II SA/Gd 564/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Alina Dominiak Sędziowie NSA Marek Gorski WSA Arkadiusz Despot-Mładanowicz (spr.) Protokolant Anna Zegan po rozpoznaniu w Gdańsku na rozprawie w dniu 5 lipca 2006 r. sprawy ze skargi I. i J. T. na decyzję Wojewody z dnia 30 lipca 2004 r. nr [...] w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i pozwolenia na budowę 1. oddala skargę; 2. przyznaje adwokatowi B. G. ze Skarbu państwa (Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku) kwotę 307,80 zł (trzysta siedem złotych osiemdziesiąt groszy) tytułem wynagrodzenia za pomoc prawną udzieloną skarżącym z urzędu. Starosta decyzją z dnia 28 czerwca 2004 r., powołując jako podstawę prawną art. 35 ust. 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane, odmówił M. S. i E. S. zatwierdzenia projektu budowlanego i wydania pozwolenia na nadbudowę budynku mieszkalnego, usytuowanego na działce nr [...] obr. [...] przy ul. [...] w L. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji podał, że stwierdził kompletność projektu budowlanego. Jednocześnie wskazał, iż kwestionuje prawidłowość wyboru rozwiązania urbanistyczno-architektonicznego jako niezgodnego z obowiązującym dla terenu inwestycji planem miejscowym, ponieważ nie nawiązuje do otaczającej bezpośrednio zabudowy. Organ wskazał, że przedmiotowa nieruchomość znajduje się zgodnie z planem na terenie elementarnym [...] o dominującej funkcji mieszkaniowej o niskiej intensywności. W punkcie 2 ustaleń szczegółowych brak ustaleń dotyczących kompozycji urbanistycznej z zastrzeżeniem § 5, który mówi, że obowiązują w niniejszym planie jednocześnie ustalenia ogólne, morfoplanistyczne i szczegółowe. W związku z tym dla tego obszaru obowiązują ustalenia ogólne i morfoplanistyczne. Działka nr [...] obr. [...] nie leży w systemie głównych przestrzeni publicznych i inwestowanie na niej nie wymaga dodatkowego opracowania urbanistyczno-architektonicznego, które należałoby uzgodnić z Burmistrzem Miasta. Dalej organ stwierdził, że § 4 planu zawiera ustalenia morfoplanistyczne dla stref [...]. W ust. 2 pkt 4 zawarto ustalenia form zabudowy. Projekt nie uwzględnił wymagań pkt 4.1 tych ustaleń, które są następujące: "nowa zabudowa w typie zabudowy (w rozumieniu planu) istniejącej." Natomiast "typ zabudowy – zespół następujących cech zabudowy: usytuowanie na działce, gabaryty, kształt dachu. Jeżeli w ustaleniu jest mowa o projektowanej zabudowie w typie zabudowy istniejącej – typ ten określa zabudowa istniejąca w bezpośrednim sąsiedztwie projektowanej." Organ wskazał, że w bezpośrednim sąsiedztwie projektowanej nadbudowy znajdują się budynki wybudowane w latach 70-tych, kryte płaskimi dachami. Wysokość tych budynków waha się od 5,5 m (na działce nr [...]) do ok. 7,5 m ( na działce nr [...]). Powierzchnia zabudowy tych budynków wynosi ok. 100 m2. Na działce nr [...] zaprojektowano budynek, którego wysokość do kalenicy dachu wyniesie 11,70 m n.p.t. Zatem jego gabaryty znacznie odbiegają od gabarytów budynków znajdujących się w bezpośrednim sąsiedztwie. Obiekt ten wysokością oraz kształtem dachu nawiązuje do budynku wielorodzinnego, usytuowanego przy tej samej ulicy, lecz nie w bezpośrednim sąsiedztwie budynku nadbudowywanego. W związku z powyższym organ I instancji odmówił zatwierdzenia projektu budowlanego i wydania pozwolenia na budowę. W odwołaniu inwestorów od powyższej decyzji wskazano, że występująca na przedmiotowych obszarze zabudowa ma charakter zróżnicowany, co pozwala na dostosowanie się do występujących na tym terenie form zabudowy i wysokości budynku. Plan zagospodarowania przestrzennego nie zawiera zakazu stosowania projektowanej formy zabudowy na tym terenie. Wojewoda decyzją z dnia 30 lipca 2004 r. uchylił powyższą decyzję i zatwierdził projekt budowlany oraz udzielił M. S. i E. S. pozwolenia na nadbudowę budynku. W uzasadnieniu organ odwoławczy podał, że w dniu 29 kwietnia 2004 r. do Starosty wpłynął wniosek E. S. i M. S. o udzielenie pozwolenia na nadbudowę budynku mieszkalnego położonego w L. przy ul. [...]