdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania. Decyzją z dnia 21 lutego 2001r. Prezydent Miasta na podstawie art. 104 Kpa, art. 48 ust. 2, art. 110 ust. 1b pkt 2 oraz, art. 110b ust. l i 2 ustawy z dnia 31 stycznia 1980r. o ochronie i kształtowaniu środowiska (tekst jednolity Dz. U. z 1994r. Nr 49, poz. 196 z późn. zm.), § 10 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 grudnia 1998r. w sprawie kar pieniężnych za naruszanie wymagań ochrony środowiska oraz rejestru decyzji dotyczących tych kar (Dz. U. Nr 162, poz. 1138) wymierzył współwłaścicielom działki nr 444/9 E. M. i M. M. oraz M.M. i A. M. z uwzględnieniem solidarnej odpowiedzialności karę pieniężną za wycięcie bez wymaganego zezwolenia drzewa o gatunku brzozy brodawkowatej w wysokości 26.999 zł. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że zgodnie z art. 48 ustawy z dnia 31 stycznia 1980r. o ochronie i kształtowaniu środowiska jednostki organizacyjne i osoby fizyczne są obowiązane do utrzymywania we właściwym stanie drzewa i krzewy rosnące na użytkowanych nieruchomościach. Usunięcie zaś drzew i krzewów z terenu nieruchomości wymaga uzyskania zgody prezydenta miasta. Przepisu tego nie stosuje się do drzew i krzewów określonych w ust 4 ww. artykułu, między innymi do drzew i krzewów, których wiek nie przekracza 30 lat, usuwanych z terenu nieruchomości stanowiących własność lub będących w użytkowaniu wieczystym osób fizycznych. W dniu 26 października 2000r. organ I instancji został telefonicznie poinformowany o wycince drzewa rosnącego przy ulicy Rejmonta 10 w S. W związku z tym, że wycinka była prowadzona bez wymaganego zezwolenia, natychmiast przeprowadzono wizję lokalną. Podczas stwierdzono wycięcie przez pracowników Miejskiego Przedsiębiorstwa Zieleni Spółka z o.o. jednego drzewa o gatunku brzoza brodawkowata rosnącego na skraju posesji przy ul. Rejmonta 10. Obwód pnia ściętego drzewa pomierzonego komisyjnie zgodnie z wymogami rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 grudnia 1998r. w sprawie kar pieniężnych za naruszanie wymagań ochrony środowiska oraz rejestru decyzji dotyczących tych kar (Dz. U Nr 162 poz. 1138) na wysokości ścięcia, które miało miejsce przy podstawie pnia, wynosił 203 cm. Odcięty pień drzewa w chwili oględzin był już pocięty. Miejskie Przedsiębiorstwo Zieleni Spółka z o.o. wyjaśniło, że wycinki przedmiotowego drzewa dokonało na pisemne podanie z dnia 21.09.2000r. złożone przez M.M., która poinformowała, że drzewo to jest w wieku około 20-25 lat i na jego wycięcie w myśl obowiązujących przepisów nie potrzeba zgody administracyjnej. Do podania dołączone zostało zawiadomienie Sądu Rejonowego w S. VII Wydziału Ksiąg Wieczystych z dnia 6.06.2000r. o wykreśleniu w księdze wieczystej nr 59042 dotychczasowego właściciela Gminę Miejską oraz wpisaniu E. M. oraz M. M. na prawach współwłasności ustawowej do 1/2 części jako współwłaścicieli. Do drugiej 1/2 części działki prawa nabyli M. M. i A. M. Stan taki potwierdza wypis z rejestru gruntów. W związku z tym, że zgodnie z art. 48 ust. 4 pkt 4 ustawy o ochronie i kształtowaniu środowiska nie jest wymagana zgoda prezydenta miasta na usunięcie drzew i krzewów, których wiek nie przekracza 30 lat z terenu nieruchomości stanowiących własność lub będących w użytkowaniu wieczystym osób fizycznych, a na działce na której rosło drzewo nie było żadnej zabudowy (stary sklep został rozebrany), Miejskie Przedsiębiorstwo Zieleni Spółka z o. o. dokonało zleconej usługi i usunęło przedmiotowe drzewo (protokół z dnia 27 października 2000r.). Traktując w ten sposób sprawę można byłoby uznać, że drzewo to nie wymaga zgody prezydenta miasta na jego usunięcie. M. M. zataiła jednak fakt, że na działce tej planowana jest budowa pawilonu