II SA/Gd 527/11

WyrokWSA w Gdańsku2011-09-15

Skład orzekający: Tamara Dziełakowska, Jolanta Górska, Mariola Jaroszewska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy świadczenie pielęgnacyjne przysługuje osobie bezrobotnej, która nie podejmuje zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą z orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, mimo że osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim, którego współmałżonek ze względu na stan zdrowia nie jest w stanie sprawować opieki?
Ratio decidendi
Świadczenie pielęgnacyjne przysługuje osobie, która nie podejmuje zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą z orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, nawet jeśli osoba ta jest zarejestrowana jako bezrobotna i poszukuje pracy. Przesłanka wyłączająca prawo do świadczenia z powodu pozostawania osoby wymagającej opieki w związku małżeńskim nie ma zastosowania, gdy współmałżonek ze względu na stan zdrowia nie jest w stanie sprawować opieki.
Stan faktyczny
Z. M. złożyła wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad niepełnosprawnym ojcem J. T., który pozostaje w związku małżeńskim z G. T., osobą niezdolną do sprawowania opieki z powodu chorób. Organ I instancji odmówił przyznania świadczenia, powołując się na fakt pozostawania ojca w związku małżeńskim, a organ odwoławczy utrzymał decyzję, argumentując, że skarżąca poszukuje pracy i nie zrezygnowała z zatrudnienia. Skarżąca jest osobą bezrobotną, zarejestrowaną w urzędzie pracy bez prawa do zasiłku, sprawującą opiekę nad ojcem od około 5 lat.
Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego oraz decyzję Burmistrza Miasta – Kierownika Działu Świadczeń Rodzinnych Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Tamara Dziełakowska Sędziowie: Sędzia WSA Jolanta Górska Sędzia WSA Mariola Jaroszewska (spr.) Protokolant Starszy sekretarz sądowy Agnieszka Kowalczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 września 2011 r. sprawy ze skargi Z. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 7 kwietnia 2011 r., nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Burmistrza [...] z dnia 4 marca 2011 r., nr [...]. W dniu 10 stycznia 2011 r. do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej wpłynął wniosek Z. M. o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy w związku z opieką nad ojcem J. T. Działający z upoważnienia Burmistrza Miasta – Kierownik Działu Świadczeń Rodzinnych Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej decyzją z dnia 4 marca 2011 r. nr [[...]], odmówił przyznania na rzecz Z. M.: 1) świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy w związku z opieką nad J. T.; 2) składki na ubezpieczenie społeczne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy w związku z opieką nad J. T. oraz 3) składki na ubezpieczenie zdrowotne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy w związku z opieką nad J. T. Decyzja organu I instancji wydana została na podstawie art. 17 ust. 1 i ust. 5 pkt 2a oraz art. 24 ust. 1, 2, 2a, 4 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992 z późn. zm.). Uzasadniając organ I instancji wyjaśnił, iż nie można przyznać Z. M. wnioskowanego świadczenia, ponieważ J. T. pozostaje w związku małżeńskim. W wyniku przeprowadzonego wywiadu środowiskowego ustalono, iż wnioskująca nie zamieszkuje wspólnie z rodzicami, ale od 5 lat sprawuje opiekę nad niepełnosprawnym ojcem J. T. Opieka ta polega między innymi na pomocy przy myciu, ubieraniu ojca, podawaniu leków (w godz. 900, 1400, 2000), przygotowywaniu posiłków, praniu i sprzątaniu. W sumie wnioskująca poświęca na opiekę nad ojcem 8 godzin dziennie. Z. M. jest osobą bezrobotną, zarejestrowaną w Powiatowym Urzędzie Pracy bez prawa do zasiłku i, jak oświadczyła, obecnie poszukuje pracy. W 2010 r. uczestniczyła