II SA/Gd 527/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Alina Dominiak Sędziowie: NSA Anna Orłowska WSA Arkadiusz Despot-Mładanowicz (spr.) Protokolant Kinga Czernis po rozpoznaniu w dniu 15 września 2004 r. na rozprawie sprawy ze skargi M. S. na decyzję Wojewody z dnia 15 lutego 2002 r. Nr [...] w przedmiocie świadczenia przedemerytalnego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty z dnia 7 stycznia 2002 r. nr [...]. Starosta decyzją z dnia 7 stycznia 2002 r. na podstawie art. 37k ust. 9 ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (tekst jedn.: Dz. U. z 2001 r. Nr 6, poz. 56 ze zm.) odmówił przyznania M. S. prawa do świadczenia przedemerytalnego dla pracowników byłego państwowego przedsiębiorstwa gospodarki rolnej od dnia 28 grudnia 2001 r. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji podał, iż M. S. nie spełnia jednego z warunków przewidzianych w art. 37k ust. 9 cytowanej ustawy, tj. wymogu posiadania wieku 50 lat na dzień 1 stycznia 1995 r. M. S. w odwołaniu od powyższej decyzji powołała się na swoją złą sytuację materialną. Wojewoda decyzją z dnia 15 lutego 2002 r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy podał, że zgodnie z art. 37k ust. 9 o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu pracownikowi byłego państwowego przedsiębiorstwa gospodarki rolnej spełniającemu określone w ustawie warunki do uzyskania statusu bezrobotnego przysługuje świadczenie przedemerytalne, jeżeli w dniu wejścia w życie ustawy: 1) osiągnął wiek 50 lat - kobieta i 55 lat - mężczyzna, 2) przepracował w państwowym przedsiębiorstwie gospodarki rolnej 10 lat, 3) zamieszkuje w dniu nabycia prawa do świadczenia przedemerytalnego w powiecie (gminie) uznanym za zagrożonym szczególnie wysokim bezrobociem strukturalnym. Organ II instancji podał, że na bazie akt administracyjnych ustalił, że M. S. świadectwami pracy udokumentowała okres zatrudnienia w państwowych gospodarstwach rolnych w wymiarze ponad 10 lat, ponadto zamieszkuje w gminie uznanej za zagrożoną szczególnie wysokim bezrobociem strukturalnym. Niemniej jednak w dniu wejścia w życie ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, a więc w dniu 1 stycznia 1995 r. nie spełniała wyznaczonego kryterium dla kobiety, tzn. osiągnięcia wieku 50 lat. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego M. S. podała, że ustawa zmieniająca ustawę o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu weszła w życie w dniu 18 września 2001 r., a ona skończyła 50 lat w marcu 2001 r. Nadto skarżąca wskazała na ciężką sytuację materialną. Stosownie do art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie, jednakże z innych względów niż w niej przedstawione. Zgodnie bowiem z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) Sąd rozstrzygając w granicach danej sprawy nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W przedmiotowej sprawie w dniu orzekania przez organy obu instancji obowiązywał przepis art. 37k ust. 9 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu w brzmieniu wprowadzonym ustawą z dnia 17 grudnia 2001 r. o zmianie ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa, ustawy o ochronie roszczeń pracowniczych w razie niewypłacalności pracodawcy, ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, ustawy o zakazie stosowania wyrobów zawierających azbest, ustawy o Trójstronnej Komisji do Spraw Społeczno-Gospodarczych i wojewódzkich komisjach dialogu społecznego oraz ustawy o ułatwieniu zatrudnienia absolwentom szkół (Dz. U. Nr 154, poz. 1793). Niniejsza ustawa weszła w życie z dniem 1 stycznia 2002 r. i między innymi na miejsce zasiłku przedemerytalnego i świadczenia przedemerytalnego wprowadziła