II SA/Gd 537/23
WyrokWSA w Gdańsku2024-01-17
Skład orzekający: Dariusz Kurkiewicz, Krzysztof Kaszubowski, Jakub Chojnacki
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy skarżąca, sprawująca opiekę nad niepełnosprawną matką, która nie jest osobą leżącą, ale wymaga stałego wsparcia i pomocy w codziennym funkcjonowaniu, spełnia przesłankę niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia w celu sprawowania opieki, uzasadniającą przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego?Ratio decidendi
Sąd uznał, że zakres czynności opiekuńczych sprawowanych nad matką, obejmujący codzienne wsparcie w czynnościach życia codziennego, higienicznych, przygotowywaniu posiłków i lekach, a także stałą gotowość do pomocy w razie nagłej potrzeby, obiektywnie uniemożliwia podjęcie zatrudnienia, nawet w ograniczonym wymiarze. W związku z tym, związek pomiędzy niepodejmowaniem zatrudnienia a sprawowaną opieką jest bezpośredni i ścisły, co uzasadnia przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego.Stan faktyczny
Skarżąca B. K. wniosła o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu sprawowania opieki nad matką H. W., która posiada znaczny stopień niepełnosprawności. Organ pierwszej instancji odmówił przyznania świadczenia, wskazując na brak spełnienia przesłanki dotyczącej wieku powstania niepełnosprawności. Samorządowe Kolegium Odwoławcze (SKO) utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji, uznając, że skarżąca nie wykazała ścisłego związku przyczynowo-skutkowego między rezygnacją z pracy a sprawowaniem opieki, a zakres opieki nie uniemożliwia podjęcia zatrudnienia. Skarżąca zarzuciła naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku i zasądził od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku na rzecz skarżącej B. K. kwotę 480 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Dariusz Kurkiewicz Sędziowie: Sędzia WSA Krzysztof Kaszubowski Asesor WSA Jakub Chojnacki (spr.) po rozpoznaniu w dniu 17 stycznia 2024 r. w Gdańsku w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi B. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 15 maja 2023 r., sygn. akt SKO Gd/4405/22 w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku na rzecz skarżącej B. K. kwotę 480 (czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Pani B. K. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku (SKO) z 15 maja 2023 r. utrzymującą w mocy decyzję Burmistrza Miasta i Gminy Pelplin z 29 lipca 2022 r., odmawiającą skarżącej przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w związku z koniecznością sprawowania opieki nad matką.
Zaskarżona decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym:
Burmistrz odmawiając świadczenia pielęgnacyjnego uznał, że skarżąca w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad matką H. W. nie jest w stanie podjąć jakiejkolwiek pracy zawodowej. Stan zdrowia matki, jej znaczna niepełnosprawność i choroba nowotworowa wymagają stałego wsparcia i pomocy ze strony Pani B. K. w codziennym życiu i funkcjonowaniu matki. Jednocześnie jako podstawę odmowy przyznania świadczenia organ wskazał przepis art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych, podnosząc że niepełnosprawność podopiecznej powstała po ukończeniu wieku wskazanego w tym przepisie.