w projekcie systemowym MOPS. Ojciec wnioskującej – J. T. mieszka wraz z żoną G. T., która cierpi przewlekle na schorzenie serca, leczona jest z powodu przewlekłych chorób układu krążenia i układu ruchu, wymaga przyjmowania lekarstw, kontroli lekarskiej i opieki osób trzecich, oczekuje na komisję lekarską. J. T. jest trwale niezdolny do samodzielnej egzystencji od 1 sierpnia 2008 r. i pozostaje pod opieką lekarską. Zarówno do lekarza specjalisty, jak i do lekarza rodzinnego udaje się raz w miesiącu a z powodu schorzenia narządów ruchu (porusza się przy pomocy kuli) podczas wizyt u lekarzy towarzyszy mu córka Z. M.. G. i J. małżonkowie T. prócz córki Z. M. mają jeszcze dwóch synów, przy czym R. T. przebywa na leczeniu odwykowym w W. a syn – J. T. mieszka również w B., ale ma własną rodzinę i nie sprawuje opieki nad ojcem. Od decyzji organu I instancji odwołanie złożyła Z. M. Podała, iż ojciec jest całkowicie niezdolny do samodzielnej egzystencji, a matka nie może sprawować nad nim opieki. Samorządowe Kolegium Odwoławcze, działając na podstawie art. 17 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139 poz. 992 ze zm.), decyzją z dnia 7 kwietnia 2011 r. nr [[...]], utrzymało w mocy opisana wyżej decyzją organu I instancji. Kolegium ustaliło, iż J. T. - ojciec wnioskodawczyni - orzeczeniem Lekarza Orzecznika ZUS z dnia 12 maja 2008 r. nr akt [[...]] - uznany został za trwale niezdolnego do samodzielnej egzystencji, co w rozumieniu art. 3 pkt 21 lit a ustawy o świadczeniach rodzinnych jest równoznaczne ze stwierdzeniem znacznego stopnia niepełnosprawności. Opiekę nad ojcem sprawuje córka – Z. M., która, jak oświadczyła, poszukuje pracy. Kolegium wskazało, iż powodem odmowy udzielenia Z. M. świadczenia pielęgnacyjnego nie może być fakt pozostawania J. T. w związku małżeńskim (tak jak to przyjął organ I instancji), gdyż stan zdrowia jego żony uniemożliwia jej sprawowanie nad nim opieki. Jednakże, w ocenie Kolegium, powodem odmowy przyznania wnioskowanego świadczenia jest niezaistnienie przesłanki dotyczącej rezygnacji z zatrudnienia celem sprawowania opieki nad ojcem. Kolegium podkreśliło, iż wnioskująca poszukuje pracy i mimo opieki nad ojcem była w stanie w 2010 r. korzystać z programów organizowanych przez MOPS. Pomoc świadczoną ojcu w dotychczasowym zakresie uznał organ odwoławczy za wystarczającą. Na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego Z. M. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, domagając się jej uchylenia i przekazania sprawy organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia. Skarżąca nie zgadza się z argumentacją Kolegium odnośnie poszukiwania przez nią pracy i uczestnictwie w programach pomocowych MOPS, jako uniemożliwiających przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. W skardze podniesiono argumenty zawarte Wojewódzkiego uzasadnieniu wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku w sprawie II SA/Bk 776/10. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko. W piśmie procesowym z dnia 28 czerwca 2011 r. skarżąca oświadczyła, iż nie ma zatrudnienia i obecnie opiekuje się obojgiem rodziców, którzy mają znaczny stopień niepełnosprawności. Do pisma dołączyła kopię orzeczenia Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności z dnia 10 czerwca 2011 r. o zaliczeniu G. T. do znacznego stopnia niepełnosprawności. W odpowiedzi na powyższe, pismem z dnia 13 lipca 2011 r., Kolegium wyjaśniło, iż powodem odmowy przyznania Z. M. świadczenia pielęgnacyjnego nie był brak ustalenia stopnia niepełnosprawności matki skarżącej, a fakt deklarowania przez skarżącą podjęcia zatrudnienia. W ocenie Kolegium deklarowanie poszukiwania pracy wyklucza świadczenie, bowiem z istoty rzeczy jako rekompensata za rezygnację z zatrudnienia nie powinno stanowić źródła utrzymania w czasie poszukiwania