II SA/Gd 530/07

WyrokWSA w Gdańsku2007-10-10

Skład orzekający: Wanda Antończyk, Krzysztof Ziółkowski, Janina Guść

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej może zawiesić postępowanie administracyjne na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. z powodu niezgodności wpisu w księdze wieczystej ze stanem rzeczywistym, gdy organ posiada wiedzę o tej niezgodności i nie ma sporu co do rzeczywistego właściciela?
Ratio decidendi
Organ administracji publicznej nie może zawiesić postępowania administracyjnego na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. z powodu niezgodności wpisu w księdze wieczystej ze stanem rzeczywistym, jeśli organ posiada wiedzę o tej niezgodności i nie ma sporu co do rzeczywistego właściciela. W takiej sytuacji organ powinien sam ustalić rzeczywisty stan prawny, ponieważ wpis w księdze wieczystej ma charakter deklaratoryjny, a jego niezgodność z rzeczywistością może być obalona w postępowaniu administracyjnym.
Stan faktyczny
Skarżący domagali się zwrotu wywłaszczonej nieruchomości. Po uchyleniu decyzji organów pierwszej i drugiej instancji przez WSA, Wojewoda wydał postanowienie o zawieszeniu postępowania administracyjnego, powołując się na konieczność ujawnienia w księdze wieczystej rzeczywistego właściciela nieruchomości, którym po wyroku WSA jest Gmina Miasto G. Skarżący wnieśli skargę, zarzucając organom brak rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego we własnym zakresie lub brak wystąpienia o jego rozstrzygnięcie.
Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku uchylił zaskarżone postanowienie Wojewody oraz poprzedzające je postanowienie Prezydenta Miasta, zasądził od Wojewody na rzecz skarżących zwrot kosztów postępowania i orzekł, że zaskarżone postanowienie nie może być wykonane.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Wanda Antończyk Sędziowie: Sędzia NSA Krzysztof Ziółkowski Sędzia WSA Janina Guść (spr.) Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Diana Wojtowicz po rozpoznaniu w dniu 10 października 2007 r. na rozprawie sprawy ze skargi L. G., A. G., R. G., J. S. na postanowienie Wojewody z dnia [...], nr [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania administracyjnego w sprawie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości 1/ uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Prezydenta Miasta z dnia [...], nr [...], 2/ zasądza od Wojewody na rzecz skarżących solidarnie kwotę 408 (czterysta osiem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania, 3/ orzeka, że zaskarżone postanowienie nie może być wykonane. W dniu 9 grudnia 1996 r. L. G., J. G. (obecnie S.), A. G. i R. G. wystąpili z wnioskiem o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, położonej w G. przy ul. Bema i ul. I Armii Wojska Polskiego, oznaczonej w dacie wywłaszczenia jako działka nr 408/1, 403/2, 687/2, 633/530 o łącznej pow. 2.284 m2. Decyzją z dnia 6 września 2000 r., nr [...], Prezydent Miasta, orzekł o: 1) odmowie zwrotu części wywłaszczonej nieruchomości, położonej w G. przy ul. I Armii Wojska Polskiego 6, oznaczonej jako działki nr: 1082/403 inr 1100/403, przy ul. Bema 27, oznaczonej jako działka nr 687/2, przy ul. Krasickiego 2, oznaczonej jako działka nr 633/50, 2) o zwrocie na rzecz wnioskodawców, każdemu po ¼ części wywłaszczonej nieruchomości położonej w G. przy ul. Bema i ul. I Armii Wojska Polskiego 6, oznaczonej jako działki nr: 408/1 i nr 1099/403, 3) o tym, że nieruchomość wywłaszczona podlega zwrotowi w stanie, w jakim znajduje się w dniu jej zwrotu, 4) o zobowiązaniu osób, o których mowa w pkt 2, do zwrotu na rzecz Gminy Miasta G. wypłaconego odszkodowania, które po waloryzacji wraz z kwotą odpowiadającą wielkości zwiększenia wartości nieruchomości po jej wywłaszczeniu wynosi 2.302.142 zł. Na podstawie decyzji Prezydenta Miasta z dnia 6 września 2000 r. nr [...] w księdze wieczystej KW nr 56444, prowadzonej przez Sąd Rejonowy w G., jako