II SA/Gd 538/16

Dnia 23 lutego 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Górska po rozpoznaniu w dniu 23 lutego 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M. K. na postanowienie Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej z dnia 4 lipca 2016 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego dotyczącego zawieszenia postępowania w sprawie ochrony przeciwpożarowej postanawia oddalić wniosek skarżącego o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi. Przedmiotem niniejszej sprawy jest skarga M. K. na postanowienie Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej z dnia 4 lipca 2016 r. nr [..]. Wydanym w niniejszej sprawie postanowieniem z dnia 31 października 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku odrzucił przedmiotową skargę na podstawie art. 220 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.).Uzasadniając wydane postanowienie Sąd wyjaśnił, że zgodnie z dyspozycją art. 220 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skarżący wezwany został do uiszczenia, w terminie 7 dni, wpisu sądowego od skargi w wysokości 100 zł, pod rygorem odrzucenia skargi. Przesyłkę zawierającą to wezwanie skarżący odebrał w dniu 4 października 2016 r. a zatem termin siedmiodniowy do uiszczenia wpisu sądowego upływał dla skarżącego z końcem dnia 11 października 2016 r. Skarżący uiścił zaś wymagany wpis w dniu 15 października 2016 r. a więc po upływie wyznaczonego terminu a uiszczenie wpisu po terminie jest jednoznaczne w skutkach z nieuiszczeniem wpisu. Odpis postanowienia z dnia 31 października 2016 r. doręczony został skarżącemu w dniu 9 listopada 2016 r. W dniu 16 listopada 2016 r. skarżący zwrócił się do Sądu z wnioskiem o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi podnosząc, że uchybił terminowi do jego uiszczenia, gdyż przesyłka zawierająca odpis wezwania do uiszczenia wpisu sądowego została mu przekazana przez domownika, który odebrał ją od doręczyciela, dopiero w dniu 15 października 2016 r. Rozpoznając złożony przez skarżącego wniosek Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.) stanowi, że jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu, przy czym postanowienie o przywróceniu terminu albo odmowie jego przywrócenia może być wydane na posiedzeniu niejawnym. Stosownie zaś do art. 87 tej ustawy pismo wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu (§ 1). W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (§ 2). Równocześnie z wnioskiem o przywrócenie terminu strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie (§ 4). Tylko kumulatywne zaistnienie przywołanych przesłanek może stanowić podstawę faktyczną i prawną do wydania przez sąd administracyjny postanowienia o przywróceniu wnioskodawcy terminu do dokonania czynności procesowej w postępowaniu sądowoadministracyjnym (por. M. Jagielska, A. Wiktorowska, P. Wajda (w:) Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, pod red. R. Hausera i M. Wierzbowskiego, Warszawa 2011, art. 87, Nb 1). Mając powyższe na uwadze Sąd ocenił, że wniosek skarżącego o przewrócenie terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi na postanowienie Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej z dnia 4 lipca 2016 r. nr [...] – nie zasługuje na uwzględnienie. Niewątpliwie, wnioskujący złożył przedmiotowy wniosek w terminie 7 dni od ustania przyczyny uchybienia terminu. Uznać bowiem należy, że o uchybieniu terminu do uiszczenia wpisu sądowego skarżący dowiedział się w dniu, w którym otrzymał postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 31 października 2016 r. tj. w dniu 9 listopada 2016 r. Wniosek o przywrócenie terminu skarżący złożył zaś w dniu 16 listopada 2016 r. Niewątpliwie również, wraz z złożonym wnioskiem o przywrócenie terminu skarżący dokonał czynności, której nie dokonał w terminie. Jak wynika bowiem ze znajdującego się w aktach sprawy polecenia przelewu wymagany wpis od skargi skarżący uiścił w dniu 15 października 2016 r. Sąd ocenił jednakże, że skarżący uchybił terminowi do uiszczenia wpisu sądowego od skargi z własnej winy. O braku winy w niedopełnieniu obowiązku można mówić bowiem tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia, czyli gdy strona nie mogła przeszkody usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 września 2010 r., sygn. akt I OZ 655/10, LexPolonica nr 2387928). Przyczyna uchybienia terminu musi zatem być niezależna od strony (a przy tym istnieć przez cały okres uchybienia terminu). Do okoliczności faktycznych uzasadniających brak winy w uchybieniu terminu przez zainteresowanego zalicza się np. przerwy w komunikacji, nagłą chorobę, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą, powódź, pożar (por. B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2004, str. 329). Do okoliczności faktycznych uzasadniających brak winy w uchybieniu terminu przez zainteresowanego zaliczyć można zdarzenia mające charakter siły wyższej, przeszkody niemożliwej do przezwyciężenia. Do niezawinionych przyczyn uchybienia terminu zalicza się m.in. przerwę w komunikacji, powódź, pożar, inną katastrofę, nagłą chorobę strony, jej przedstawiciela ustawowego lub pełnomocnika, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą, czy też mylne poinformowanie strony o terminie i trybie wniesienia środka zaskarżenia (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 grudnia 2015 r., sygn. akt I OZ 1663/15, dostępny na stronie internetowej https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Jednocześnie przyjmuje się, że od strony postępowania można oczekiwać i wymagać szczególnej staranności w zakresie prowadzenia swych spraw, a jakiekolwiek niedbalstwo strony dyskwalifikuje możliwość przywrócenia terminu. Przywrócenie terminu nie jest natomiast dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Oznacza to, że każdy, nawet najlżejszy stopień zawinienia w uchybieniu terminu wyłącza możliwość zastosowania tej instytucji. Za przeszkodę nie do przezwyciężenia nie można uznać samej tylko okoliczności odebrania skierowanej do skarżącego przesyłki zawierającej odpis zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego przez dorosłego domownika i podnoszonej przez skarżącego okoliczności nie przekazania mu tej przesyłki w dniu odbioru a dopiero w dniu 15 października 2016 r. Przesyłka zawierająca odpis zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi została przekazana skarżącemu na adres wskazany przez niego w skardze i pod tym adresem została odebrana przez dorosłego domownika – W. K. Doręczenie takie było możliwe w świetle art. 72 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, który stanowi, że: jeżeli doręczający nie zastanie adresata w mieszkaniu, może doręczyć pismo dorosłemu domownikowi, a gdyby go nie było – zarządcy domu lub dozorcy, jeżeli nie mają oni sprzecznych interesów w sprawie i podjęli się oddania mu pisma. Przepis art. 72 § 1 wskazuje na jedną z form tzw. doręczenia zastępczego, kiedy to przesyłka nie zostaje doręczona bezpośrednio do rąk adresata ale umożliwia przyjęcie fikcji prawnej, że takie doręczenie nastąpiło. Doręczenie dokonane w takim trybie uznaje się za równoznaczne z doręczeniem korespondencji samemu adresatowi (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 lutego 2017 r., sygn. akt II OZ 56/17, dostępne na stronie internetowej https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Podjęcie się odbioru korespondencji przez domownika adresata, nakłada na niego obowiązek należytego zadbania o interesy adresata ale niedochowanie należytej staranności przez taką osobę nie stanowi okoliczności mającej wpływ na bieg terminów w postępowaniu. To bowiem strona ponosi konsekwencje jakie wynikają z doręczenia pisma nawet wówczas, gdy pismo jest doręczane podczas jej nieobecności pod wskazanym adresem (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 marca 2009 r., sygn. akt I OZ 174/09, LEX nr 564244). Skarżący nie wskazał zaś żadnych obiektywnych okoliczności uniemożliwiających domownikowi zawiadomienie go o odebranej korespondencji, jak i powstałych po jego stronie okoliczności uniemożliwiających mu odebranie od domownika korespondencji. Skoro dorosły domownik niezwłocznie nie zawiadomił skarżącego o korespondencji, to znaczy, że dopuścił się zawinionego działania, a to w konsekwencji obciąża skarżącego. Zaniedbania w tym zakresie wykluczają przyjęcie, że skarżący uchybił terminowi bez swojej winy (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 31 maja 2016 r. sygn. akt I GZ 364/16, https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Ponadto, jak wskazuje się w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, w sytuacji gdy skarżący, jako adres do korespondencji wskazał adres, pod którym w czasie jego nieobecności przebywają jeszcze inne dorosłe osoby, domownicy, którym listonosz może zostawić przesyłkę, w konsekwencji dokonując doręczenia zastępczego z art. 72 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, strona musi liczyć się z tym, że ewentualne skutki uchybień powyższych osób, będą miały bezpośredni wpływ na bieg jej sprawy w postępowaniu sądowym. Skarżący ponosi zatem konsekwencje działań tych osób. W przypadku, gdy strona nie godzi się na doręczenie zastępcze dokonywane do rąk konkretnej osoby przebywającej pod adresem wskazanym jako adres korespondencyjny, tj. na doręczenie zgodne z treścią art. 37 ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. – Prawo pocztowe (Dz. U. z 2016 r. poz. 1113 ze zm.), przykładowo do rąk osoby, która może swym działaniem wywołać niekorzystną dla skarżącego sytuację procesową, podmiot może dokonać na poczcie zastrzeżenia pocztowego przesyłek rejestrowanych. Niezłożenie stosownego zastrzeżenia pocztowego w zakresie niedoręczania przesyłek niektórym lub wszystkim domownikom powoduje, że skutki wszelkich zaniedbań tych osób, obciążają samego skarżącego. Ponadto nie uzgadniając z domownikami sposobu informowania o wpływie korespondencji, skarżący wziął na siebie ryzyko uchybienia terminowi do dokonania określonej czynności procesowej (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 października 2016 r. sygn. akt II GZ 969/16, https://cbois.nsa.gov.pl). Skarżący w złożonym wniosku nie wykazał natomiast żadnych nadzwyczajnych okoliczności, związanych w szczególności z odebraniem przesyłki przez domownika, które to spowodowały po jego stronie niemożliwą do przezwyciężenia przeszkodę, skutkującą niemożnością dotrzymania terminu do uiszczenia wpisu sądowego w niniejszej sprawie. Z uwagi na powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, działając na podstawie art. 86 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w postanowieniu.