pracy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz.1269 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje, w zakresie swojej właściwości, kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej. W postępowaniu sądowym badana jest zatem wyłącznie legalność aktu administracyjnego, czyli jego zgodność z przepisami prawa materialnego i prawidłowość przyjętej przez organ procedury, która doprowadziła do wydania aktu. Ponadto, stosownie do treści art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Kontroli Sądu w niniejszej sprawie poddana została decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego utrzymująca w mocy decyzję wydaną przez działającego z upoważnienia Burmistrza Miasta – Kierownika Działu Świadczeń Rodzinnych Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej, mocą której odmówiono przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad niepełnosprawnym ojcem. Organ I instancji odmówił skarżącej przyznania wnioskowanego świadczenia z uwagi na fakt pozostawania jej ojca w związku małżeńskim, zaś organ odwoławczy uznał, że poszukiwanie przez skarżącą pracy wyklucza możliwość przyznania jej świadczenia. Oba stanowiska należy uznać za wadliwe, a więc w ocenie Sądu skarga Z. M. zasługuje na uwzględnienie, gdyż zarówno zaskarżona decyzja jak i decyzja ją poprzedzająca naruszają prawo w stopniu uzasadniającym ich uchylenie. W sprawie niesporne jest, iż Z. M. wnioskiem z dnia 10 stycznia 2011 r. zwróciła się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad ojcem J. T. Z niekwestionowanych ustaleń organów wynika, iż wnioskująca sprawuje od około 5 lat opiekę nad ojcem, który jest trwale niezdolny do samodzielnej egzystencji (vide: orzeczenie Lekarza Orzecznika ZUS z dnia 12 maja 2008 r. Nr [[...]] – znajdujące się na karcie 13 akt administracyjnych organu I instancji). Ojciec skarżącej pozostaje w związku małżeńskim z G. T., która leczona jest z powodu przewlekłych chorób układu krążenia i układu ruchu, wymaga przyjmowania lekarstw, kontroli lekarskiej i opieki (vide: zaświadczenie lekarskie z dnia 7 stycznia 2011 r. - znajdujące się na karcie 8 akt administracyjnych organu I instancji). J. i G. T. oprócz córki – Z. M., mają jeszcze dwóch synów – R. T., który przebywa na leczeniu odwykowym w W. oraz J. T., mieszkającego w B. z własną rodzinę i nie sprawującego opieki nad ojcem. Z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika ponadto, iż Z. M. pozostaje bez zatrudnienia od dnia 31 stycznia 2009 r., jest zarejestrowana w Powiatowym Urzędzie Pracy bez prawa do zasiłku, a w 2010 r. uczestniczyła w jednym z projektów systemowych MOPS. Materialnoprawną podstawą odmowy przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego stanowił art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r., Nr 139, poz. 992, z późn. zm.) który w brzmieniu aktualnym na dzień rozstrzygnięcia stanowi, że świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. Nr 9, poz. 59, z późn. zm.) ciąży obowiązek alimentacyjny, 3) opiekunowi faktycznemu dziecka - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji, albo osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Stosownie zaś do treści art. 17 ust. 5 pkt 2a ustawy świadczenia pielęgnacyjne nie przysługują, jeżeli osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim. Odnosząc się do treści uzasadnienia decyzji organu I instancji należy wskazać, iż w orzecznictwie sądowoadministracyjnym ukształtował się pogląd, zgodnie z którym prokonstytucyjna wykładnia art. 17 ust. 5 pkt 2a ustawy prowadzi do wniosku, że przewidziane w tym przepisie wyłączenie uprawnienia do świadczenie pielęgnacyjnego, nie znajduje zastosowania w przypadku złożenia wniosku o przyznanie takiego świadczenia przez współmałżonka na drugiego z małżonków oraz w przypadku złożenia wniosku przez osobę należącą do kręgu osób wskazanych w art. 17 ust. 1 ustawy w związku ze sprawowaniem opieki nad osobą, której małżonek ma stwierdzony znaczny stopień niepełnosprawności (vide: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 grudnia 2009 r. sygn. akt I OSK 722/09, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 11 marca 2009 sygn. akt II SA/Ol 60/09 – dostępne na stronie internetowej www.cbois.nsa.gov.pl, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 11 marca 2009 r. sygn. akt II SA/Ol 61/09 Lex Nr 533538). Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 17 grudnia 2009 r. sygn. akt I OSK 722/09 (dostępny na stronie internetowej www.cbois.nsa.gov.pl) wyjaśnił, iż negatywna przesłanka z art. 17 ust. 5 pkt 2a ustawy, rozumiana w sposób bezwzględny, wywołuje daleko idące negatywne konsekwencje dla rodziny i małżeństwa. Gdy stan zdrowia obydwojga małżonków powoduje, że nie są oni w stanie być dla siebie wzajemnie wsparciem, pozostali członkowie rodziny, którzy chcą - a jednocześnie mają również obowiązek - sprawować nad nimi opiekę, nie mogą uzyskać świadczenia, które uzyskaliby gdyby taki związek małżeński nie istniał. Tak rozumiany przepis oznacza pewnego rodzaju sankcję dla osób pozostających w związku małżeńskim i w konsekwencji taka wykładnia nie może się ostać w świetle art. 18 Konstytucji RP. Osoby pozostające w związku małżeńskim, których małżonkowie z uwagi na wiek lub stan zdrowia nie są w stanie sprawować nad nimi opieki, powinny być traktowane jednakowo, jak osoby, które w związku małżeńskim nie pozostają. Obydwie bowiem kategorie osób w jednakowym stopniu wymagać będą opieki osób trzecich. Z kolei w uzasadnieniu postanowienia z dnia 1 czerwca 2010 r. sygn. akt P 38/09 Trybunał Konstytucyjny powołał się na istniejącą w orzecznictwie sądowo- administracyjnym utrwaloną i względnie jednolitą praktykę interpretacji art. 17 ust. 5 pkt 2a ustawy. W orzeczeniach sądów administracyjnych - wyrokach WSA w Olsztynie II SA/Ol 60/09, II SA/Ol 61/09 i II SA/Ol 386/09 oraz wyrokach NSA o sygn. akt I OSK 722/09 i I OSK 723/09 – przyznaje się pierwszeństwo wykładni celowościowej i systemowej tej regulacji przed jego wykładnią językową, uznając, że pozostawanie w związku małżeńskim przez osoby wymagające opieki nie powinno być uważane za przesłankę odmowy prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w wypadku, gdy oboje małżonkowie legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, a osobą ubiegającą się o świadczenie jest ich dziecko. Trybunał Konstytucyjny wyraził przekonanie, iż zastosowana w tych orzeczeniach prokonstytucyjna wykładnia art. 17 ust. 5 pkt 2a ustawy zasługuje na aprobatę i winna być stosowana przez sądy administracyjne. Trybunał Konstytucyjny stwierdził również, iż obecne rozwiązanie ustawodawcze jest sprzeczne z przepisami Konstytucji i niespójne z ratio legis świadczenia pielęgnacyjnego oraz innymi rozwiązaniami zakwestionowanej ustawy. Również w wyroku z dnia 18 lipca 2008 r. w sprawie P 27/07 (OTK-A 2008/6/107) Trybunał Konstytucyjny stwierdził, iż w sytuacji, gdy członek rodziny wywiązuje się ze swych obowiązków zarówno prawnych, jak i moralnych wobec chorego krewnego, co wymaga rezygnacji z zarobkowania, to osoba ta winna otrzymać od Państwa odpowiednie wsparcie. Świadczenie pielęgnacyjne nie tylko stanowi formę wsparcia rodziny pozostającej w trudnej sytuacji materialnej faktycznej, ale również zdejmuje z Państwa i jego organów obowiązek zapewnienia opieki osobom jej potrzebującym w formach zorganizowanych, zinstytucjonalizowanych. W późniejszym orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjęto ponadto, iż brak jest podstaw do uznania, iż okoliczność faktyczna, jaką jest stan zdrowia małżonka wyłączający możliwość sprawowania przez niego opieki nad współmałżonkiem może być wykazana jedynie przez złożenie orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności. Fakt, że stan zdrowia współmałżonka osoby posiadającej orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności uniemożliwia mu sprawowanie opieki nie musi być wykazany orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, lecz może być wykazany również innymi dowodami (zob. wyrok WSA w Gdańsku z dnia 8 grudnia 2010 r., sygn. akt II SA/Gd 589/10, dostępny na stronie internetowej www.cbois.nsa.gov.pl). Z kolei Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w wyroku z dnia 22 marca 2010 r. sygn. akt II SA/Kr 1236/09 (dostępny na stronie internetowej www.cbois.nsa.gov.pl) wskazał, iż w sytuacji gdy małżonek osoby legitymującej się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności nie jest w stanie, z uwagi na stan zdrowia, sprawować opieki nad współmałżonkiem brak jest podstaw do stosowania art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy, mimo braku stwierdzenia w okolicznościach tej sprawy znacznego stopnia niepełnosprawności. Mając zatem na względzie utrwaloną linię orzeczniczą, którą Sąd orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela, należało stwierdzić, iż w kontrolowanym postępowaniu nie znajdowało zastosowania wyłączenie wynikające z art. 17 ust. 5 pkt 2a ustawy o świadczeniach rodzinnych. G. T. – małżonka J. T., z uwagi na podeszły wiek oraz stwierdzone choroby z pewnością nie jest w stanie sprawować nad nim opieki. Okoliczność tę potwierdza materiał dowodowy znajdujący się w aktach administracyjnych. Taki stan zdrowia małżonki osoby wymagającej opieki znany był obu organom, Sąd na marginesie tylko zauważa, iż potwierdza go złożone przez skarżącą w trakcie trwania postępowania sądowego orzeczenie Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności z dnia 10 czerwca 2011 r. o zaliczeniu G. T. do znacznego stopnia niepełnosprawności. Z opisanych wyżej przyczyn odmowna decyzja organu I instancji była wadliwa, z powodu naruszenia poprzez jego zastosowanie prawa materialnego, art. 17 ust. 5 pkt 2a ustawy o świadczeniach rodzinnych. Organ II instancji twierdzi zaś, że przyczyną odmowy uzyskania przez Z. M. przedmiotowego świadczenia stanowi niezaistnienie przesłanki dotyczącej "rezygnacji z zatrudnienia" celem sprawowania opieki nad ojcem. Również to stanowisko w świetle okoliczności niniejszej sprawy oraz wykładni art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych należało uznać za błędne. Stosownie do treści art. 17 ust. 1 tej ustawy świadczenie pielęgnacyjne przysługuje uprawnionym osobom, pod warunkiem, że nie podejmują one lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji, albo osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Zapis zawarty w art. 17 ust. 1 ustawy określa dwa niezależne od siebie stany faktyczne. Pierwszy, w którym osoba legitymowana nie podejmuje zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o niepełnosprawności, i drugi w którym osoba legitymowana rezygnuje z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o niepełnosprawności. W pierwszym przypadku, chodzi o sytuację, kiedy osoba zainteresowana przyznaniem świadczenia pielęgnacyjnego nie pracuje i nie trudni się jakąkolwiek pracą zarobkową, czyli nie podejmuje zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, by opiekować się osobą legitymującą się orzeczeniem o niepełnosprawności, w drugim zaś, kiedy z uwagi na konieczność sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o niepełnosprawności, osoba zainteresowana uzyskaniem świadczenia pielęgnacyjnego rezygnuje z dotychczasowego sposobu aktywności zawodowej i zarobkowej np. rozwiązuje stosunek pracy (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 lipca 2008 r., sygn. akt I OSK 1364/07, Baza orzeczeń Lex nr 535018 i z dnia 24 października 2008 r., sygn. akt I OSK 1758/07, Baza