II SA/Gd 560/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Andrzej Przybielski Sędziowie: Sędzia WSA Janina Guść Sędzia WSA Dorota Jadwiszczok (spr.) Protokolant Diana Wojtowicz po rozpoznaniu w dniu 16 listopada 2005 r. na rozprawie sprawy ze skargi B. B. i S. B. na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 3 marca 2003 r., nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego oddal skargę. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego, postanowieniem z dnia 4 listopada 2002 r., na podstawie art. 123 k.p.a. oraz art. 59 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 1991 r. Nr 36, poz. 161 ze zm.) odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego wszczętego wobec S. i B. B. tytułem wykonawczym z dnia 3 grudnia 1998 r., celem wykonania obowiązku rozbiórki niżej wymienionych obiektów: * domku letniskowego o konstrukcji drewnianej posadowionego na fundamentach punktowych, * domku gospodarczego o konstrukcji drewnianej posadowionego na trylinkach, * kabiny suchego ustępu, * studni wierconej, * ogrodzenia od strony drogi publicznej wzniesionych bez pozwolenia na budowę na działce nr [...] położonej w miejscowości [...] II, gm. W uzasadnieniu organ podał, że obowiązek rozbiórki obiektów wybudowanych bez pozwolenia na budowę na działce nr 1200 położonej w miejscowości [...] II, gm. wynika z ostatecznej decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego z dnia 29 października 1996 r. W dniu 3 grudnia 1998 r. Kierownik Urzędu Rejonowego wszczął postępowanie egzekucyjne poprzez wydanie tytułu wykonawczego po uprzednim doręczeniu zobowiązanym upomnienia z zagrożeniem, oraz postanowieniem nałożył na nich grzywnę w wysokości 13.363,00 zł. w celu przymuszenia do wykonania obowiązku wynikającego z przedmiotowej decyzji. Postanowieniem Wojewody z dnia 31 grudnia 1998 r. postanowienie Kierownika Urzędu Rejonowego z dnia 3 grudnia 1998r utrzymane zostało w mocy. Wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy w Gdańsku, Sygn. akt II/SA/Gd 293/99 z dnia 23 maja 2001 r. oddalono skargę zobowiązanych w przedmiocie nałożenia grzywny w celu przymuszenia. W związku z nie wywiązaniem się S. i B.B. z nałożonego na nich obowiązku zapłaty grzywny w dniu 15 października 2002r. wystawiono upomnienie z zagrożeniem skierowania należności do ściągnięcia do miejscowego Urzędu Skarbowego. Organ wskazał, że PINB w myśl art. 1a pkt.13 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji jest wierzycielem uprawnionym do żądania wykonania obowiązku lub jego zabezpieczenia w administracyjnym postępowaniu egzekucyjnym lub zabezpieczającym. W ocenie organu przywołanie przez zobowiązanego art. 22 § 4 obecnie obowiązującego tekstu jednolitego ustawy jest błędem albowiem w dniu wszczęcia postępowania egzekucyjnego oraz nałożenia grzywny w celu przymuszenia obowiązywał jednolity tekst ustawy ogłoszony w Dzienniku Ustaw z dnia 29 kwietnia 1991r. Nr 36, poz. 161 ze zm., z którego wynika, że w myśl art. 22. przy egzekucji należności pieniężnych właściwość miejscową organu określa się według miejsca położenia mienia zobowiązanego. A zatem organem właściwym do prowadzenia niniejszego postępowania był ówczesny Urząd Rejonowy, a kontynuowanie postępowania przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego jest uzasadnione bowiem zostało przeprowadzone zgodnie z przepisami. Skierowanie do Urzędu Skarbowego ściągnięcie należności pieniężnych wynikających z postanowienia o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia me może budzić zastrzeżeń. Zażalenie na powyższe postanowienie wnieśli B. i S. B. zarzucając obrazę przepisów postępowania - art. 22 ust. 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w brzemieniu aktualnym oraz art. 22 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w brzemieniu według stanu z dnia wszczęcia postępowania administracyjnego prowadzącą do nieważności postępowania w rozumieniu art. 156 § 1 pkt. 1 k.p.a. W uzasadnieniu wskazali, że zarówno aktualne brzmienie art. 22 ust. 