jedno świadczenie przedemerytalne, zmieniając przesłanki jego nabycia. Od dnia 1 stycznia 2002 r. przepis art. 37k ust. 9 brzmiał w sposób następujący: "Pracownikowi byłego państwowego przedsiębiorstwa gospodarki rolnej przysługuje świadczenie przedemerytalne, jeżeli w dniu 7 listopada 2001 r. posiadał status bezrobotnego oraz spełniał łącznie następujące warunki: 1) osiągnął wiek - co najmniej 50 lat kobieta i 55 lat mężczyzna, 2) posiadał okres uprawniający do emerytury - wynoszący co najmniej 20 lat dla kobiet i 25 lat dla mężczyzn, 3) był zatrudniony w pełnym wymiarze czasu pracy w państwowym przedsiębiorstwie gospodarki rolnej przez okres co najmniej 10 lat, 4) zamieszkiwał w powiecie (gminie) uznanym za zagrożony szczególnie wysokim bezrobociem strukturalnym." Jednocześnie w art. 11 ust. 2 ustawy z dnia 17 grudnia 2001 r. określono, że osoby, które przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy zarejestrowały się w powiatowym urzędzie pracy i spełniały warunki do nabycia prawa do zasiłku przedemerytalnego, świadczenia przedemerytalnego lub stypendium, nabywają oraz zachowują do nich prawo na dotychczasowych zasadach. Treść powyższego przepisu wskazuje, że dotyczy on wyłącznie osób, które przed wejściem w życie ustawy, zmieniającej w sposób zasadniczy system świadczeń dla osób, które przepracowały bardzo długie okresy czasu, a które dotknęła dezaktywacja zawodowa, zarejestrowały się w powiatowym urzędzie pracy i jednocześnie spełniały warunki do nabycia prawa do świadczeń w nim wymienionych. Przepis niniejszy stanowi wyraz respektowania zasady praw nabytych przez osoby spełniające, przed zmianą przepisów, przesłanki do nabycia prawa do określonych świadczeń. Jednocześnie z treści przedmiotowego przepisu nie można wyprowadzić wniosku, że przepisy dotychczasowe mają również zastosowanie do osób, które zarejestrowały się w powiatowym urzędzie pracy przed dniem wejścia w życie ustawy z dnia 17 grudnia 2001 r. i nie spełniały warunków do nabycia jednego z wymienionych w nim świadczeń. Gdyby intencją ustawodawcy było objęcie treścią niniejszego przepisu wszystkich osób, które zarejestrowały się w powiatowych urzędach pracy przed dniem 1 stycznia 2002 r. to wówczas inna byłaby jego treść. Stanowił by on wówczas, że do osób, które przed dniem wejścia w życie ustawy zarejestrowały się w powiatowym urzędzie pracy mają zastosowanie przepisy dotychczasowe. Wobec powyższego brak jest podstaw, aby uznać za uzasadnione rozstrzyganie, po dniu 1 stycznia 2002 r., o uprawnieniu skarżącej do świadczenia przedemerytalnego wyłącznie na podstawie stanu prawnego, obowiązującego w dacie złożenia wniosku o przyznanie świadczenia przedemerytalnego. Brak jest bowiem przepisu zakazującego rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy wedle przepisów obowiązujących w dniu wydania decyzji. Zakaz taki nie wynika z treści art. 37l ust. 1 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 stycznia 2002 r. Z jego treści wynika bowiem, że prawo do świadczenia przedemerytalnego przysługuje osobie, która spełniła warunki do jego nabycia w dniu rejestracji w powiatowym urzędzie pracy. Prawo do świadczenia przedemerytalnego ustala się na wniosek tej osoby. W tym miejscu należy wziąć pod uwagę wykładnię art. 37l ust. 1 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu jaką dokonał Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z dnia 11 marca 2002 r., OPS 14/01 (ONSA 2002/4/133). Wykładnia niniejsza dotyczyła treści art. 37l ust. 1 w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 grudnia 2001 r., jednakże z uwagi na posłużenie się przez ustawodawcę w dalszym ciągu sformułowaniem "spełnienia warunków do nabycia