handlowo usługowego. Ma to ogromne znaczenie bowiem sytuacja ta zasadniczo wpływa na zakwalifikowanie osoby fizycznej do jednostek organizacyjnych, które są zobowiązane do uzyskania zezwolenia na usuwanie drzew i krzewów oraz którym za wycinkę drzew i krzewów zgodnie z art. 86 ust. 1 ustawy o ochronie i kształtowaniu środowiska w przypadku uzyskania wymaganej zgody nalicza się opłaty, a w przypadku wycinki bez uzyskania zezwolenia zgodnie z art. 110 ust 1b pkt 2 kary Przez jednostkę organizacyjną zgodnie z art. 3 pkt 8 ustawy o ochronie i kształtowaniu środowiska rozumie się przedsiębiorców w rozumieniu przepisów - Prawo działalności gospodarczej. Przedsiębiorcą zaś w rozumieniu ustawy z dnia 19 listopada 1999r. Prawo działalności gospodarczej (Dz. U. z 1999r. Nr 101 poz. 1178) jest osoba fizyczna, osoba prawna oraz niemająca osobowości prawnej spółka prawa handlowego, która zawodowo, we własnym imieniu podejmuje i wykonuje działalność gospodarczą. W świetle powyższego osoba fizyczna prowadząca działalność gospodarczą w rozumieniu ustawy o ochronie i kształtowaniu środowiska jest jednostką organizacyjną. O powyższym współwłaściciele działki byli zorientowani. Poinformowani byli bowiem przez tut. Wydział w uzasadnieniu decyzji Nr 3/99 Prezydenta Miasta z dnia 16 stycznia 1999r. nie zezwalającej na wycinkę tego samego drzewa, o którego wycięcie ubiegali się w okresie, kiedy na działce tej był jeszcze stary pawilon handlowy. Ponieważ drzewo zostało wycięte po rozebraniu pawilonu handlowego, w którym prowadzona była w ubiegłym okresie działalność gospodarcza, a właścicielka w podaniu skierowanym do Miejskiego Przedsiębiorstwa Zieleni zlecającym jego wycięcie oświadczyła, że drzewo to ze względu na wiek (20-25 lat) nie wymaga w myśl obowiązujących przepisów uzyskania zgody administracyjnej, tutejszy Urząd odstąpił od dalszego postępowania traktując współwłaścicieli jako osoby fizyczne. Ze względu jednak na to, że do Wydziału Gospodarki Komunalnej i Ochrony Środowiska w dniu 18.01.2001r. wpłynęła z Wydziału Urbanistyki i Architektury tutejszego Urzędu decyzja nr 598/00 z dnia 8.12.2000r. o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu dla inwestycji polegającej na budowie między innymi na tej działce pawilonu handlowo usługowego - tutejszy Wydział wszczął postępowanie. Wycięcie tego drzewa wiąże się bowiem z budową obiektu pod prowadzenie działalności gospodarczej. Rozbiórka starego pawilonu dokonana była w związku z planowaną budową nowego pawilonu o którego warunki zabudowy współwłaściciele wystąpili w niespełna trzy tygodnie po wycięciu drzewa. Ze względu na to, że usunięcie tego drzewa ma związek z działalnością gospodarczą zgodnie z wymogami art. 48 ust. 2 ustawy o ochronie i kształtowaniu środowiska wymagało uzyskania zezwolenia prezydenta miasta. Z uwagi na to, że drzewo to zostało wycięte bez uzyskania zezwolenia na jego usunięcie - prezydent miasta w myśl art. 110 ust. 1b pkt 2 zobowiązany jest do wymierzenia kary pieniężnej. Zgodnie z § 10 pkt 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 grudnia 1998r. w sprawie kar pieniężnych za naruszanie wymagań ochrony środowiska oraz rejestru decyzji dotyczących tych kar (Dz. U. Nr 162 poz. 1138) karę tą naliczono w oparciu o stawki kar pieniężnych zawarte w załączniku do rozporządzenia. Odwołanie od powyższej decyzji wnieśli M. i E. M. oraz A. i M. M., którzy zarzucając błąd w ustaleniach faktycznych oraz naruszenie prawa materialnego wnieśli o uchylenie decyzji i umorzenie postępowania. Odwołujący stwierdzili, że działka jest współwłasnością osób fizycznych i nie jest wykorzystywana do prowadzenia działalności gospodarczej. W chwili wycięcia drzewa i obecnie działalność gospodarcza na tej działce nie jest