orzeczeń Lex nr 501328). Skarżąca Z. M., będąc niespornie osobą bezrobotną, zarejestrowaną w Powiatowym Urzędzie Pracy bez prawa do zasiłku, jak wynika z okoliczności sprawy nie pracuje, a więc nie podejmuje zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, z kolei nie podejmując zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej nie musi z nich rezygnować. Sam fakt poszukiwania przez skarżącą pracy nie zmienia wobec tego jej sytuacji prawnej w rozumieniu art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Zarejestrowanie się w Powiatowym Urzędzie Pracy oznacza tyle, że osoba ta znajduje się w ewidencji bezrobotnych, natomiast nie odzwierciedla to w żaden sposób rzeczywistego celu aktywności. Składając wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, osoba bezrobotna, będąc z definicji jedynie "gotową do zatrudnienia", jak stanowi art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. Nr 99, poz. 1001 ze zm.), rezygnuje z tej gotowości, przez co także tylko z potencjalnej pracy, którą dopiero mógłby zaproponować jej organ zatrudnienia. Potencjalne zatrudnienie nie jest jednak, jak przekonywająco wyjaśnia to przywołane orzecznictwo sądowe, tożsame z trwającym zatrudnieniem, z którego - jak wymaga art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych - osoba zainteresowana ma zrezygnować. Ponadto każda osoba bez pracy, nawet bez faktycznej rejestracji w powiatowym urzędzie pracy, może szukać pracy, może deklarować gotowość do jej podjęcia, co jednak nie wyklucza prawa do świadczenia pielęgnacyjnego (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 października 2008 r., sygn. akt I OSK 1758/07, Baza orzeczeń Lex 501328). Status osoby bezrobotnej nie może eliminować osoby zainteresowanej z grona tych osób, którym przysługuje świadczenie pielęgnacyjne w myśl art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Jak wyjaśnia Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 2 lipca 2008 r., sygn. akt I OSK 1364/07 (Baza orzeczeń Lex nr 535018), za taką wykładnią przemawia również art. 17 ust. 5 ustawy, który określa, w jakich sytuacjach świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje. Ustawodawca w jego treści nie wykluczył osób bezrobotnych, czy to z prawem do zasiłku czy bez. Gdyby prawodawcy zależało na pozbawieniu osób bezrobotnych możliwości ubiegania się o świadczenia pielęgnacyjne, z pewnością uczyniłby to w powyższym przepisie. Podzielając przedstawione wyżej stanowiska judykatury Sąd orzekający w niniejszej sprawie uznał, że organ odwoławczy aprobując odmowę przyznania świadczenia naruszył przepisy prawa materialnego art. 17 ust. 1 pkt 2 oraz ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Ponadto Kolegium wadliwie, naruszając w sposób istotny przepis art. 7 i art. 80 kpa, ustaliło oceniło zebrany w sprawie materiał dowodowy, przyjmując iż wnioskodawczyni nie "rezygnuje z zatrudnienia" poprzez gotowość do jego podjęcia. W świetle przedstawionych wyżej i niespornych okoliczności sprawy Z. M. w dacie zaskarżonego rozstrzygnięcia odpowiadała warunkom ustawy o świadczeniach rodzinnych dla przyznania wnioskowanego świadczenia. Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organ pomocy społecznej, będąc związany wykładnią prawa dokonaną przez Sąd, rozpatrzy wniosek skarżącej uwzględniając jej sytuację wymaganą dla przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w związku z art. 135 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji. Sąd nie zawarł w wyroku rozstrzygnięcia opartego na przepisie art. 152 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi określającego, czy i w jakim zakresie zaskarżona decyzja nie może być wykonana, uznając, iż z uwagi na negatywny charakter kontrolowanego aktu jest ono zbędne.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.09.2026. · Źródło