prawa" zachowała aktualność na gruncie art. 37l ust. 1 w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 stycznia 2002 r. W uzasadnieniu niniejszej uchwały NSA między innymi stwierdził, że "używając określeń w czasie przeszłym dokonanym ("spełniła warunki do ich nabycia") i odsyłając do wniosku złożonego przez osobę, która ubiega się o /.../ prawo do świadczenia przedemerytalnego, ustawodawca podkreślił, że decydujące znaczenie ma /.../ "spełnienie" ustawowych warunków w dniu rejestracji /.../." Wobec powyższego skoro przepis art. 37l ust. 1 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu odnosi się do spełnienia warunków do nabycia prawa do świadczenia przedemerytalnego w dniu rejestracji w powiatowym urzędzie pracy, zaś art. 11 ust. 2 ustawy z dnia 17 grudnia 2001 r. nie ogranicza stosowania przepisów obowiązujących od dnia 1 stycznia 2002 r. wobec osób, które zarejestrowały się przed wejściem w życie niniejszej ustawy i nie spełniały warunków do nabycia prawa do świadczenia przedemerytalnego, to należy uznać, że do osób, które zarejestrowały się do dnia 31 grudnia 2001 r. w powiatowym urzędzie pracy i nie spełniały ówczesnych warunków do nabycia świadczenia przedemerytalnego zastosowanie mają przepisy obowiązujące po dniu 1 stycznia 2002 r. Zatem organy administracji publicznej rozpatrując sprawę po dniu 1 stycznia 2002 r. nie mogły ograniczyć się jedynie do zbadania czy skarżąca spełniała przesłanki do nabycia prawa do świadczenia przedemerytalnego obowiązujące do 31 grudnia 2001 r., lecz w przypadku ustalenia, iż takich przesłanek wówczas nie spełniała, powinny ustalić czy w dniu rejestracji w urzędzie pracy spełniła przesłanki do nabycia niniejszego świadczenia określone w art. 37k ust. 9 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu w brzmieniu obowiązującym w dniu wydania zaskarżonej decyzji i czy w związku z tym może po dniu 1 stycznia 2002 r. uzyskać prawo do świadczenia przedemerytalnego. Wobec powyższego należy stwierdzić, iż doszło do naruszenia przepisów art. 11 ust. 2 ustawy z dnia 17 grudnia 2001 r. oraz art. 37k ust. 9 i art. 37l ust. 1 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu w brzmieniu obowiązującym po dniu 1 stycznia 2002 r., które to naruszenie miało wpływ na wynik sprawy. Rzeczą organów zatrudnienia będzie zatem ustalenie czy skarżąca w dniu rejestracji w powiatowym urzędzie pracy spełniła warunki do nabycia świadczenia przedemerytalnego, określone w przepisach obowiązujących po dniu 1 stycznia 2002 r. Jednocześnie organy będą miały na względzie treść art. 30 ustawy z dnia 30 kwietnia 2004 r. o świadczeniach przedemerytalnych (Dz. U. Nr 120, poz. 1252). Mając powyższe na względzie Sąd na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit.a) i art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) w związku z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) orzekł jak w sentencji wyroku. Jednocześnie Sąd nie określił w wyroku czy i w jakim zakresie zaskarżona decyzja nie może być wykonana. W ocenie Sądu wykładnia celowościowa prowadzi do wniosku, że art. 152 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi odnosi się do aktów lub czynności, które podlegają wykonaniu. Ratio legis niniejszego przepisu wskazuje, iż jego stosowanie ma zabezpieczyć stronę, której skarga została uwzględniona przed ewentualnym wykonaniem przez organ, przed uprawomocnieniem się wyroku, aktu uchylonego przez Sąd. W niniejszej sprawie decyzja odmawiająca przyznania świadczenia przedemerytalnego nie podlega wykonaniu, gdyż nie przyznaje ani nie pozbawia żadnego prawa, a zatem brak podstaw, aby odnosić się do kwestii jej wykonalności do czasu uprawomocnienia się wyroku.