II SA/Gd 534/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA Wanda Antończyk po rozpoznaniu w dniu 10 listopada 2011 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy wniosku I. S. o przyznanie prawa pomocy w sprawie z jej skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 30 maja 2011 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego postanawia: odmówić wnioskodawczyni przyznania prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata. Wnioskiem z dnia 25 sierpnia 2011r. I. S. zwróciła się o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. W uzasadnieniu podniosła, że jest osobą samotną, niepełnosprawną w stopniu umiarkowanym. Od dnia 1 kwietnia 2011r. ma przyznane przez MOPS świadczenie pielęgnacyjne w związku z opieką nad swoją matką, która choruje na chorobę Parkinsona i ma orzeczony znaczny stopień niepełnosprawności. Kwota świadczenia pielęgnacyjnego wynosi 520 zł. Wnioskodawczyni otrzymuje także dodatek mieszkaniowy w kwocie 151 zł. Wnioskodawczyni podała, że w związku z tym, że jej czynsz wynosi 242 zł to pomimo posiadania dodatku musi dopłacać do czynszu kwotę 91 zł. Skarżąca podała także, że stan jej zdrowia wymaga stałego zażywania leków na niedoczynność tarczycy, nadprodukcje cholesterolu i nadciśnienie tętnicze dlatego nie stać jej na opłacenie pomocy prawnej. Skarżąca zamieszkuje sama w mieszkaniu o pow. 31 m2. Postanowieniem z dnia 11 października 2011 r. referendarz sądowy odmówił wnioskodawczyni przyznania prawa pomocy we zakresie ustanowienia adwokata. Skarżąca w dniu 17 października 2011 r. wniosła sprzeciw nie zgadzając się z odmową przyznania prawa pomocy. Skarżąca podniosła, że jest osobą po 21 latach pracy nauczycielskiej pomimo to nie posiada uprawnienia do renty z ZUS co zmusza ja do stałego wnoszenia skarg na lekarzy i funkcjonowanie opieki społecznej. Od roku 1999 pozostaje bez pracy, nieustannie się leczy i stan zdrowia wymaga systematyczności i kontynuacji leczenia. W ocenie skarżącej nikt nie może wymagać od niej żadnych dokumentów dotyczących sytuacji matki skarżącej zwłaszcza, że skarżąca i jej matka prowadzą odrębne gospodarstwa domowe. Zdaniem skarżącej sąd otrzymał wystarczające dokumenty na temat sytuacji bytowej, ponadto fakt pozostawania bez pracy przez 10 lat i słaby stan zdrowia są wystarczające aby otrzymać bezpłatną pomoc prawną. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wniosek jest niezasadny i podlega oddaleniu. Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej w dalszej części uzasadnienia - p.p.s.a., w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Taka też sytuacja zaistniała w niniejszej sprawie, gdyż skarżąca I. S. wniosła skutecznie sprzeciw. Z treści przepisów art. 243 § 1, art. 244 § 1, art. 245, art. 246 oraz art. 252 p.p.s.a. wynika, że osobie fizycznej może być przyznane na jej wniosek prawo pomocy w zakresie całkowitym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, w zakresie częściowym zaś, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wykazanie powyższych okoliczności powinno nastąpić poprzez złożenie na urzędowym formularzu stosownego oświadczenia obejmującego dokładne dane o stanie rodzinnym i majątkowym. Od Sądu zależy uznanie oświadczenia za wystarczające dla przyznania prawa pomocy we wskazanym zakresie oraz ewentualne domaganie się dodatkowych dokumentów i oświadczeń. Odnosząc się do wniosku skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym stwierdzić należy, że zgodnie z art. 239 pkt 1 lit. a cytowanej ustawy strona skarżąca działanie lub bezczynność organu w sprawach z zakresu pomocy i opieki społecznej nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych. Zatem skoro skarżąca jest zwolniona z obowiązku ponoszenia kosztów sądowych w niniejszej sprawie, jej wniosek wymaga rozpoznania jedynie w zakresie zastępstwa prawnego na zasadach prawa pomocy. W ocenie Sądu w rozpatrywanej sprawie brak jest przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie, a tym samym wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. Przede wszystkim zauważyć należy, że stosownie do powołanych przepisów warunkiem przyznania stronie prawa pomocy jest wykazanie, że występują przesłanki uzasadniające jej udzielenie. W interesie strony skarżącej leży zatem przedstawienie wszelkich okoliczności, które wskazywałyby na fakt pozostawania w trudnej sytuacji materialnej. Ocena zdolności płatniczych nie sprowadza się bowiem tylko do stwierdzenia, że skarżący uzyskuje lub nie uzyskuje dochodów, ale również polega na zbadaniu, czy posiada on majątek oraz czy posiada obiektywnie rozumianą zdolność do zdobycia potrzebnych środków finansowych. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe, na co też wskazuje się w orzecznictwie sądowo-administracyjnym. Przechodząc na grunt niniejszej sprawy to oświadczenie skarżącej, zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy, uznać należało za niewystarczające, gdyż zawierało jedynie wskazanie wysokości uzyskiwanych dochodów i ich źródła oraz lakoniczne uzasadnienie, w którym skarżąca powołała się przede wszystkim na niepełnosprawność i konieczność ponoszenia wysokich wydatków na leczenie. Z uwagi na ten fakt, zasadne było wezwanie wnioskodawczyni do uzupełnienia wniosku o dane, które pozwoliłyby na dokładną ocenę jej realnych możliwości płatniczych, a zwłaszcza o udokumentowanie ponoszonych wydatków i wysokości posiadanych ewentualnie zasobów pieniężnych (vide: zarządzenie z dnia 27 września 2011 r.) Należy tu podkreślić, że skarżąca została zobowiązana przede wszystkim do przedłożenia dokumentów obrazujących m.in. ponoszone przez nią koszty leczenia, utrzymania mieszkania czy wyciągów z posiadanych rachunków bankowych. Jednakże w wykonaniu tego zarządzenia, doręczonego jej w dniu 6 października 2011 r., skarżąca nie przedstawiła żadnych dokumentów, które zwierałyby przedmiotowe informacje (np. o wysokości ponoszonych wydatków na leczenie czy zakup leków.) Wnioskodawczyni ograniczyła się m.in. do podania wysokości czynszu i przedstawienia skierowania na rehabilitację podkreślając jednocześnie, że de facto nie sprawuje stałej opieki nad matką, gdyż czyni to opiekunka opłacana przez siostrę skarżącej. Skarżąca uchyliła się całkowicie od przedłożenia wyciągu z posiadanego konta bankowego. Takie zachowanie czyni niemożliwym zweryfikowanie twierdzeń skarżącej w zakresie trudnej sytuacji materialnej. Na skutek takiego postępowania skarżąca pozbawiła Sąd możliwości obiektywnej oceny jej sytuacji majątkowej i finansowej. Oznacza to brak wykazania podstaw do przyznania prawa pomocy. Brak realizacji części obowiązków nałożonych zarządzeniem referendarza sądowego uniemożliwia faktyczną ocenę rzeczywistych możliwości płatniczych skarżącej i ustalenia, czy rzeczywiście nie jest ona w stanie ponieść kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie. Twierdzenie, że Sąd nie ma uprawnień do żądania dodatkowych dokumentów poza tymi, które znajdują się w aktach czy też tymi, które z własnej inicjatywy przedkłada skarżąca jest nieuprawnione. Przede wszystkim czynnością jaką Sąd podejmuje jest wystosowanie wezwania o nadesłanie dodatkowych dokumentów i oświadczeń na podstawie art. 255 p.p.s.a., który stanowi, że w sytuacji gdy oświadczenie strony zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Ponadto, co jest istotnym, ciężar wykazania okoliczności uzasadniających wniosek o przyznanie prawa pomocy spoczywa na wnioskodawczyni i w interesie strony wnioskującej leży przedstawienie dokumentów celem uzyskania wsparcia Skarbu Państwa w dochodzeniu swoich praw przed sądem administracyjnym. Strona chcąca uzyskać prawo do zastępstwa prawnego na zasadach prawa pomocy w zainicjowanym przez siebie postępowaniu musi uprawdopodobnić, w sposób bardzo rzetelny, okoliczności przemawiające za uwzględnieniem wniosku. W rozpoznawanej sprawie skarżąca nie przedstawiając jakichkolwiek dokumentów pozwalających na rzetelną i obiektywną ocenę jej możliwości płatniczych (mimo otrzymanego wezwania), nie uczyniła zadość tym wymaganiom. W okolicznościach niniejszej sprawy, należy uznać, ze skarżąca nie wykazała istnienia podstaw do uwzględnienia jej wniosku. Wobec powyższego, na podstawie art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 260 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji postanowienia.