współwłaściciele nieruchomości, oznaczonej jako działki nr: 408/1 i 1099/403, zostali wpisani: L. G., J. G., R. G. i A. G. W toku kontroli instancyjnej Wojewoda, decyzją z dnia 2 kwietnia 2002 r. nr [...], utrzymał w mocy decyzję Prezydenta Miasta z dnia 6 września 2000 r. w pkt 1, 2 i 3, uchylił ją w pkt 4 w zakresie wysokości ustalonego odszkodowania i ustalił odszkodowanie za wywłaszczoną nieruchomość, położoną w G. przy ul. Bema i ul. I Armii Wojska Polskiego 6, oznaczoną jako działki nr: 408/1 i 1099/403 i zobowiązał wnioskodawców do zwrotu na rzecz Gminy Miasta zwaloryzowanego odszkodowania w oparciu o wskaźniki wzrostu cen towarów i usług konsumpcyjnych, w kwocie 171.332,86 zł. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wyrokiem z dnia 19 sierpnia 2004 r., sygn. akt II SA/Gd 1023/02, stwierdził nieważność powyższej decyzji Wojewody w części opisanej w pkt 1 decyzji, uchylił tę decyzję w całości w pozostałej części oraz uchylił w całości decyzję Prezydenta Miasta z dnia 6 września 2000 r. Wojewoda postanowieniem z dnia 3 listopada 2004 r., nr [...], wyłączył Prezydenta Miasta, wykonującego zadanie starosty z zakresu administracji rządowej, od załatwienia przedmiotowej sprawy i wyznaczył Prezydenta Miasta, wykonującego zadanie starosty z zakresu administracji rządowej, do jej rozpatrzenia. Postanowieniem z dnia 18 kwietnia 2007 r., nr [...], powołując się na art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., art. 142 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami oraz art. 35 ust. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece tj. Dz.U. z 2001 r., nr 124, poz. 1361 ze zm.), Prezydent Miasta zawiesił z urzędu postępowanie administracyjnego dotyczące zwrotu nieruchomości położonej w G. przy ul. Bema i Wojska Polskiego, stanowiącej wydzielone geodezyjnie działki nr: 408/1 i 1099/403, zapisanej w księdze wieczystej KW nr 56444, prowadzonej przez Sąd Rejonowy w G. W uzasadnieniu wskazano, iż potrzeba zawieszenia postępowania wynika z uprzedniej konieczności ujawnienia w księdze wieczystej rzeczywistego właściciela przedmiotowej nieruchomości, którym – po wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 19 sierpnia 2004 r., sygn. akt II SA/Gd 1023/02, jest Gmina Miasto G. Zażalenie na wskazane postanowienie wniosła Gmina Miasto G., reprezentowana przez Prezydenta Miasta, wnosząc o jego uchylenie i nakazanie organowi pierwszej instancji prowadzenia postępowania. Zażalenie na to postanowienie wnieśli również skarżący L. G., R. G., A. G. i J. S. zarzucając rażące naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. w związku z art. 100 § 1, 2 i 3 k.p.a., polegające na: braku rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego we własnym zakresie, ewentualnie braku jednoczesnego wystąpienia do odpowiedniego organu o rozstrzygnięcie zagadnienia wstępnego. Wskazano, iż organ administracji nie rozważył możliwości rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego we własnym zakresie, ze względu na zagrożenie strony niepowetowaną szkodą w razie zawieszenia postępowania. Rozpoznając zażalenie Wojewoda postanowieniem z dnia 15 czerwca 2007 r., nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 144 k.p.a. oraz w związku z art. 9a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał, że przez pojęcie zagadnienia wstępnego rozumie się sytuacje, w których wydanie orzeczenia merytorycznego w sprawie będącej przedmiotem postępowania przed właściwym organem, uwarunkowane jest uprzednim rozstrzygnięciem wstępnego zagadnienia prawnego. W przedmiotowej sprawie niezbędne jest zawieszenie postępowania administracyjnego, do czasu dokonania prawidłowego wpisu w księdze wieczystej KW nr 56444, prowadzonej przez Sąd Rejonowy w G., odnośnie działek nr 408/1 i 1099/403. Zgodnie z przepisami ustawy o gospodarce nieruchomościami rozpatrzenie sprawy o zwrot wywłaszczonej nieruchomości jest możliwe, jeśli nieruchomość, będąca przedmiotem