Rozpoznając odwołanie, SKO powołując się na orzecznictwo, wskazało że organ nie ma podstaw do odmowy przyznania stronie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego tylko i wyłącznie na podstawie braku spełnienia przesłanki wynikającej z art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych. Wobec powyższego, stosownie do wyroku Trybunału Konstytucyjnego o sygn. akt K 38/13 z 21 października 2014 r., występuje konieczność zbadania pozostałych przesłanek warunkujących przyznanie świadczenia. SKO uznało jednakże odmiennie niż Burmistrz, że z zebranego w sprawie materiału dowodowego, w tym wywiadu środowiskowego oraz złożonych przez wnioskodawczynię oświadczeń co do wykonywanej opieki nie wynika, by zachodził związek przyczynowo-skutkowy pomiędzy aktualnym brakiem aktywności zawodowej strony postępowania, a sprawowaniem przez nią opieki nad matką. Organ podniósł, że stosunek pracy strony ustał w dniu 30 czerwca 2022 r., a rozpoznanie choroby podopiecznej (nowotwór odbytnicy) miało miejsce pod koniec marca 2021 r. Przedoperacyjne zastosowanie leczenia radioterapią a potem chemioterapią odbywało się w dniach 3-8 maja 2021 r., 26 maja 2021 r., 11 maja 2021 r. i 30 maja 2021 r. Na początku sierpnia 2021 r. chora została poddana leczeniu operacyjnemu, w wyniku którego wyłoniono stomię. Po zastosowaniu ww. leczenia i wykonaniu kolejnych badań uzyskano wynik, iż utkania nowotworu nie stwierdza się - nastąpiła regresja całkowita (...) Linie resekcji jelita i naczyń są wolne od nowotworu. Zatem stwierdzić należy, że w okresie największego skupienia chorobowego u rodzica strona postępowania była aktywna zawodowo. Poza tym, jak już wcześniej podano, w materiale dowodowym sprawy znajduje się orzeczenie o stopniu niepełnosprawności, wydane dnia 13 września 2021 r. przez Powiatowy Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności w Tczewie (nr [...]), z którego wynika, że matka strony od 11 sierpnia 2021 r. ma ustalony na czas określony znaczny stopień niepełnosprawności tj. do dnia 30 września 2023 r. Dokonując zestawienia powyższego, stwierdzić należy, że strona postępowania zaprzestała aktywności zawodowej w dniu 30 czerwca 2022 r., a więc prawie rok później, po zakwalifikowaniu rodzica do osób o znacznym stopniu niepełnosprawności i okresie najbardziej zintensyfikowanego okresu chorobowego, gdzie przy następnym badaniu z sierpnia 2021 r. wykazano całkowity regres choroby. Materiał dowodowy nie wskazuje także, by strona jako osoba w wieku produkcyjnym - lat 49, wykazywała gotowość do podjęcia pracy, by ubiegała się o powrót na rynek pracy chociażby w niepełnym jego wymiarze.
W ocenie Kolegium również ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, co do zakresu i charakteru sprawowanej opieki nad niepełnosprawną matką oraz przeprowadzonych zarówno w dniu 7 marca 2022 r., jak i późniejszym z 17 kwietnia 2023 r. wywiadów środowiskowych nie wynika, by wskazany przez stronę charakter wykonywanych czynności stanowił stałą i długotrwałą opiekę, która wręcz wymuszałby na wnioskodawczyni całkowite niepodejmowanie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, choćby w niepełnym wymiarze czasu pracy. Wprawdzie choroby H. W. wskazują, że wymaga on wsparcia osoby drugiej, lecz jak strona podała, mama nie jest osobą leżącą, wymagającą karmienia (np. karmienia dożylnego), przebierania, przeciwdziałania odleżynom itp. Wręcz przeciwnie, według ustaleń pracownika socjalnego sporządzającego wywiad środowiskowy, podopieczna jest osobą chodzącą samodzielnie, samodzielnie przemieszcza się powoli po pomieszkaniu. Korzysta z kuli. Zdarza się, że miewa zawroty głowy, robi jej się słabo. W tym miejscu wartym zauważenia jest, że skoro podopieczna, jak określono "miewa" zawroty głowy bądź robi jej się słabo, rozważenia wymaga, czy nie powinna ona używać zamiast tylko laski, innych przedmiotów, środków pomocniczych czy pomocy technicznych ułatwiających jej funkcjonowanie. Do tej pory z materiału dowodowego nie wynikało, by kwestia ta była przez stronę w ogóle rozważana, skoro jak twierdzi, takie stany mają miejsce. Poza tym w orzeczeniu o stopniu niepełnosprawności chorej zapisano wymóg konieczności