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji jak i brzmienie art. 22 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji obowiązującego w momencie wszczęcia egzekucji przewidywało prowadzenie postępowania egzekucyjnego przy egzekucji świadczeń niepieniężnych przez organ właściwy ze względu na miejsce zamieszkania zobowiązanego. W opinii składających zażalenie egzekucja nakazu rozbiórki jaką wszczął postanowieniem o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia Kierownik Urzędu Rejonowego jest w sposób ewidentny egzekucją należności niepieniężnej. Zatem organ ten nie był uprawniony do wszczęcia tej egzekucji, a Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego nie jest uprawniony do jej kontynuowania. B. i S. B.wywodzili, że przepisy dotyczące miejsca położenia majątku na które powołuje się Inspektor mogą mieć wyłącznie znaczenie dla określenia właściwości Urzędu Skarbowego a nie właściwości organu uprawnionego do prowadzenia egzekucji należności niepieniężnej - nakazu rozbiórki. W związku z powyższym wszelkie decyzje i postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym przez Urząd Rejonowy i Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dotknięte są wadą powodującą możliwość stwierdzenia ich nieważności na mocy art. 156 § 1 pkt. 1 k.p.a. Po rozpatrzeniu zażalenia Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego, postanowieniem z dnia 3 marca 2003 r., na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. w związku z art. 144 k.p.a. oraz art. 80 ust.2 pkt 2 i art. 83 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. -Prawo budowlane (t. j. Dz.U. z 2000r., Nr 106 poz. 1126 ze zm.) uchylił zaskarżone postanowienie i umorzył postępowanie organu I instancji w sprawie rozpatrzenia wniosku państwa B. z dnia 22 października 2002r. o umorzenie postępowania egzekucyjnego w przedmiocie nakazu rozbiórki obiektów budowlanych na działce nr [...] w [...]. W uzasadnieniu organ wskazał, że Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego nie posiada przymiotu organu egzekucyjnego w przedmiotowej sprawie. Występuje on natomiast jako wierzyciel w odniesieniu do decyzji nakazującej rozbiórkę, czyli wydanej w zakresie jego właściwości rzeczowej. Ponieważ strona zobowiązana pomimo nałożonej grzywny nie rozebrała przedmiotowych obiektów, a ponadto nie zapłaciła orzeczonej grzywny Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego (jako wierzyciel) podjął działania w celu jej ściągnięcia. Ściągnięcie należności wynikającej z obowiązku o charakterze pieniężnym następuje na wniosek wierzyciela, czyli Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego, skierowany do właściwego Urzędu Skarbowego. W świetle powyższego argument, iż Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w powiecie puckim działał jako organ egzekucyjny z naruszeniem właściwości miejscowej jest niezasadny, bowiem nie wszczynał on ani nie kontynuował postępowania egzekucyjnego a podejmował jedynie działania jako wierzyciel wynikające z ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz.U. z 2002r., Nr 110 poz. 968 ze zm.) i rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 listopada 2001 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. Nr 137 póz. 1541). Natomiast bezspornym jest, zdaniem organu, iż Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego będąc wierzycielem nie był organem właściwym w zakresie rozpatrzeniu wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego, dlatego organ odwoławczy zmuszony był uchylić zaskarżone postanowienie i umorzyć postępowanie organu pierwszej instancji w tym zakresie. Skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego na powyższe postanowienie wnieśli B. i S. B. żądając jego uchylenia oraz zarzucając brak podstawy prawnej do umorzenia postępowania, obrazę przepisów postępowania w szczególności art. 119-126 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w związku z art. 1a pkt. 13 i art. 22 §4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz art. 19 k.p.a. W uzasadnieniu skarżący wskazali, że zaskarżone postanowienie jest sprzeczne z prawem. Strona skarżąca poniosła, iż postępowanie egzekucyjne w zakresie egzekucji należności niepieniężnej prowadzonej przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego prowadzone było przez niewłaściwy organ. Zgodnie z art. 19 k.p.a. organy z urzędu przestrzegają swojej właściwości miejscowej. Na mocy art. 22 § 4 ustawy o egzekucji w administracji właściwym miejscowo jest w tym przypadku niewątpliwie organ, na którego obszarze działania dłużnik ma miejsce zamieszkania. Tym samym rozpoznając wniosek strony postępowania organ pierwszej instancji winien