. Po wszczęciu postępowania Starosta w dniu 20 maja 2004 r. wydał postanowienie zobowiązujące wnioskodawcę do uzupełnienia projektu budowlanego o część opisową, uzasadniającą nawiązanie do istniejącej zabudowy i spełnienie zapisów obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, a także o analizę nasłonecznienia sąsiedniego istniejącego budynku. W dniu 25 maja 2004 r. I. i J. T. złożyli w organie budowlanym swoje zastrzeżenia, zarzucając niespełnienie warunków nasłonecznienia swojego budynku oraz niezgodność z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego. Biuro projektowe [...] złożyło w dniu 4 czerwca 2004 r. opracowanie, które uzupełnia projekt o elementy wskazane przez Starostę w postanowieniu. Opracowanie zawiera również przekrój poprowadzony przez oba budynki, na którym wyrysowano strefę zacienienia. Po zapoznaniu się z nowymi materiałami w sprawie w dniu 16 czerwca 2004 r. I. i J. T. ponownie złożyli swoje zastrzeżenia zwracając uwagę na nieuwzględnienie okna w kondygnacji przyziemia, błędne ustalenie odległości między budynkami, jak również sposób sporządzenia analizy nasłonecznienia (zacienienie budynku). Projektant w dniu 27 czerwca 2004 r. złożył ponownie analizę nasłonecznienia dowodząc, iż zacienienie sąsiedniego budynku nie wystąpi w zakresie przekraczającym obowiązujące przepisy. Organ odwoławczy wskazał, że po przeanalizowaniu materiału zgromadzonego w sprawie ustalił, iż sporządzona przez projektanta analiza nasłonecznienia zawiera błędy. Dla L., leżącego na szerokości geograficznej [...] N i długości [...] E, najbardziej stromy kąt padania promieni słonecznych wynosi 35o27’, a nie jak podaje projektant 45o. Ponadto projektant uwzględnił tylko jeden przypadek dla wybranej przez siebie godziny, a nie dla całego przedziału czasu przesłaniania budynku, tj. między godziną 7.00 a 14.00. Organ II instancji podał, że z przeprowadzonej przez niego analizy wynika, iż między godziną 7.30 a 13.30 w okresie równonocny (21.III oraz 23.IX) zacieniona będzie ponad polowa wysokości okien wysokiego parteru budynku przesłanianego. Następnie organ odwoławczy stwierdził, że zgodnie z § 60 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie warunek nasłonecznienia uważa się za spełniony, jeżeli w czasie równonocny w godzinach między 7.00 a 17.00 zapewniony czas nasłonecznienia wynosi co najmniej 3 godziny. W mieszkaniu wielopokojowym dopuszcza się ograniczenie wymagania co najmniej do jednego pokoju, przy czym w śródmiejskiej zabudowie uzupełniającej dopuszcza się ograniczenie wymaganego czasu nasłonecznienia do 1,5 godziny. Organ wskazał, że wschód słońca następuje o godzinie 5.47 a zachód o godzinie 18.04. Tak więc między godziną 7.00 a 7.30 oraz 13.30 a 17.00 przez 4 godziny dziennie na żadne z okien nie będzie padał cień pochodzący od budynku przesłaniającego. Jednocześnie organ podkreślił, że zacienienie budynku w okresie pomiędzy marcem a wrześniem zmniejszy się znacząco w stosunku do opisanego powyżej, kiedy to maksymalny kąt padania promieni słonecznych osiągnie wartość 58,84o. Tak więc z ustaleń organu odwoławczego wynika, iż warunek nasłonecznienia zgodnie z obowiązującymi przepisami został spełniony. Odnosząc się do zapisów obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego organ II instancji stwierdził, że Starosta niewłaściwie zinterpretował jego zapisy. Ustalenia morfoplanistyczne zawarte w § 4, odnoszące się do strefy [...] definiujące formę zabudowy dotyczą wyłącznie budowy nowej. Punkt 4.1 w/w paragrafu brzmi "Nowa zabudowa w typie zabudowy/.../". Nową zabudowę należy rozumieć jako budowę budynku od podstaw lub też jako odbudowę budynku. Projektowana rozbudowa dotyczy istniejącego już budynku, który znajduje się na skrzyżowaniu ulic [...] i [...]. Przebudowa budynku polega na nadbudowie. Zdaniem organu odwoławczego uzasadnione jest zaakcentowanie bryły budynku, tym bardziej, że utrzymana będzie skala budynku po przeciwnej stronie ul. [...] oraz budynku przy ul. [...] (następny w pierzei za działką nr [...]). Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku wnieśli I. i J. T., zarzucając błędną wykładnię prawa materialnego – ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane w zakresie możliwości rozbudowy obiektów budowlanych. W uzasadnieniu skargi skarżący podali, że organ odwoławczy oparł się na opinii architekta powołanego na wniosek strony, która wniosła odwołanie i organ nie pozwolił skarżącym ustosunkować się do złożonej dokumentacji i ewentualnie zawnioskować opinii innego biegłego. Zatem został naruszony art. 10 § 1 k.p.a. Nadto skarżący podali, że nadbudowa sąsiedniego budynku spowoduje, że ich dom, znajdujący się na sąsiedniej działce, będzie znajdował się w półcieniu. Wznoszenie tego rodzaju obiektów jest niedopuszczalne bez uprzedniej zgody właściciela obiektu tzw. służebnego. Zakres rozbudowy jest tak dalece idący, że powoduje istotne zmiany w zagospodarowaniu przyległego terenu i nie ma podstaw, aby wyłączyć tą inwestycję z obowiązku przestrzegania ustalonego w planie typu zabudowy. Jednocześnie skarżący zarzucili, że przy ocenie nasłonecznienia uwzględniono okno wysokiego parteru, a nie uwzględniono również okna usytuowanego na niższej kondygnacji, gdzie ze względu na inwalidztwo strony skarżącej przebywa ona najczęściej. Wojewoda w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Uczestniczka postępowania E. S. wniosła o oddalenie skargi, zaznaczając, że organ II instancji dokonał oceny zgromadzonego materiału dowodowego, nie prowadząc uzupełniającego postępowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest niezasadna, gdyż zaskarżona decyzja nie narusza prawa w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie. Zgodnie z art. 3 pkt 6 Prawa budowlanego przez budowę należy rozumieć wykonywanie obiektu budowlanego w określonym miejscu, a także odbudowę, rozbudowę, nadbudowę obiektu budowlanego. Niniejsza definicja wyraźnie rozróżnia wykonanie obiektu budowlanego od podstaw, jego odbudowę, a także rozbudowę i nadbudowę. Nadbudowa obiektu budowlanego może dotyczyć tylko istniejącego obiektu i polega ogólnie rzecz biorąc na wykonaniu elementów obiektu wpływających na jego wysokość. W przedmiotowej sprawie zaskarżona decyzja rozstrzyga o pozwoleniu na nadbudowę budynku mieszkalnego. Zatem z całą pewnością niniejszej nadbudowy nie można traktować jako realizacji nowej zabudowy. Z treści § 4 pkt 4 miejscowego planu ogólnego zagospodarowania przestrzennego miasta L. wynika, że zapis planu w punkcie 4.1 dotyczy nowej zabudowy. Wobec tego, że przedmiotowa inwestycja polegać ma na nadbudowie istniejącego budynku i w związku z tym nie stanowi nowej zabudowy, niniejszy przepis nie może mieć zastosowania jako zakazujący planowanej nadbudowy. Należy stwierdzić, że z przepisów § 4 pkt 4 niniejszego planu, dotyczących ustalenia form zabudowy nie wynikają, żadne ograniczenia dotyczące nadbudowy budynków. Ograniczenie takie uregulowane zostało w § 3 pkt 4.1 planu, zgodnie z którym wyklucza się lokalizację obiektów i budowli o wysokości przekraczającej 80 m. Planowana nadbudowa budynku mieszkalnego nie spowoduje przekroczenia wysokości 80 m, a zatem zgodna jest z niniejszym zapisem planu. Odnośnie dachu mansardowego planowanego w ramach nadbudowy należy stwierdzić, że zapisy planu nie wykluczają możliwości zmiany dachu płaskiego na dach mansardowy. Wskazać należy, iż nawet w przypadku nowej zabudowy odstąpiono od obowiązku zachowania dachu płaskiego o ile z działki inwestora widoczna jest zabudowa o innym kształcie dachu usytuowana w tym samym kwartale zabudowy lub przy tej samej ulicy (§ 4 pkt 4.1 planu). Zatem skoro przy nowej zabudowie nie istnieje obowiązek zachowania dachu płaskiego, to tym bardziej ograniczenia tego typu nie dotyczą istniejących budynków, o ile z działki, na której znajduje się budynek, w którym planuje się zmianę konstrukcji dachu widoczna jest zabudowa o innym kształcie dachu. W niniejszej sprawie nie budził wątpliwości fakt, że z działki inwestorek widoczne są budynki z dachem mansardowym, znajdujące się w tym samym kwartale zabudowy jak i przy tej samej ulicy. Wobec powyższego należy stwierdzić, że zapisy miejscowego planu ogólnego zagospodarowania przestrzennego miasta L. nie mogą stanowić podstawy uzasadniającej odmowę zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę planowanej przez inwestorski nadbudowy. Zatem organ odwoławczy prawidłowo uznał, że projekt budowlany przedłożony przez inwestorki jest zgodny z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego (art. 35 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego). Zgodnie z § 60 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie pokoje mieszkalne powinny mieć zapewniony czas nasłonecznienia co najmniej 3 godziny w dniach równonocy (21 marca i 21 września) w godzinach 7.00-17.00. W mieszkaniu wielopokojowym dopuszcza się ograniczenie niniejszego wymagania co najmniej do jednego pokoju (ust. 2 § 60). Jak wynika z analizy nasłonecznienia przeprowadzonej przez organ odwoławczy powyższe wymagania dotyczące nasłonecznienia zostały zachowane w stosunku do nieruchomości skarżących. W dniach równonocy czas nasłonecznienia w godzinach 7.00-17.00 wynosić będzie 4 godziny. Wobec powyższego stwierdzić należy, że planowana nadbudowa nie spowoduje naruszenia warunków technicznych dotyczących nasłonecznienia nieruchomości skarżących. Zatem projekt budowlany zgodny jest z przepisami techniczno-budowlanymi (art. 35 § 1 pkt 2 Prawa budowlanego). Ponadto należy stwierdzić, że projekt budowlany jest kompletny oraz wykonany zgodnie z przepisami (art. 35 ust. 1 pkt 3 i 4 Prawa budowlanego). Z powyższego wynika, że przedłożony przez inwestorki projekt budowlany spełnia wymagania określone w art. 35 ust. 1 pkt 1-4 Prawa budowlanego, co oznacza, że organ budowlany zobowiązany był wydać decyzję o pozwoleniu na budowę (art. 35 ust. 4 Prawa budowlanego). Przepis art. 35 ust. 4 Prawa budowlanego jednoznacznie ustala, że właściwy organ administracji-architektoniczno budowlanej nie może odmówić wydania pozwolenia na budowę, jeżeli spełnione zostały wymagania, o których mowa w tym ustępie oraz ustępie 1. Niniejszy przepis nie dopuszcza jakiejkolwiek uznaniowości w sprawie wydania pozwolenia na budowę, jak też możliwości wprowadzenia dalszych warunków, uzależniających wydanie tego pozwolenia. Oznacza to, że w przypadku stwierdzenia, że projekt budowlany odpowiada wymaganiom, określonym przepisami prawa organ zobligowany jest wydać pozwolenie na budowę. Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 10 § 1 k.p.a., w ocenie Sądu, nie doszło do pozbawienia skarżących możliwości czynnego udziału w postępowaniu przed organem odwoławczym. Skarżący zostali powiadomieni o wniesieniu odwołania od decyzji organu I instancji, co potwierdzili na rozprawie w dniu 5 lipca 2006 r. Organ II instancji w istocie rzeczy nie przeprowadził uzupełniającego postępowania dowodowego, lecz dokonał wyłącznie analizy nasłonecznienia w oparciu o dokumenty zgromadzone przez organ I instancji, a więc znane skarżącym, oraz dane geograficzne, które nie wymagają przeprowadzenia żadnego dowodu. Zatem w postępowaniu odwoławczym, wbrew twierdzeniom skarżących, nie doszło do wydania żadnej opinii. Nadto należy zauważyć, że organ I instancji odmówił wydania decyzji o pozwoleniu na budowę nie ze względu na naruszenie warunków technicznych dotyczących nasłonecznienia, lecz wyłącznie z uwagi na odmienną interpretacją zapisów planu zagospodarowania przestrzennego. Organ odwoławczy dokonał oceny zebranego w postępowaniu przed organem I instancji materiału dowodowego i rozstrzygnął sprawę co do jej istoty. Wobec powyższego należy stwierdzić, iż nie doszło do naruszenia art. 10 § 1 k.p.a., w sposób który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Mając powyższe okoliczności na względzie Sąd na mocy art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku. O wynagrodzeniu adwokata z urzędu Sąd orzekł na postawie art. 250 P.p.s.a. w związku z § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.).