zaopatrzenia w tego typu przedmioty, tymczasem we wcześniejszym wywiadzie środowiskowym ustalono, że podopieczna czasami porusza się o kuli. To z kolei oznacza, że do tej pory wybór taki pozostawał po stronie opiekunki i jej matki i w tej sytuacji nie czyni zasadnym podnoszenie okoliczności, że matka strony jest niesamodzielna. Natomiast co również wymaga podkreślenia to to, że przedmioty, o których mowa wyżej służą wspomaganiu we funkcjonowaniu osobom mającym problemy np. z utrzymaniem równowagi i czynią, że osoba chorej nie jest uzależniona od osób trzecich. Dalej podano, że mama strony samodzielnie spożywa posiłki i przyjmuje leki. Samodzielnie też korzysta z toalety a pomoc sporadycznie potrzebna jest np. w nocy. Z reguły, mama strony używa podpasek chłonnych bądź pieluchomajtek. Jest pampersowana, gdy udaje się na dłuższy wyjazd poza domem bądź do lekarza. Pomoc jest natomiast wymagana przy czynnościach higieny osobistej na którą składa się kąpiel, mycie i modelowanie włosów, farbowanie włosów, obcinanie paznokci, balsamowanie ciała, jak również pomoc przy wymianie stomii, ale i także masaże, gimnastyka, jak również spacerowanie i czytanie książki, prasy. Poza tym strona przygotowuje matce posiłki i podaje leki oraz mierzy ciśnienie. Uczestniczy także w umawianiu wizyt lekarskich, zawożeniu na badania i do placówek medycznych. Wobec powyższego stwierdzić należy, że wymienione czynności opiekuńcze związane z osobistą opieką nad chorą mamą są realizowane w odstępach czasu (rano, w południe, wieczorem), należą do nich czynności higieniczne (w tym wymiana worka stomijnego raz dziennie), przygotowywanie posiłków i podanie leków, pomiar ciśnienia, spacer czy masaże. Zatem, ich realizacja nie świadczy o ciągłym, długotrwałym i tak dużym zaangażowaniu wnioskodawczym wykonującej opiekę nad niepełnosprawną mamą, by nie można było podjąć zatrudnienia. Wręcz przeciwnie, w ocenie Kolegium wskazane czynności przy właściwej organizacji czasu tj. wcześniejszym zrobieniu zakupów, przygotowaniu posiłków i leków dla mamy, pomocy przy kąpieli, wymiana worka stomijnego, zorganizowanie czasu na wyjście na spacer, relaks w postaci czytania książek i rozwiązywania krzyżówek, czy też wykonywanie masaży umożliwiają podjęcie zatrudnienia, chociażby w niepełnym wymiarze czasu pracy. Skarżąca przyznała, że matka może pozostać sama w mieszkaniu przez około 2 godziny, kiedy strona załatwia sprawy urzędowe, sporządza zakupy itp. Potwierdzeniem tej okoliczności pozostaje chociażby fakt, że korespondencja skierowana przez organ I instancji do strony, jako list polecony została odebrana właśnie przez podopieczną, co świadczy o tym, że adresata nie było w domu, a mama była na tyle sprawna, by podejść do drzwi, otworzyć je i odebrać korespondencję oraz podpisać jej odbiór. Poza tym, jak wykazał materiał dowodowy, mama strony ogląda też telewizję, odpoczywa, słucha radia. Czyta i rozwiązuje krzyżówki. Jeździ z córką także na spotkania rodzinne i w nich uczestniczy. Na marginesie powyższego wskazania wymaga także, że matka strony ma orzeczony znaczny stopień niepełnosprawności na czas określony, co w warunkach wiedzy medycznej oznacza, że dopuszcza się poprawę stanu zdrowia. Poza tym, zauważenia wymaga, że dopiero w odpowiedzi na korespondencję Kolegium wystosowaną do B. K. w związku z art. 9 K.p.a. w zw. z art. 79a K.p.a, co do braku jednoznacznego wykazania na tle sprawy zaistnienia związku przyczynowo - skutkowego pomiędzy rezygnacją/niepodejmowaniem przez nią zatrudnienia a sprawowaniem opieki nad niepełnosprawnym rodzicem, strona podała, że teraz zauważyła, iż mama ma problemy z pamięcią, które zaczęły się pogłębiać w ostatnim czasie. Stwierdzono wręcz, że stwarza zagrożenie w kuchni i z niej nie korzysta, bo zapomina wykonywanych czynności. Podobnie w czasie wizyt rodzinnych, gdzie nie przypomina sobie wszystkich gości. Jak strona podała, podejrzewa, że mama ma oznaki demencji, z którą będzie musiała się zmierzyć, stąd poczyniono pierwsze kroki celem ustalenia powyższego. Poza tym, na tle sprawy uwadze organu nie może ulec również okoliczność, że z materiału dowodowego wynika, iż matka posiada łącznie 2-je dzieci.