postępowania jest własnością Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego. Natomiast w księdze wieczystej KW nr 56444 jako właściciele działek nr 408/1 1099/403, nadal widnieją osoby fizyczne. Organ wskazał, iż uprawnienie i obowiązek do dokonania prawidłowego wpisu we wskazanej księdze wieczystej posiada zarówno Gmina Miasta G., jak i skarżący. Wskazane strony posiadają w tym względzie interes prawny i faktyczny i to im powinno zależeć na szybkim rozpatrzeniu sprawy i wydaniu decyzji przez Prezydenta Miasta , w kwestii zwrotu przedmiotowej nieruchomości. W ocenie organu szczególny obowiązek dotyczący ujawnienia prawa własności nieruchomości ciąży na Prezydencie Miasta, działającym zarówno w imieniu Gminy, jak i wykonującym zadanie starosty z zakresu administracji rządowej. W szczególności zgodnie z art. 35 ust. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. księgach wieczystych i hipotece (Dz.U. nr 19, poz. 147 ze zm.) właściciel nieruchomości jest obowiązany do niezwłocznego złożenia wniosku o ujawnienie swego prawa w księdze wieczystej. Organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa (art. 6 kpa), a dotychczasowy stan prawny nieruchomości ujawniony w księdze wieczystej KW nr 56444, prowadzonej przez Sąd Rejonowy w G., odnośnie działek nr 408/1 i 1099/403, pozostaje w sprzeczności z wyrażoną w art. 5 ustawy o księgach wieczystych i hipotece zasadą "rękojmi wiary publicznej ksiąg wieczystych". Zgodnie z art. 36 ust. 1 w/w ustawy, organy administracji rządowej i jednostek samorządu terytorialnego zawiadamiają sąd właściwy do prowadzenia księgi wieczystej o każdej zmianie właściciela nieruchomości, dla której założona jest księga wieczysta. Ponadto, ustawa prawo geodezyjne i kartograficzne z dnia 17 maja 1989 r. (tj.: Dz.U. z 2005 r. nr 240, poz. 2027 ze zm.) nakłada na starostów obowiązek prawidłowego prowadzenia ewidencji gruntów i budynków, a w szczególności: gromadzenia i prowadzenia państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego. Zatem nie można zgodzić się ze stanowiskiem Gminy Miasta G., iż nie ma ona interesu prawnego w ujawnianiu prawa własności, działek nr 408/1 i 1099/403, gdyż przedmiot zwrotu został wydany wnioskodawcom w 2001 r., a Miasto G. w świetle treści wniosku - nie będzie właścicielem tej nieruchomości w przyszłości. Natomiast uprawnienia i obowiązek skarżących L. G., R. G., A. G. i J. S., do ujawnienia stanu prawnego, wynikającego z wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 19 sierpnia 2004 r. sygn. akt II SA/Gd 1023/02, wynikają m.in. z art. 10 ustawy o księgach wieczystych i hipotece. W razie niezgodności między stanem prawnym nieruchomości ujawnionym w księdze wieczystej, a rzeczywistym stanem prawnym osoba, której prawo nie jest wpisane lub jest wpisane błędnie albo jest dotknięte wpisem nieistniejącego obciążenia lub ograniczenia, może żądać usunięcia niezgodności. Skargę na powyższe postanowienie wnieśli L. G., R. G., A. G. oraz J. S. Skarżący podnieśli zarzut rażącego naruszenia przepisów postępowania - art. 97 § 1 pkt 4 w zw. z art. 100 § 1, 2 i 3 k.p.a. mającego istotny wpływ na wynik sprawy, polegającego na braku rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego we własnym zakresie przez organ administracji ewentualnie braku jednoczesnego wystąpienia do odpowiedniego organu o rozstrzygnięcie zagadnienia wstępnego. W uzasadnieniu skargi wskazano, iż zawieszenie postępowania na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. obliguje organ administracji do jednoczesnego wystąpienia do właściwego organu lub sądu o rozstrzygnięcie zagadnienia wstępnego albo wezwania strony do wystąpienia o to w oznaczonym terminie. Skarżący wskazali, że organy administracji w niniejszej sprawie winny były we własnym zakresie wystąpić do Sądu Rejonowego w G. o wpisanie Gminy Miasta G. jako właściciela przedmiotowej nieruchomości, a treść takiego wystąpienia winna była znaleźć się w