prowadzona. Wydanie decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu nie świadczy o tym, że na działce powstanie jakakolwiek zabudowa bądź że będzie na niej prowadzona działalność gospodarcza. Decyzją z dnia 2 kwietnia 2001r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Organ odwoławczy podzielił stanowisko organu I instancji, uznając przy tym ustalenie stanu faktycznego za wyczerpujące. W szczególności zaś Kolegium uznało, że wycięcie drzewa ma związek z prowadzoną przez skarżących działalnością gospodarczą tj. działalnością handlową. Z materiału dowodowego wynika w ocenie organu odwoławczego jednoznacznie, że przedmiotowe drzewo zostało usunięte nie przez osoby fizyczne, a osoby prowadzące działalność gospodarczą i jego wycięcie jest ściśle związane z ta działalnością. Nie ma więc zastosowania art. 48 ust. 4 ustawy o ochronie i kształtowaniu środowiska, który mówi, że nie wymaga zezwolenia usuwanie drzew i krzewów, których wiek nie przekracza 30 lat, usuwanych z terenów nieruchomości stanowiących własność lub będących w użytkowaniu wieczystym osób fizycznych. Skargę na powyższą decyzję wnieśli do Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy w Gdańsku M. i E. M. oraz A. M. M.zarzucając naruszenie art. 48 ust. 4 ustawy o ochronie i kształtowaniu środowiska oraz naruszenie zasad posterowani administracyjnego i domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji i poprzedzającej decyzji Prezydenta Miasta. Skarżący podnieśli, że na przedmiotowej działce wcześniej prowadzili działalność M. M. i E. M., którzy obecnie prowadzą działalność na innej nieruchomości. Ponadto wycinkę drzewa zleciła M. M., która na przedmiotowej nieruchomości nigdy nie prowadziła działalności. Pawilon handlowy został rozebrany w 1999r. Organ I instancji po otrzymaniu informacji o decyzji o warunkach zabudowy dla nieruchomości przy ul. Reymonta uznał, że wycinka drzewa nie została dokonana przez osoby fizyczne. Organowi II instancji powołał się na dane pochodzące z ewidencji działalności gospodarczej, na podstawie których przyjął, że wszyscy współwłaściciele maja status jednostki organizacyjnej i nieruchomość w momencie wycinki drzew była wykorzystywana do prowadzenia działalności gospodarczej. Organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę podtrzymał stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi. W toku postępowania zmarł skarżący E. M., a w jego miejsce wstąpili do sprawy następcy prawni, tj. M. M., M. M. i M. M. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1271) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta co do zasady sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Wojewódzki sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.). Oznacza to między innymi, że sąd nie może w ocenie legalności zaskarżonej decyzji ograniczać się jedynie do zarzutów sformułowanych w skardze, ale także powinien wadliwości kontrolowanego aktu podnosić z urzędu. Podstawę wymierzenia kary pieniężnej za usunięcie drzew stanowi art. 110 ust. 1b pkt 2 ustawy z dnia 31 stycznia 1980 r. o ochronie i kształtowaniu środowiska ( t.j. Dz.U. z 1994 r. Nr 49, poz. 196 ze. zm.), zgodnie z którym za naruszanie przez jednostki organizacyjne lub osoby fizyczne wymagań ochrony środowiska, polegające na usuwaniu drzew i krzewów bez wymaganego zezwolenia karę pieniężną wymierza wójt, burmistrz albo prezydent miasta. Przepis ten znajduje zastosowanie jedynie w przypadku, gdy na osobie, która usunęła drzewo ciążył obowiązek uzyskania zezwolenia na jego usunięcie. Kwestię zezwolenia na usunięcie drzew reguluje art. 48 ustawy z dnia 31 stycznia 1980 r. o ochronie i kształtowaniu środowiska. Zgodnie z art. 48 ust. 2 tej ustawy, usunięcie drzew i krzewów z terenu nieruchomości