We wniesionej skardze decyzji SKO zarzucono:
1. Naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez przyjęcie, że niepodejmowanie pracy zarobkowej przez skarżącą w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną, nie wypełnia przesłanki niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowani opieki nad osobą legitymizującą się orzeczeniem o niepełnosprawności ze wskazaniami: konieczność stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osobie w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji;
2. Rażącą obrazę przepisów prawa materialnego tj. art. 17 ust 1 pkt 4 w zw. z art. 17 ust 1a ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez przyjęcie, że skarżącej nie przysługuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego, mimo że skarżąca zalicza się do kręgu osób uprawnionych do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego, będącą jednocześnie opiekunem faktycznie osoby niepełnosprawnej, z uwagi na to, iż rodzeństwo skarżącej może partycypować w opiece nad niepełnosprawną matką, podczas, gdy funkcjonalna wykładania ww. przepisów winna skutkować przyznaniem wnioskowanego świadczenia.
Skarżąca wniosła o:
1. Uchylenie decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Miasta i Gminy Pelplin z dnia 29 lipca 2022 r w przedmiocie odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością opieki nad osobą niepełnosprawną i orzeczenie co do istoty sprawy poprzez przyznanie B. K. prawa do świadczenia pielęgnacyjnego ewentualnie przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpoznania.
2. Zasądzenie na rzecz skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstw procesowego, według norm przepisanych.
Odpowiadając na skargę SKO wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko prezentowane w zaskarżonej decyzji.
Sąd zważył, co następuje:
Skarga okazała się zasadna.
Zgodnie z art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2023 r., poz. 390 ze zm.) – dalej jako "u.ś.r.", w wersji obowiązującej w dniu wydawania zaskarżonej decyzji - świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje:
1) matce albo ojcu,
2) opiekunowi faktycznemu dziecka,
3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej,
4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności
– jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.
W pierwszej kolejności wyjaśnić należy, że SKO słusznie uznało przepis art. 17 ust. 1b u.ś.r. ("Świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała: nie później niż do ukończenia 18. roku życia lub w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25. roku życia.") winien być, interpretowany z uwzględnieniem wiążącego, w myśl art. 190 Konstytucji RP, wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13, z którego wynika, że w odniesieniu do grupy opiekunów osób, których niepełnosprawność wymagająca opieki powstała po ukończeniu 18. roku życia, przesłanka nabycia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego utraciła cechę konstytucyjności. W konsekwencji, przysługiwanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego tej grupie osób należy rozpatrywać bez wskazanej przesłanki. Organy administracji rozstrzygające o prawie do świadczenia pielęgnacyjnego mają zatem obowiązek procedować w oparciu o przepisy u.ś.r. z wyłączeniem tej części przepisu art. 17 ust. 1b u.ś.r., która z dniem wejścia w życie wyroku Trybunału Konstytucyjnego, tj. w dniu 23 października 2014 r., została ostatecznie uznana za niekonstytucyjną. Słusznie zatem SKO uznało, że nie było podstaw do odmowy przyznania stronie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego tylko i wyłącznie na podstawie braku spełnienia przesłanki wynikającej z art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych.