postanowieniu o zawieszeniu. Podjęcie powyższych kroków było uzasadnione ze względu na postawę Gminy Miasta G., która odmawiała złożenia wniosku o wpis do księgi wieczystej. Nadto, podniesiono, że przed zawieszeniem postępowania organy administracji nie rozważyły możliwości rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego we własnym zakresie, a zawieszenie postępowania mogłoby spowodować niepowetowaną szkodę dla strony. Skarżący podkreślili, iż z samego faktu długotrwałości toczącego się postępowania w przedmiocie zwrotu zabytkowej nieruchomości położonej w centrum G. ponoszą niepowetowaną szkodę. Nieruchomości ta ulega degradacji, bowiem ze względu na nieuregulowany stan prawny wstrzymane są jakiekolwiek prace remontowe i konserwatorskie. Wskazano, iż Gmina miasto G. nie kwestionuje uprawnień skarżących do domagania się zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, a w związku z tym bezsporny jest stan prawny i faktyczny przedmiotowej nieruchomości i nie ma przeszkód, aby organ prowadzący postępowanie we własnym zakresie rozstrzygnął zagadnienie wstępne. Dodatkowo wskazano, iż wniosek o zwrot nieruchomości dotyczy działek gruntu o numerach 1082/403, 1100/403, 687/2, 633/530, 408/1 oraz 1099/403, a jedynie w stosunku do ostatnich dwóch Gmina Miasta G. nie jest wpisana jako właściciel. Jeżeli chodzi natomiast o pozostałe działki brak jest przeszkód do rozstrzygnięcia wniosku, albowiem to Gmina Miasta G. jest wpisana w księdze wieczystej jako właściciel nieruchomości. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację sformułowaną w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Organ odwoławczy wskazał, iż organ administracji, jest zobowiązany do wystąpienia do właściwego organu lub sądu o rozstrzygnięcie zagadnienia wstępnego tylko wówczas, gdy w świetle przepisów prawa materialnego i procesowego będzie legitymowany do złożenia wniosku o wszczęcie postępowania przed innym organem lub sądem. W przedmiotowej sprawie rozstrzygnięcie zagadnienia wstępnego należy do właściwości sądu, natomiast Prezydent Miasta G. nie może wystąpić o jego rozstrzygnięcie, gdyż nie posiada legitymacji procesowej. W rozpatrywanej sprawie przepisy prawa wymagają bowiem złożenia wniosku o wpis w księdze wieczystej. Przepis art. 100 § 1 k.p.a. nie daje organowi legitymacji do żądania wszczęcia postępowania i udziału w nim, a do czasu uregulowania stanu prawnego działek gruntu nr 408/1 i 1099/403 nie jest możliwe prowadzenie postępowania o zwrot całej nieruchomości. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153 poz. 1269 ze zm.) stanowi, iż sąd administracyjny sprawuje, w zakresie swej właściwości, kontrolę pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej. Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Podstawę wydania zaskarżonego postanowienia stanowił art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., zgodnie z którym organ administracji publicznej zawiesza postępowanie, gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. Dane zagadnienie ma charakter zagadnienia wstępnego gdy 1) zagadnienie to wyłania się w toku postępowania administracyjnego; 2) jego rozstrzygniecie należy do innego organu lub sądu; 3) wymaga ono "uprzedniego" rozstrzygnięcia, tzn. musi poprzedzać rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji; 4) istnieje zależność między uprzednim rozstrzygnięciem zagadnienia wstępnego a rozpatrzeniem sprawy i wydaniem decyzji. Najistotniejszym elementem zagadnienia wstępnego jest istnienie zależności między uprzednim rozstrzygnięciem zagadnienia wstępnego a rozpatrzeniem sprawy i wydaniem decyzji oraz konieczność rozpatrzenia danej kwestii przez inny organ. Stan faktyczny wynikający ze zgromadzonego w toku postępowania materiału dowodowego potwierdza, iż wpisu w księdze wieczystej KW nr 56444 skarżących jako współwłaścicieli, każdego w ¼ części nieruchomości obejmującej działki gruntu nr 408/1 oraz 1099/403, dokonano