może nastąpić za zezwoleniem wójta, burmistrza albo prezydenta miasta, a organ może uzależnić udzielenie zezwolenia od przesadzenia drzew lub krzewów we wskazane przez niego miejsce, jeżeli przesadzenie takie jest możliwe, albo od zastąpienia drzew lub krzewów przewidzianych do usunięcia innymi drzewami lub krzewami. W ust. 4 art. 48 ustawodawca wskazał, że przepisu ust. 2 nie stosuje się do: 1) drzew i krzewów owocowych, 2) drzew i krzewów sadzonych na plantacjach, 3) drzew i krzewów, których wiek nie przekracza 5 lat, z zastrzeżeniem pkt 4, 4) drzew i krzewów, których wiek nie przekracza 30 lat, usuwanych z terenu nieruchomości stanowiących własność lub będących w użytkowaniu wieczystym osób fizycznych. Zezwolenie na usunięcie drzew, których wiek nie przekracza 30 lat z terenu nieruchomości stanowiącej własność osób fizycznych nie jest zatem wymagane. Skarżący zarzucili, że nieruchomość położona w S. przy ul. R. 10 stanowi ich współwłasność jako osób fizycznych, w niniejszej sprawie została zatem spełniona przesłanka art. 48 ust. 4 pkt 4 ustawy o ochronie i kształtowaniu środowiska. Bezsporne jest, że współwłaścicielami nieruchomości stanowiącej działkę nr 444/9 położoną w S. przy ul. Reymonta byli: E. M. i M. M. oraz A. M. i M. M. Przedmiotowe drzewo zostało wycięte w dniu 26 października 2000r. na zlecenie M. M. Ze znajdującej się w aktach administracyjnych opinii biologicznej z dnia 31 grudnia 1998r. wynika, że wiek drzewa wynosi od 20 do 25 lat. Ocena zasadności skargi przez Sąd sprowadza się do interpretacji pojęcia osoby fizycznej w rozumieniu art. 48 ust. 4 pkt 4 ustawy o ochronie i kształtowaniu środowiska. Ustalenie istnienia obowiązku uzyskania zezwolenia na usunięcie drzew winno być dokonane na dzień zaistnienia zdarzenia - usunięcia drzewa, późniejsze zaistnienie okoliczności powodujących powstanie takiego obowiązku nie może uzasadniać obciążenia karą podmiotów, które w chwili usunięcia drzew nie miały obowiązku uzyskania takiego zezwolenia. W związku z tym błędnie organy potraktowały skarżących jako przedsiębiorców. Zgodnie z art. 3 pkt 8 ustawy o ochronie i kształtowaniu środowiska, w brzmieniu obowiązującym w październiku 2000 r. ilekroć w ustawie tej jest mowa o jednostkach organizacyjnych rozumie się przez to przedsiębiorców w rozumieniu ustawy o działalności gospodarczej oraz jednostki organizacyjne nieprowadzące działalności gospodarczej. Obowiązująca wówczas ustawa z dnia 23 grudnia 1988 r. o działalności gospodarczej (Dz. U. Nr 41, poz. 324 ze zm.) w art. 2 ust. 2 stanowiła, iż podmiotem gospodarczym jest osoba fizyczna, osoba prawna a także jednostka organizacyjna nie mająca osobowości prawnej, utworzona zgodnie z przepisami prawa, jeżeli jej przedmiot działania obejmuje prowadzenie działalności gospodarczej. Na podstawie powyższej definicji spółka cywilna, której celem było prowadzenie działalności gospodarczej, jako jednostka organizacyjna nie mającą osobowości prawnej, była uznawana za podmiot gospodarczy. Podmiotów takich w rozumieniu ustawy z dnia 23 grudnia 1988 r. o działalności gospodarczej, nie stanowili natomiast wspólnicy spółki cywilnej. W dniu 1 stycznia 2001 r. weszła w życie ustawa z dnia 19 listopada 1999 r. Prawo działalności gospodarczej (Dz. U Nr 101 poz. 1178 ze zm.). W art. 2 ust. 3 tej ustawy wspólników spółki cywilnej w zakresie wykonywanej przez nich działalności gospodarczej uznano za przedsiębiorców. Przymiot przedsiębiorcy utraciła zaś spółka cywilna. Od tej chwili wspólników spółki cywilnej obciążał obowiązek uzyskania zezwolenia na wycięcie drzew. Jako jednostki organizacyjne w rozumieniu ustawy o ochronie i kształtowaniu środowiska, nie stanowili oni bowiem osób fizycznych w rozumieniu art. 48 ust. 4 pkt 4 tej