W dalszej kolejności należało odnieść się do wskazywanego przez SKO braku ścisłego związku przyczynowo-skutowego pomiędzy rezygnacją z aktywności zawodowej skarżącej a sprawowaniem opieki nad matką. W tym zakresie stwierdzenia SKO wskazywały w pierwszej kolejności na brak korelacji pomiędzy ustaniem zatrudnienia a podjęciem opieki. W utrwalonym orzecznictwie przyjmuje się, że rezygnację z czegokolwiek należy rozumieć nie tylko jako zaprzestanie konkretnego działania, ale także jako jego niepodejmowanie z uwagi na wystąpienie przeszkody uniemożliwiającej to działanie. Wykładnia omawianego pojęcia musi się więc odbywać przez pryzmat celu jakiemu służą świadczenia opiekuńcze, którym jest zrekompensowanie osobom wymagającym opieki i osobom opiekę tę sprawującym, utraconego zarobku i wydatków związanych z koniecznością zapewnienia tej opieki. Z punktu widzenia celu, nie jest istotne czy nastąpiła rezygnacja z zatrudnienia, czy rezygnacja z podjęcia zatrudnienia. Istotne jest natomiast to, czy zarówno w jednym, jak i w drugim przypadku istnieje bezpośredni związek ze sprawowaniem opieki nad niepełnosprawną osobą. Taka wykładnia znajduje pełne umocowanie w wartościach przyjętych w preambule Konstytucji RP, gwarantującej godność człowieka pozbawionego zdolności do samodzielnej egzystencji, w konstytucyjnej zasadzie demokratycznego państwa prawnego, urzeczywistniającego zasady sprawiedliwości społecznej i konstytucyjnej zasadzie równości wobec prawa (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 28 maja 2020 r., sygn. III SA/Gd 408/20, opublikowany na orzeczenia.nsa.gov.pl). Przesłanka niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia powinna być zatem odczytywana jako niepozostawanie w zatrudnieniu wynikające z konieczności sprawowania opieki, której mowa w art. 17 ust.1 u.ś.r. Istotny jest bowiem fakt obiektywnej niemożności podjęcia zatrudnienia, nawet w ograniczonym wymiarze, z powodu sparowania opieki nad niepełnosprawną matką. Istotą świadczenia pielęgnacyjnego jest bowiem częściowe zrekompensowanie opiekunowi niepełnosprawnego strat finansowych związanych z niemożnością podjęcia pracy lub rezygnacją z pracy, spowodowaną koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną (por. wyrok NSA z 21 sierpnia 2018 r., sygn. akt I OSK 1124/18, opublikowany na orzeczenia.nsa.gov.pl). Ocena spełnienia przesłanek z art. 17 ust. 1 u.ś.r. powinna być zawsze dokonywana jako aktualna, tj. odnosząca się do czasu, w którym skarżąca wystąpiła o przyznanie świadczenia (por. wyrok WSA w Gdańsku z 14 maja 2020 r., III SA/Gd 410/20, orzeczenia.nsa.gov.pl).
Dalej należało odnieść się do zakresu sprawowanej przez skarżącą opieki, w szczególności, że ocena tego elementu dokonana została przez SKO odmiennie niż przez Burmistrza, który uznał, że skarżąca nie ma możliwości podjęcia zatrudnienia. Przede wszystkim nie można zgodzić się z oceną SKO, że zakres opieki sprawowanej nad matką nie powoduje niemożności podjęcia zatrudnienia w jakimkolwiek zakresie. W ocenie Sądu, zebrany w sprawie materiał w sposób właściwy opisuje, na czym polega opieka skarżącej nad matką, która jest znacznie ograniczona w samodzielnej egzystencji. Konfrontacja potwierdzonego w orzeczeniu znacznego stopnia niepełnosprawności podopiecznej wymagającego stałej lub długotrwałej opieki innej osoby, w związku ze stwierdzoną znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz czynnościami opiekuńczymi świadczonymi matce przez skarżącą, nie pozostawia wątpliwości, że zakres tej opieki i pomocy uniemożliwia skarżącej podjęcie zatrudnienia w jakimkolwiek wymiarze. Przy tym, organ nie przedstawił żadnych przekonywujących argumentów przemawiających za możliwością pogodzenia niezbędnej opieki nad matką z zajęciem zarobkowym.
Nie można nie zauważyć, co z resztą nie było kwestionowane przez SKO, że skarżąca opiekuje się matką codziennie od godz. 8 – 20. Pani W. jest między innymi po radioterapii na obszar odbytnicy, ma wyłonioną stomię. Ma m. in. problemy z poruszaniem się, a w domu może pozostać maksymalnie 2 godziny. Stan zdrowia podopiecznej został wykazany dokumentacją medyczną. Zarówno z orzeczenia o niepełnosprawności, jaki i z wywiadu środowiskowego z 12 lipca 2022 r. wynika, że Pani W. na co dzień wymaga stałego wsparcia i pomocy innej osoby, w tym przypadku skarżącej. Niezrozumiałym w tym świetle jest twierdzenie SKO o możliwości pogodzenia czynności opiekuńczych z podjęciem zatrudnienia. Należy w tym miejscu wyjaśnić, że opieka nad osobą niepełnosprawną, o której mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r., nie musi być sprawowana nieustannie przez całą dobę. Sposób jej sprawowania jest bowiem uzależniony od rodzaju schorzeń osoby wymagającej opieki i wskazań zawartych w orzeczeniu o niepełnosprawności. Wskazany przepis wymaga, aby opieka nad osobą niepełnosprawną legitymującą się znacznym stopniem niepełnosprawności