w oparciu o decyzję Prezydenta Miasta z dnia 6 września 2000 r., nr[...], następnie uchyloną wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 19 sierpnia 2004 r. Tak ustalonego stanu faktycznego nie kwestionowała żadna ze stron postępowania. W niniejszej sprawie organy administracji uznały, że bez ustalenia stanu prawnego nieruchomości obejmującej działki gruntu nr 408/1 i 1099/403 nie mogą rozstrzygnąć sprawy o ich zwrot w trybie ustawy o gospodarce nieruchomościami, a ustalenie to powinno nastąpić w toku postępowania, które pozwoli na ujawnienie w księdze wieczystej prawa własności obecnego, faktycznego właściciela Gminy Miasta G. W ocenie Sądu stanowisko to jest nietrafne. Z art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (t.j. Dz. U. Nr 124 z z 2001 r. poz. 1361 ze zm.) wynika, że księgi wieczyste prowadzi się w celu ustalenia stanu prawnego nieruchomości. Art. 3 tej ustawy wprowadza domniemanie prawne, że prawo jawne z księgi wieczystej jest wpisane zgodnie z rzeczywistym stanem prawnym. Zgodnie z art. 5 ustawy o księgach wieczystych i hipotece w razie niezgodności między stanem prawnym nieruchomości ujawnionym w księdze wieczystej a rzeczywistym stanem prawnym treść księgi rozstrzyga na korzyść tego, kto przez czynność prawną z osobą uprawnioną według treści księgi nabył własność lub inne prawo rzeczowe (rękojmia wiary publicznej ksiąg wieczystych). Treść wpisów w księdze wieczystej może różnić się od rzeczywistego stanu prawnego, a dokonanie wpisu w księdze wieczystej nie pociąga za sobą samo przez się, zmiany stanu prawnego nieruchomości. Wpisy danych ustalających stan prawny nieruchomości mają bowiem znaczenie ujawniające (ustalające – deklaratoryjne), nie tworząc prawa ani nie sanują jego braku, chyba że co innego wynika z wyraźnych przepisów prawa, które nadają konstytutywny charakter niektórym wpisom i w takim przypadku ich dokonanie jest warunkiem powstania, zmiany albo przeniesienia prawa. Wpis przenoszonego prawa własności nieruchomości ma charakter deklaratoryjny, a jego utrata i nabycie nie są zależne od dokonania wpisu. Przewidziane w art. 3 domniemanie zgodności wpisu z rzeczywistym stanem prawnym jest domniemaniem wzruszalnym jako takie może być obalone przez przeciwstawienie mu dowodu przeciwnego (co potwierdza m. in. treść art. 4 cytowanej ustawy, stanowiącego, iż przeciwko domniemaniu prawa wynikającemu z wpisu w księdze wieczystej nie można powoływać się na domniemanie prawa wynikające z posiadania). Usuwanie niezgodności między stanem prawnym nieruchomości ujawnionym w księdze wieczystej a rzeczywistym stanem prawnym odbywa się w trybie art. 10 ust. 1 o księgach wieczystych i hipotece, stanowiącego, iż osobie której prawo nie jest wpisane lub jest wpisane błędnie albo jest dotknięte wpisem nieistniejącego obciążenia lub ograniczenia, przysługuje roszczenie o usunięcie tej niezgodności. Celem tego powództwa jest zmiana wpisu w księdze na wpis odpowiadający rzeczywistemu stanowi prawnemu. W przepisach ustawy o księgach wieczystych i hipotece nie została wyrażona zasada, że dowód przeciwko treści wpisu może być przeprowadzony tylko w postępowaniu o uzgodnienie księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym. Domniemanie z art. 3 ust. 1 ustawy o księgach wieczystych i hipotece można zatem obalić także w innym postępowaniu, jako przesłankę rozstrzygnięcia, w oparciu o wszelkie dostępne środki dowodowe. Takie też stanowisko zajął Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 26 marca 1993 r. sygn. akt III CZP 14/93 (OSNC 1993/11/196) i wyrokach z dnia 10 grudnia 1993 r., I CRN 202/93 (Lex Nr 79940) oraz 6 grudnia 2000 r. sygn. akt III CKN 179/99 (Lex Nr 51805) Stanowisko, iż organ administracji nie może rozpoznać niniejszej sprawy z uwagi na nieodpowiadający rzeczywistości wpis w księdze wieczystej prawa własności nieruchomości jest zatem błędne. Wykazanie, iż prawo własności przysługuje innemu podmiotowi niż