uznać się za niewłaściwy i umorzyć postępowanie egzekucyjne. Okoliczność, iż postanowienie organu o nałożeniu grzywny podlegało kontroli przez NSA nie może mieć jakiegokolwiek wpływu na obowiązki organu wynikające z ustalenia, iż jest on niewłaściwy miejscowo do prowadzenia niniejszej sprawy. NSA badał bowiem jedynie prawidłowość konkretnego postanowienia i wyrok NSA w tej sprawie nie może wiązać w zakresie właściwości organu do prowadzenia danego rodzaju postępowania. Strony nie wniosły bowiem o stwierdzenie nieważności postanowienia o nałożeniu grzywny lecz o umorzenie postępowania egzekucyjnego w przedmiocie egzekucji zobowiązania. W odpowiedzi na skargę organ drugiej instancji wniósł o jej oddalenie i odnosząc się do argumentów zawartych w zaskarżonym postanowieniu podtrzymał swoje stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Stosownie do art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. a postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, która sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2). W przedmiotowej sprawie skarga nie może zostać uwzględniona, albowiem treść zaskarżonego postanowienia nie narusza przepisów prawa. Jak wynika z treści skargi i złożonych do akt sprawy kopii pism strony skarżącej, domagała się ona od organu egzekucyjnego rozpatrzenia swego wniosku z dnia 22 października 2002 r. o umorzenie postępowania egzekucyjnego na podstawie zarzutu iż postępowanie egzekucyjne prowadzone było przez organ niewłaściwy miejscowo. Nie budzi wątpliwości, że strona postępowania miała prawo podniesienia takiego zarzutu, natomiast rozważenia wymaga problem, czy czynność ta była prawnie skuteczna. Zgodnie z regulacją art. 33 pkt 9 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz.U. z 2002r., Nr 110, poz. 968) podstawą zarzutu co do prowadzonej egzekucji administracyjnej może być prowadzenie tej egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny. W myśl art. 122 § 3 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji zobowiązanemu służy prawo zgłoszenia zarzutów i wniesienia zażalenia w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego (art. 33 i 34) oraz prawo wniesienia zażalenia na postanowienie o nałożeniu grzywny. Stosownie do art. 17 § 1 powyższej ustawy o ile przepisy niniejszej ustawy nie stanowią inaczej, rozstrzygnięcie i zajmowane przez organ egzekucyjny lub wierzyciela stanowisko w sprawach dotyczących postępowania egzekucyjnego następuje w formie postanowienia. Na postanowienie to służy zażalenie, jeżeli niniejsza ustawa lub Kodeks postępowania administracyjnego tak stanowi. Zażalenie wnosi się do organu odwoławczego za pośrednictwem organu egzekucyjnego w terminie 7 dni od dnia doręczenia lub ogłoszenia postanowienia. Jak wyżej wskazano skarżący mieli prawo złożyć zarzuty, jednocześnie obowiązani byli do zachowania siedmiodniowego terminu do ich złożenia. Jeśli pomimo uchybienia terminu organ egzekucyjny rozpoznał zarzuty, to stosownie do art. 138 § 1 k.p.a., organ wyższego stopnia rozpoznając zażalenie na postanowienie o rozpatrzeniu zarzutów uchyla postanowienie i umarza w tym zakresie. W taki przypadku nie ma bowiem podstaw do czynności organu egzekucyjnego, których uruchomienie może nastąpić wyłącznie w wyniku skutecznie wniesionego zarzutu. Odnosząc dotychczasowe spostrzeżenia do rozpatrywanej sprawy należy stwierdzić, że Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego zasadnie uchylił postanowienie organu pierwszej instancji i umorzył postępowanie w tym zakresie. Z akt sprawy wnika bowiem, że tytuł wykonawczy z dnia 3 grudnia 1998 r. oraz postanowienie o nałożeniu grzywny z tą sama datą zostały doręczone S. i B. B. w dniu 7 grudnia 1998 r., natomiast zarzuty wniesiono w dniu 24 października 2002 r. W związku z powyższym należy stwierdzić, iż czynność polegającą na wniesieniu zarzutu dokonano z uchybieniem terminu określonego w art. 17 § 1 w związku z art. 122 § 3 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Nadmienić należy również, że skarżący nie zwrócili się z prośbą o przywrócenie uchybionego terminu. Mając na względzie powyższe, rozstrzygnięcie organu odwoławczego uznać należy za prawidłowe. Z tych też przyczyn Wojewódzki Sad Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) w związku z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271) oddalił skargę.