sprawowana była zgodnie ze wskazaniami wynikającymi z orzeczenia o niepełnosprawności, a zatem aby była to opieka długotrwała i stała. W ocenie Sądu, zakres czynności opiekuńczych wykonywanych przez skarżącą jest zgodny z wymogami i w rozmiarze określonym w orzeczeniu o niepełnosprawności oraz faktycznymi potrzebami matki. Pomimo, że nie jest osobą leżącą i wykazuje określone przejawy samodzielności, wymaga pomocy przy większości czynności życia codziennego, skarżąca przez większość czasu czuwa nad matką, by nieść jej niezbędną i niezwłoczną pomoc w zwykłych czynnościach życia codziennego oraz w razie nagłej potrzeby, pozostając tym samym w stałej gotowości. Dostrzeganie w realiach niniejszej sprawy możliwości podjęcia przez skarżącą pracy choćby niepełnym wymiarze jest nieuzasadnione. W tej sytuacji związek pomiędzy niepodejmowaniem zatrudnienia a zakresem sprawowanej opieki i świadczonej pomocy przez skarżącą jest w tej konkretnej sprawie bezpośredni i ścisły. Sąd nie podziela przy tym wykluczenia przez Kolegium czynności dnia codziennego z zakresu czynności opiekuńczych niezbędnych dla zapewnienia godnego życia podopiecznemu. Wszystkie wskazane przez skarżącą czynności są konieczne, aby zapewnić osobie ograniczonej w możliwościach samodzielnej egzystencji właściwe warunki życia i zadbać o jej dobrostan adekwatnie do wieku i orzeczonego znacznego stopnia niepełnosprawności. Z zakresu tych czynności nie można wykluczyć zwykłych czynności życia codziennego, takich jak sprzątanie, gotowanie, robienie zakupów, którym osoba o znacznym stopniu niepełnosprawności nie może sprostać ze względu na swoje ograniczenia zdrowotne. Ograniczenie form opieki nad osobą niepełnosprawną do czynności pielęgnacyjnych sensu stricto z pominięciem innych, szerzej rozumianych czynności opiekuńczych, prowadziłoby do zdeformowania znaczenia pojęcia opieki, a co za tym idzie naruszałoby istotę świadczenia pielęgnacyjnego. Istotą tą jest bowiem udzielenie wsparcia osobom, które poświęcając się w pełnym wymiarze opiece nad najbliższą osobą niepełnosprawną nie mogą pracować zarobkowo, by zaspokoić potrzeby życiowe swoje i swojej rodziny (por. wyrok WSA w Gdańsku z 10 czerwca 2021 r., III SA/Gd 319/21, orzeczenia.nsa.gov.pl).
Dodatkowo wskazać należało, że w przypadku wątpliwości SKO odnośnie twierdzeń skarżącej dotyczących pogorszenia stanu zdrowia matki, wskazywanych w pismach z 4 i 8 maja 2023 r., organ miał możliwość weryfikacji pogorszenia stanu zdrowia podopiecznej na podstawie ewentualnego zaświadczenia z planowanej wizyty lekarskiej na 11 maja 2023 r. SKO nie zwróciło się jednak do skarżącej o przedłożenie takiego zaświadczenia, czym naruszyło art. 77 § 1 K.p.a.
Podsumowując powyższe rozważania, Sąd uznał, że organ odwoławczy dokonał wadliwej oceny materiału dowodowego w świetle nieprawidłowo interpretowanych przepisów art. 17 ust. 1 u.ś.r. wydając decyzję naruszającą w konsekwencji zarówno przepisy prawa materialnego, jak i przepisy postępowania administracyjnego. Uchybienie organu polega przede wszystkim na niewłaściwej ocenie związku przyczynowo–skutkowego pomiędzy rezygnacją lub niepodejmowaniem zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej a opieką sprawowaną przez skarżącą.
Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 145 § 1 ust. 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.), zwanej dalej jako "P.p.s.a.", uchylił zaskarżoną decyzję uznając to za wystarczające do ponownego, właściwego załatwienia sprawy. Kolegium posiada bowiem kompetencje merytoryczno-reformacyjne umożliwiające wydanie prawidłowego rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie, zgodnego z wiążącą oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania wyrażonymi w niniejszym wyroku.
Sąd orzekał w niniejszej sprawie w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, korzystając z przepisu art. 119 pkt 2 P.p.s.a., bowiem wniosek w tej sprawie w skardze złożyła skarżąca oraz organ administracji publicznej w odpowiedzi na skargę.
O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 P.p.s.a. oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U. z 2023 r. poz. 1964), zasądzając od Kolegium na rzecz skarżącej kwotę 480 zł, na którą składa się wynagrodzenie pełnomocnika.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 22.07.2026. · Źródło