ustawy. Późniejsza zmiana przepisów pozostaje jednak bez wpływu na ocenę braku obowiązku uzyskania zezwolenia na usunięcie drzew w chwili ich usunięcia przez skarżących. Wspólnicy spółki cywilnej nie stanowili jednak jednostek organizacyjnych w rozumieniu ustawy o ochronie i kształtowaniu środowiska, bowiem nie byli podmiotami gospodarczymi. Podmiotem tym była wyłącznie spółka jako jednostka organizacyjna nie mająca osobowości prawnej. Z zaświadczeń o wpisie do ewidencji działalności gospodarczej wynika, że współwłaściciele nieruchomości M. M. i E. M. prowadzili działalność gospodarczą w formie spółki cywilnej "E." natomiast współwłaścicielki M. M. i A. M. w formie spółki "R" Przedsiębiorstwo zaopatrzeniowe. Miejscem prowadzenia działalności spółki "R" był S. ul. Słowackiego 46, zaś spółki "E" S. ul. Reymonta oraz przy ul. Skargi 8A. Żadnej z tych spółek tej nie przysługiwało prawo własności nieruchomości. Właścicielami przedmiotowej nieruchomości były wyłącznie osoby fizyczne, nie będące jednostkami organizacyjnymi. Taki stan faktyczny wyczerpuje dyspozycję art. 48 ust. 4 pkt ustawy o ochronie i kształtowaniu środowiska i uzasadnia wniosek, że w sytuacji gdy wiek wyciętego drzewa nie przekraczał 30 lat skarżący byli zwolnieni z obowiązku uzyskania zezwolenia na ich wycięcie. Stanowisko, że wspólnicy spółki cywilnej będący właścicielami nieruchomości, na której rosną drzewa, byli zwolnieni z obowiązku uzyskania pozwolenia na ich usunięcie na podstawie art. 48 ust. 4 pkt ustawy o ochronie i kształtowaniu środowiska wyraził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 29 sierpnia 2001 r. w sprawie sygn. akt II SA/Kr 1889/98 (nie publ.). Orzekające w sprawie organy uznając, że przedmiotowe drzewo zostało usunięte nie przez osoby fizyczne, a osoby prowadzące działalność gospodarczą i jego wycięcie jest ściśle związane z tą działalnością nie sprecyzowały, o którą konkretnie działalność chodzi. Bezsporne przy tym jest, że na przedmiotowej nieruchomości w dacie wycięcia drzewa nie było żadnego obiektu budowlanego związanego z prowadzeniem przez wszystkich współwłaścicieli działki działalności gospodarczej. Nie ma przy tym znaczenia uzyskanie w dniu 8 grudnia 2000 r. przez dwóch współwłaścicieli tej nieruchomości decyzji ustalającej warunki dla budowy pawilonu handlowo-usługowego wraz z przyłączami na działce przy ul. Reymonta 10 w S. W sytuacji gdy wiek drzewa nie przekraczał 30 lat (okoliczność bezsporna) współwłaściciele nieruchomości nie mieli obowiązku uzyskania zezwolenia na jego wycięcie, skutkiem czego brak było podstaw do wymierzenia im kary za wycięcie drzewa na podstawie art. 110 ust. 1b pkt 2 ustawy o ochronie i kształtowaniu środowiska. Zaskarżona decyzja i decyzją ja poprzedzająca naruszają zatem przepisy art. 48 ust. 4 pkt i art. 110 ust. 1b pkt 2 ustawy o ochronie i kształtowaniu środowiska, co uzasadnia ich uchylenie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w zw. z art. 135 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją wadliwą decyzję Prezydenta Miasta z dnia 21 lutego 2001r. Na podstawie art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sąd orzekł, że uchylone decyzje nie mogą być wykonane. Wobec uwzględnienia skargi Sąd na podstawie art. 200 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zasądził od organu na rzecz skarżących zwrot kosztów postępowania przyjmując, że na koszty te składa się uiszczony przez skarżących wpis sądowy. Z uwagi na uwzględnienie skargi sprawa będzie ponownie rozpoznawana przez organ I instancji, który winien uwzględnić powyższe uwagi przy podejmowaniu rozstrzygnięcia. Zgodnie bowiem z treścią art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.-Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia.