II SA/Gd 557/13

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Diana Trzcińska po rozpoznaniu w dniu 13 grudnia 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku L. G. o przyznanie prawa pomocy w sprawie z jego skargi oraz M. G. i I. G. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 12 czerwca 2013 r., Nr [...] w przedmiocie rozbiórki obiektu budowlanego postanawia odmówić L. G. przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych Wnioskiem złożonym na urzędowym formularzu PPF 14 listopada 2013 r., następnie uzupełnionym 13 grudnia 2013 r. L. G. zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W świetle złożonego oświadczenia o stanie rodzinnym - wnioskodawca prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z rodzicami, nie mając nikogo na utrzymaniu. Z kolei w świetle oświadczenia o majątku i dochodach - wnioskodawca nie posiada żadnych nieruchomości, poza domkiem w formie altanki ogródkowej o powierzchni 50 m2, ani przedmiotów wartościowych czy zasobów pieniężnych. Źródłem jego dochodów jest wynagrodzenie za pracę w wysokości 1671,43 zł miesięcznie. Według oświadczenia, wnioskodawca ma ciężką sytuację finansową, jego zarobki są na poziomie najniższej pensji w kraju, więc nie stać go na partycypowanie w kosztach sądowych niniejszej sprawy. Celem weryfikacji danych zawartych we wniosku o przyznane prawa pomocy, wnioskodawca został zobowiązany do przedłożenia – w terminie czternastu dni od dnia doręczenia wezwania – szeregu dokumentów, w tym zwłaszcza: - wyciągów i wykazów ze wszystkich posiadanych przez wnioskodawcę rachunków bankowych i lokat bankowych, na których gromadzone są środki pieniężne, obrazujących historię i salda tych rachunków w okresie ostatnich trzech miesięcy, a w przypadku ich nieposiadania złożenia stosownych oświadczeń w tym przedmiocie, - zaświadczenia od pracodawcy o wysokości dochodów, - oświadczenia, czy wnioskodawca korzysta z pomocy społecznej, - dokumentów obrazujących wysokość ponoszonych kosztów utrzymania (opłaty za czynsz, energię elektryczną, gaz, ogrzewanie, telefon, inne). Stosowne wezwanie zostało wnioskodawcy doręczone na podany przez niego adres do korespondencji do rąk dorosłego domownika w dniu 22 listopada 2013 r. (vide: potwierdzenie odbioru). W dniu 13 grudnia 2013 r. do sądu wpłynęły "odcinki" pracownicze wnioskodawcy za miesiące: wrzesień, październik i listopad 2013 r., z których wynika, że jego pensja wynosi 1900 zł brutto miesięcznie, tj. 1335,95 zł netto miesięcznie. W myśl art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym (obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych) następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z powołanej regulacji normatywnej wynika, że to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy, zaś rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę wykazane. Mając na uwadze powyższe, stwierdzić należy, że wnioskodawca nie udowodnił dostatecznie, że spełnia ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy w żądanym zakresie. Zważyć należy, że rozpatrując wniosek o przyznanie prawa pomocy referendarz opiera się na danych, oświadczeniach i dokumentach przedstawionych przez stronę. Stosownie bowiem do treści art. 252 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o jej stanie majątkowym i dochodach, a jeżeli wniosek składa osoba fizyczna, ponadto dokładne dane o stanie rodzinnym. Oświadczenie, o którym mowa w art. 252 § 1 ww. ustawy złożone przez wnioskodawcę - jak wskazano powyżej - nie zawierało dostatecznych i wyczerpujących danych koniecznych do oceny jego rzeczywistej sytuacji majątkowej oraz możliwości płatniczych. Stąd też wnioskodawca został zobowiązany do jego uzupełnienia. W zarządzeniu wydanym przez referendarza sądowego rozpatrującego złożony wniosek o przyznanie prawa pomocy wskazano precyzyjnie, jakie oświadczenia oraz jakie dokumenty źródłowe należy w tej materii przedstawić. Warto podkreślić, że przepis art. 255 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, który miał w sprawie zastosowanie, nakłada na wnioskodawcę obowiązek współdziałania z sądem w zakresie gromadzenia dowodów źródłowych i wyjaśnienia wszystkich okoliczności w celu ustalenia jego rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych. Brak tej współpracy przez niedostarczenie dokumentów bądź nieskładnie wyczerpujących oświadczeń musi mieć z kolei wpływ na dokonywaną ocenę wniosku o przyznanie prawa pomocy (por. B. Dauter, Gromadzenie materiału dowodowego. Obowiązek współdziałania strony z sądem [w:] S. Babiarz, B. Dauter, M. Niezgódka – Medek, Koszty postępowania w sprawach administracyjnych i sądowoadministracyjnych, Warszawa 2007, s. 244). Na stosowne wezwanie referendarza wnioskodawca odpowiedział w sposób bardzo ograniczony, uchylając się w szczególności od przedstawienia wyciągów z osobistych rachunków bankowych, czy wyliczenia obciążających go wydatków. W konsekwencji, niewyjaśniona została kwestia ewentualnych zasobów pieniężnych wnioskodawcy, czy relacji pomiędzy wysokością jego dochodów, a obciążającymi go wydatkami w skali miesiąca, przy czym podkreślić należy, że ta ostatnia okoliczność ma szczególnie istotne znaczenie, zwłaszcza wobec faktu, że wnioskodawca nie ma nikogo na utrzymaniu. Wskazać też należy na marginesie, że uzupełniając – w następstwie wezwania do uzupełnienia braków formalnych wniosku złożonego na urzędowym formularzu - rubrykę nr 6 (dotyczącą stanu rodzinnego) i wskazując, że w gospodarstwie domowym skarżącego pozostają rodzice, powinien był on uzupełnić analogicznie rubrykę nr 10 dotyczącą dochodów – o dochody osiągane przez rodziców, czego również zabrakło. Jak wskazano powyżej, przyznanie prawa pomocy w żądanym zakresie może mieć miejsce, gdy strona wykaże obiektywny i rzeczywisty brak możliwości poniesienia kosztów postępowania. Oznacza to, że rozpoznający wniosek referendarz nie może sytuacji materialnej i życiowej wnioskodawcy domniemywać. W realiach sprawy - wobec braku wyczerpującego wyjaśnienia aktualnej sytuacji finansowej wnioskodawcy - nie jest więc możliwe określenie, że nie może on ponieść kosztów postępowania sądowego. Rzeczywista sytuacja majątkowa i zarobkowa strony – z uwagi na postawę samego wnioskodawcy - nie może być bowiem ustalona w sposób dokładny, jak to winno mieć miejsce zgodnie z cytowanym wyżej art. 252 § 1 ustawy. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, że niewykonanie wezwania do złożenia dodatkowych oświadczeń lub dokumentów uniemożliwia dokonanie rzetelnej analizy sytuacji finansowej strony (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1 marca 2006 r., sygn. akt II OZ 235/06; orzeczenia.nsa.gov.pl). Tym samym bierność wnioskodawcy w powyższym zakresie należy postrzegać jako niewykazanie przesłanek, o których mowa w art. 246 § 1 pkt 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W konsekwencji, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 ww. ustawy orzeczono jak w sentencji postanowienia, odmawiając przyznania prawa pomocy w żądanym przez wnioskodawcę zakresie.