II SA/Gd 529/11

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Agnieszka Dusza-Kasprzyk po rozpoznaniu w dniu 8 listopada 2011r.na posiedzeniu niejawnym wniosku Fundacji w S. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi na uchwałę Rady Miasta z dnia 27 stycznia 2006r., nr [...] w przedmiocie wyrażenia zgody na zawarcie umowy dotyczącej spraw majątkowych gminy postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. Wnioskiem z dnia 30 września 2011r. Fundacja złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata. W uzasadnieniu wskazane zostało, iż Fundacja działa w interesie publicznym, nie prowadzi działalności gospodarczej i nie otrzymuje dotacji od organów administracji, bowiem występuje przeciwko łamaniu prawa przez te organy. Według oświadczenia Fundacja w ostatnim roku obrotowym uzyskała zysk w wysokości 412,99 zł. Z uwagi na fakt, że zawarte w tymże wniosku oświadczenia skarżącej okazały się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych, zarządzeniem z dnia 5 października 2011 roku wezwano skarżącą do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez dostarczenie konkretnych dokumentów i złożenie stosownych oświadczeń. W odpowiedzi skarżąca nadesłała statut Fundacji, z którego wynika, iż działa na podstawie przepisów ustawy z dnia 6 kwietnia 1984r. o fundacjach. Fundacja została założona przez B. J. w dniu 24 kwietnia 2004r. Z przedłożonego statutu wynika, iż Fundacja podejmuje działania na rzecz obywateli, kultury i środowiska. Majątek Fundacji stanowią: fundusz założycielski w kwocie 10 tys. zł, składniki majątkowe wniesione przez założycielkę Fundacji B. J. w formie dokumentalnego archiwum autorskich zbiorów filmowych na nośnikach telewizyjnych obejmującego 820 pozycji o łącznej przybliżonej wartości jeden milion dwieście tysięcy złotych, sprzęt telewizyjny o wartości 10 tys. zł do obsługi archiwum i edukacji. Dochodami fundacji będą: dotacje, darowizny, spadki, zapisy i nawiązki, świadczenia od sponsorów, dochody z prowadzonej działalności na cele statutowe, dochody z majątku fundacji, dochody ze zbiórek i imprez publicznych, dywidendy i zyski z akcji i udziałów, subwencje. Statut zezwala na prowadzenie przez Fundacje działalności w rozmaitych dziedzinach. Została przedstawiona także umowa użyczenia pomiędzy B. J., właścicielką nieruchomości przy ul. A. 10 w S. a nią samą działającą w imieniu Fundacji, nieruchomości przy ul. A. 10 w S. o pow. całkowitej 600 m2, z tej umowy wynika iż koszty bieżącego utrzymania nieruchomości ponosi Fundacja. Z przedłożonych wyciągów z rachunków bankowych wynika, iż pozostają tam w dyspozycji Fundacji niskie środki rzędu kilkudziesięciu złotych. Założycielka a jednocześnie prezes Fundacji oświadczyła, iż koszty administracyjne i koszty działalności statutowej ponosi sama, finansując je z własnej emerytury. Fundacja działalności nie prowadzi i dochodów nie osiąga. Rozpatrując przedmiotowy wniosek zważono, co następuje: Osoby prawne i pozostałe jednostki organizacyjne podobnie jak osoby fizyczne mogą ubiegać się prawo pomocy. Stosownie do brzmienia art. 245 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. W przypadku osób prawnych i innych jednostek organizacyjnych nieposiadających osobowości prawnej prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym – gdy osoba ta wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania (art. 246 § 2 pkt 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi) bądź w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, ze nie ma żadnych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania(art. 246 § 2 pkt 1ustawy). Zasadą jest, że każdy wnoszący sprawę do Sądu zobowiązany jest ponosić koszty sądowe, a tylko zupełny brak możliwości finansowych może skutkować zwolnieniem od ich ponoszenia. Należy więc zaznaczyć, że chodzi o taką sytuację finansową, która obiektywnie nie daje możliwości zgromadzenia odpowiednich środków na poniesienie kosztów sądowych. Przyznanie prawa pomocy nastąpić może w przypadku wykazania, że wnioskujący nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek lub pełnych kosztów postępowania. Obejmuje zatem osoby lub podmioty, które ze względu na niskie dochody i szczególną sytuację faktyczną bądź prawną przy największej staranności nie mogą ponieść tych kosztów. Z oświadczeń strony skarżącej oraz przedłożonych przez nią dokumentów źródłowych wynika, że z powodu braku jakichkolwiek przychodów Fundacja nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Mimo tak przedstawionej sytuacji materialnej w sprawie - od 2004r. od daty założenia Fundacji przez jej obecnego prezesa Fundacja ta funkcjonuje, nie wynika, aby posiadała jakiegokolwiek zaległości, zgodnie z przedłożoną umową Fundacja utrzymuje 600 m2 powierzchni w nieruchomości przy ul. A. 10 w S., ponadto Fundacja prowadzi bieżącą działalność. Co prawda prezes Fundacji nie wskazał miesięcznych czy rocznych kosztów utrzymania Fundacji, jednak wedle oświadczenia wnioskodawcy – środki te w całości pochodzą ze środków prywatnych jej prezesa, który nadto z tego samego źródła finansuje wszelkie koszty działania Fundacji. W ocenie referendarza sądowego kwoty uzyskiwane przez Fundację od jej prezesa winno się traktować jako środki uzyskiwane ze źródeł przewidzianych w jej statucie w pkt 1 (darowizny) lub 2 (świadczenia od sponsorów). Tym samym w argumentacji przedstawionej dla poparcia rozpoznawanego wniosku stwierdzić należy rozbieżność wykluczającą możliwość stwierdzenia braku dostatecznych środków na poniesienie przez Fundację pełnych kosztów postępowania. Fundacja korzysta bowiem z zadeklarowanego, ale i realnego, wynikającego z dokonywanych wpłaty na jej rachunek, wsparcia finansowego, pozwalającego na prowadzenie działalności, dla której została powołana. W konsekwencji referendarz sądowy uznał, że dzięki kwotom uzyskiwanym w wyżej wskazany sposób wnioskująca fundacja jest w stanie zdobyć dostateczne środki na poniesienie w sprawie pełnych kosztów postępowania. Oznacza to, że w ustalonym w sprawie stanie faktycznym nie może być mowy o spełnieniu przesłanki określonej w art. 246 § 2 pkt 1 i 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, warunkującym uwzględnienie rozpoznawanego wniosku. Należy zauważyć, że w przypadku osób prawnych - wnoszących o przyznanie prawa pomocy, zasadnicze znaczenie ma fakt, iż sprawa ma ścisły związek z prowadzoną przez nie działalnością i możliwość prowadzenia takiej działalności nie powinna - z reguły, obciążać dochodów budżetowych Skarbu Państwa. Gdyby przyjąć odmienne stanowisko, budżet ten, a w konsekwencji całe społeczeństwo miałoby kredytować działania skarżącej, związane z dochodzeniem przed sądami określonych roszczeń, czy też – jak ma to miejsce w niniejszej sprawie, kwestionujące na drodze sądowej uchwałę organu administracji publicznej. W ocenie Sądu brak wystarczających dochodów nie może być dostatecznym uzasadnieniem dla skutecznego żądania przez skarżącą przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitego zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata, w sytuacji, gdy skarżąca nie zgromadziła dostatecznych środków na ten cel. W świetle powyższych przepisów fundacje muszą mieć świadomość, iż przystępując do aktywnej realizacji zamierzonych celów i z powołaniem się na nie m.in. w postępowaniu sądowoadministracyjnym, powinny się liczyć z obowiązkiem ponoszenia kosztów i przeznaczyć odpowiednie środki na ich pokrycie. Mając na uwadze treść zacytowanego art. 3 ustawy o fundacjach stwierdzić należy, iż Fundator zobligowany jest do zapewnienia składników majątkowych, pozwalających realizować cele fundacji. Fundacja nie można przerzucać kosztów swej działalności na koszt Skarbu Państwa, czyli wszystkich podatników. Nadmienić należy, iż w razie wyczerpania środków finansowych i majątku fundacji, fundacja podlega likwidacji w sposób wskazanych w statucie (art. 15 ust. 1 ustawy o fundacjach). Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 246 § 2 pkt 1 i 2 Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, referendarz sądowy postanowił, jak w sentencji, o odmowie przyznania prawa pomocy