II SA/Gd 529/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Sędzia WSA Wanda Antończyk po rozpoznaniu w dniu 5 lipca 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku K. G. o przyznanie prawa pomocy w sprawie z jego skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 30 kwietnia 2008 r. Nr [...] w przedmiocie lokalizacji inwestycji celu publicznego postanawia odmówić przyznania K. G. prawa pomocy w zakresie częściowym przez zwolnienie z kosztów sądowych. K. G. zwrócił się we wniosku z 4 kwietnia 2013 r. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Ze złożonego oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wnioskodawcy wynika, że prowadzi on gospodarstwo domowe z narzeczoną, mając na utrzymaniu syna. Źródłem utrzymania rodziny jest dochód z gospodarstwa rolnego, który - wedle oświadczenia wnioskodawcy wynosi 938 zł miesięcznie oraz zasiłek z MOPS w wysokości 477 zł miesięcznie. Wnioskodawca oświadczył, że jest właścicielem domu o powierzchni 200 m2 oraz nieruchomości rolnej o powierzchni 4,2303 ha. Poza powyższymi składnikami majątku, nie posiada żadnych nieruchomości, oszczędności, przedmiotów wartościowych, czy pojazdów mechanicznych. W postanowieniu z 28 maja 2013 r. referendarz sądowy odmówił wnioskodawcy przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym przez zwolnienie z kosztów sądowych. W uzasadnieniu tego postanowienia wskazano, że wnioskodawca został wezwany do doprecyzowania okoliczności dotyczących jego sytuacji osobistej, zarobkowej i majątkowej. Wnioskodawca, pomimo wezwania, nie nadesłał dokumentów źródłowych, a tym samym uniemożliwił pozytywne rozpatrzenie zgłoszonego przez niego wniosku. W sprzeciwie od powyższego postanowienia K. G. domagał się zmiany postanowienia. W uzasadnieniu swego pisma napisał, że w roku 2012 dochodu z gospodarstwa rolnego nie osiągnął, gdyż była klęska żywiołowa. Napisał też, że jego rodzice prowadzą osobne gospodarstwo domowe i utrzymują się z renty inwalidzkiej o niskiej wysokości. Opłacają ½ energii elektrycznej (dom posiada jeden licznik pomiarowy). Do sprzeciwu załączono opinię Wojewody z 2 listopada 2012 r., obrazującą poniesiona szkodę w gospodarstwie rolnym wnioskodawcy w okresie od 1 czerwca 2012 r. do 31 lipca 2012 r. w kwocie 95 802 zł. W toku niniejszego postępowania sądowego wnioskodawca ubiegał się już o przyznanie mu prawa pomocy. Na mocy prawomocnego postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z 18 stycznia 2010 r. (k-145) wnioskodawca uzyskał prawo pomocy w zakresie częściowym przez zwolnienie od wpisu sądowego od skargi, zaś w pozostałym zakresie odmówiono uwzględnienia wniosku strony. Wnioskodawca wówczas prowadził jednoosobowe gospodarstwo domowe. Źródłem jego utrzymania był dochód z gospodarstwa rolnego, który wedle zaświadczenia Prezydenta Miasta wynosił 7 866,45 zł rocznie (655 zł miesięcznie). Wnioskodawca powoływał się wówczas na klęskę suszy, która ograniczyła jego dochody, narażając go na stratę w kwocie ponad 56 000 zł. Wnioskodawca był właścicielem domu o powierzchni 200 m2 oraz nieruchomości rolnej o powierzchni 4,2303 ha i wedle oświadczenia, nie posiadał żadnych innych nieruchomości, oszczędności, przedmiotów wartościowych, czy pojazdów mechanicznych. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony traci moc a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Sąd uczynił przedmiotem niniejszej sprawy rozpoznanie wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Z przedstawionego wyżej stanu faktycznego wynika, że sprawa z wniosku skarżącego o udzielenie mu prawa pomocy w zakresie częściowym została już rozstrzygnięta prawomocnym postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z 18 stycznia 2010 r., mocą którego przyznano mu prawo pomocy w zakresie częściowym przez zwolnienie od uiszczenia wpisu sądowego od skargi wniesionej w niniejszej sprawie oraz odmówiono przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. Ponieważ jednak postanowienie w sprawie prawa pomocy należy do postanowień niekończących postępowania w sprawie, to zgodnie z art. 165 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi może ono zostać uchylone lub zmienione wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby było zaskarżone, a nawet prawomocne. Zmiana okoliczności sprawy, uzasadniającą zmianę stanowiska w przedmiocie braku podstaw do przyznania skarżącemu prawa pomocy wynikającego z wydanego w sprawie prawomocnego postanowienia, winna dotyczyć okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy. Wystąpienie tych okoliczności po wydaniu postanowienia winno wpływać na odmienną ocenę sytuacji skarżącego i jego możliwości w zakresie pokrycia kosztów postępowania. W świetle powyższego, ponowne złożenie wniosku o przyznanie prawa pomocy jest dopuszczalne, a przyznanie prawa pomocy może nastąpić tylko wówczas, gdy strona wnioskująca wykaże, że jej sytuacja finansowa uległa pogorszeniu w porównaniu z tą, jaka była podstawą odmowy udzielenia prawa pomocy. Analiza przytoczonych przez stronę okoliczności winna być zatem dokonana pod kątem przytoczenia przez wnioskodawców nowych faktów, nieznanych w chwili rozpoznawania pierwszego wniosku, które uzasadniałyby odmienną ocenę ich sytuacji w kontekście istnienia przesłanek przyznania prawa pomocy, określonych w treści art. 246 § 1 ustawy, tj. wykazania – w tym konkretnym przypadku - że wnioskodawca nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 ustawy). Zważyć należy, że w niniejszej sprawie sąd zwrócił się do skarżącego o nadesłanie dokumentów źródłowych w celu ustalenia wszystkich okoliczności związanych z jego sytuacją majątkową, rodzinną i dochodową, a przede wszystkim mając na uwadze konieczność zidentyfikowania okoliczności, skutkujących pogorszeniem tej sytuacji od czasu rozpoznania pierwszego wniosku w przedmiocie prawa pomocy, a więc od połowy 2008 r. Wnioskodawca, pomimo wezwania, nie nadesłał tych dokumentów źródłowych, nie złożył też żadnych oświadczeń. Okoliczności takich nie przedstawił również w sprzeciwie. W tej sytuacji, uniemożliwił on dokonanie pełnych i nie budzących wątpliwości ustaleń odnoszących się do jego aktualnej sytuacji rodzinnej, majątkowej i zarobkowej, pozwalających na porównanie ich z tymi, które zaprezentowane zostały w pierwszym wniosku o przyznanie prawa pomocy (złożonym w połowie 2008 r.). Zważyć należy, że rozpatrując wniosek o przyznanie prawa pomocy sąd opiera się na danych, oświadczeniach i dokumentach przedstawionych przez stronę. Stosownie bowiem do treści art. 252 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o jej stanie majątkowym i dochodach, a jeżeli wniosek składa osoba fizyczna, ponadto dokładne dane o stanie rodzinnym. Warto podkreślić, że przepis art. 255 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, który miał w sprawie zastosowanie, nakłada na wnioskodawcę obowiązek współdziałania z sądem w zakresie gromadzenia dowodów źródłowych i wyjaśnienia wszystkich okoliczności w celu ustalenia jego rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych. Brak tej współpracy przez niedostarczenie dokumentów bądź nieskładnie wyczerpujących oświadczeń musi mieć z kolei wpływ na dokonywaną ocenę wniosku o przyznanie prawa pomocy (por. B. Dauter, Gromadzenie materiału dowodowego. Obowiązek współdziałania strony z sądem [w:] S. Babiarz, B. Dauter, M. Niezgódka – Medek, Koszty postępowania w sprawach administracyjnych i sądowoadministracyjnych, Warszawa 2007, s. 244). Z uwagi na fakt, że na stosowne wezwanie wnioskodawca nie odpowiedział w istocie niewyjaśniona została kwestia wysokości rzeczywistych dochodów gospodarstwa rolnego, ewentualnych zasobów pieniężnych jak i kosztów utrzymania rodziny. Odnosząc się z kolei do okoliczności podniesionych w sprzeciwie należy zauważyć, że przedstawiona opinia wojewody dotyczy szkód, które wystąpiły w czerwcu i lipcu 2012 r. Okoliczności te nie mogą mieć zatem znaczenia dla oceny sytuacji majątkowej i dochodów strony w lipcu 2013 r. Poza tym, składając pierwszy swój wniosek o przyznanie prawa pomocy wnioskodawca również powoływał się na klęskę suszy i straty jakie poniósł w związku z tym żywiołem. Nie jest to zatem okoliczność, której sąd nie analizował, wydając postanowienie z 18 stycznia 2010 r. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, że niewykonanie wezwania do złożenia dodatkowych oświadczeń lub dokumentów uniemożliwia dokonanie rzetelnej analizy sytuacji finansowej strony (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1 marca 2006 r., sygn. akt II OZ 235/06; orzeczenia.nsa.gov.pl). Tym samym bierność wnioskodawcy w powyższym zakresie należy postrzegać jako niewykazanie przesłanek, o których mowa w art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 165 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Wobec powyższego, na mocy przepisu art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 165 cytowanej wyżej ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji postanowienia.