wpisany w księdze wieczystej jest bowiem co do zasady możliwe także w tym postępowaniu. Oceniając możliwość rozstrzygnięcia takiej kwestii w toku postępowania administracyjnego należy mieć na względzie, iż kwestia nabycia prawa własności jest sprawą z zakresu prawa cywilnego. W szeregu zatem sytuacji – np. istnienia sporu miedzy stronami co do nabycia prawa własności albo wynikających z innych przyczyn uzasadnionych wątpliwości organu administracji co do prawa własności, za celowe uznać należy skierowanie stron na drogę postępowania cywilnego. Natomiast w sytuacji, gdy kwestia komu w rzeczywistości przysługuje prawo własności nieruchomości jest między stronami bezsporna i nie może budzić uzasadnionych wątpliwości organu administracji, organ ten może dokonać ustalenia, iż prawo własności nieruchomości przysługuje podmiotowi, który nie jest wpisany do księgi wieczystej. W szczególności, gdy podstawą wpisu w księdze wieczystej przejścia prawa własności nieruchomości była wydana w prowadzonym postępowaniu decyzja administracyjna, która została następnie uchylona na skutek skargi do sądu administracyjnego, okoliczność, iż wpis w księdze wieczystej nie odpowiada rzeczywistemu stanowi prawnemu, nie może budzić jakichkolwiek wątpliwości organu administracji, prowadzącego sprawę przekazaną do ponownego rozpatrzenia. Organ ten wie, że wpis w księdze wieczystej jest niezgodny z rzeczywistym stanem prawnym. Podobnie jak będący w złej wierze nabywca nie może zasłaniać się treścią wpisu w księdze wieczystej (art. 6 ust. 2 ustawy o księgach wieczystych i hipotece), organ administracji nie może powoływać się na ten wpis, posiadając wiedze o jego sprzeczności z rzeczywistym stanem prawnym. Skoro w niniejszej sprawie podstawą wpisu w księdze wieczystej wnioskodawców jako właścicieli nieruchomości była decyzja Prezydenta Miasta z dnia 6 września 2000 r., uchylona wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 19 sierpnia 2004 r., sygn. akt II SA/Gd 1023/02, organ administracji rozpatrując wniosek mógł sam dokonać ustalenia, iż właścicielem nieruchomości jest figurująca poprzednio w księdze wieczystej Gmina G. Domniemanie wynikające z art. 3 ust. 1 ustawy o księgach wieczystych i hipotece zostało obalone wobec niewątpliwej wiedzy organu o uchyleniu decyzji administracyjnej stanowiącej podstawę wpisu. Powyższe wnioski organy administracji orzekające w niniejszej sprawie winny były wywieść samodzielnie, bez potrzeby zawieszania postępowania i odsyłania stron na drogę postępowania cywilnego w celu rozstrzygnięcia kwestii własności przedmiotowych działek. Takie działanie organu było sprzeczne z wynikającą z art. 12 § 1 k.p.a. zasadą szybkości postępowania administracyjnego. W rozpoznawanej sprawie nie wystąpiło zagadnienie wstępne uzależniające jej rozstrzygnięcie od orzeczenia innego organu i brak było podstaw do zawieszenia postępowania na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. Analizowanie zarzutów strony odnośnie obowiązku zastosowania przez organ administracji art. 100 k.p.a. jest zatem zbędne. Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), uchylił zaskarżone postanowienie oraz poprzedzającego je postanowienie Prezydenta Miasta G. Na podstawie art. 152 prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd orzekł, iż uchylone postanowienie nie może być wykonane, brak jest bowiem aksjologicznych podstaw do zachowania skuteczności wadliwego i uchylonego postanowienia, wstrzymującego bieg postępowania administracyjnego. W oparciu o art. 200 w związku z art. 202 § 2 prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd zasądził od Wojewody na rzecz skarżących solidarnie kwotę 408 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania, w tym kwotę 100 zł tytułem uiszczonego wpisu sądowego, kwotę 240 zł tytułem wynagrodzenia pełnomocnika i kwotę 68 zł tytułem opłat od pełnomocnictw.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 27.07.2026. · Źródło