II SA/Gd 565/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: sędzia NSA Zdzisław Kostka po rozpoznaniu w dniu 17 stycznia 2006 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi S. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 24 maja 2005 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego w sprawie pomocy w formie usług opiekuńczych uchyla zaskarżoną decyzję. Burmistrz decyzją z dnia 15 kwietnia 2005 r. odmówił przyznania M. K. osiemdziesięcioośmio letniej inwalidce pierwszej grupy pomocy w formie usług opiekuńczych. Odwołanie od tej decyzji wniósł syn M. K. – skarżący S. K. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 24 maja 2005 r. nr [...] umorzyło postępowanie odwoławcze. Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z art. 127 § 1 i art. 28 k.p.a. od decyzji wydanej przez organ pierwszej instancji odwołanie służy stronie, którą jest każdy czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie oraz, że postępowanie w sprawie przyznania usług opiekuńczych dotyczy M. K., w związku z czym odwołanie od decyzji organu pierwszej instancji może złożyć tylko ona lub inna osoba za jej zgodą. Powołano się przy tym na art. 106 ust. 6 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej. Dalej wskazano, że z akt sprawy wynika, iż M. K. nie złożyła oświadczenia upoważniającego skarżącego do wniesienia odwołania. Zaznaczono, że znajdującym się w aktach upoważnieniem M. K. upoważniła skarżącego tylko do wglądu do protokołów wywiadów. W związku z tym stwierdzono, że odwołanie od decyzji organu pierwszej instancji zostało wniesione przez osobę nieuprawnioną, co skutkuje, na mocy art. 105 § 1 k.p.a., umorzeniem postępowania odwoławczego. W skardze do sądu administracyjnego, do której skarżący dołączył pełnomocnictwo od M. K. do wniesienia odwołania od decyzji Burmistrza z dnia 15 kwietnia 2005 r., skarżący twierdził, że w oparciu o art. 33 § 4 k.p.a. uznał, iż pełnomocnictwo jest zbędne. Podniósł przy tym, iż takie stanowisko podzielił organ pierwszej instancji, który nie żądał od niego pełnomocnictwa. W odpowiedzi na skargę wniesiono o jej oddalenie. Wskazano przy tym, że art. 33 § 4 k.p.a. nie miał zastosowania, gdyż były wątpliwości, co do istnienia i zakresu upoważnienia, które wynikały z żądania przez organ pierwszej instancji pełnomocnictwa od skarżącego do przejrzenia protokołów wywiadów. Rozpoznając skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest zasadna, aczkolwiek nie z powodów w niej wskazanych. Zgodnie z art. 14 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. nr 64, poz. 593 ze zm.) w sprawach nieuregulowanych w ustawie stosuje się odpowiednio przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej. Jednym z przepisów ustawy o pomocy społecznej stanowiących inaczej niż Kodeks postępowania administracyjnego jest art. 106 ust. 6. Przepis ten stanowi, że odwołanie od decyzji w sprawie świadczeń z pomocy społecznej może złożyć inna osoba za zgodą osoby ubiegającej się o świadczenie. Jest to zatem odstępstwo od przepisu Kodeksu postępowania administracyjnego, który stanowi, że tylko strona może wnieść odwołanie (art. 127 § 1) oraz odstępstwo od przepisu, który stanowi, że strona może działać przez pełnomocnika (art. 32). W pierwszym przypadku został rozszerzony krąg podmiotów mogących wnieść odwołanie, w drugim zaś poszerzono formy działania za stronę postępowania administracyjnego. Uregulowanie to jest podobne do jednego z trybów składania wniosków o przyznanie świadczenia z pomocy społecznej przewidzianego w art. 102 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, gdzie stanowi się, że świadczenia z pomocy społecznej są udzielane na wniosek osoby zainteresowanej, jej przedstawiciela ustawowego albo innej osoby, za zgodą osoby zainteresowanej lub jej przedstawiciela ustawowego. Jest to zatem wyraz tendencji odformalizowania postępowania administracyjnego w sprawie przyznania świadczenia z pomocy społecznej, co jest zrozumiałe, jeżeli zważy się, iż świadczenia te często są przyznawane osobom nieporadnym lub będącym w podeszłym wieku i w złym stanie zdrowia. W związku z tym przepis art. 106 ust. 6 ustawy o pomocy społecznej należy interpretować w ten sposób, aby najskuteczniej zapewnić możliwość wniesienia odwołania w interesie osoby ubiegającej się o świadczenie z pomocy społecznej. Między innymi należy przyjąć, że zgoda na wniesienie odwołania, którą musi wyrazić osoba ubiegająca się o świadczenie z pomocy społecznej nie musi być wyrażona na piśmie. Żądanie tej zgody na piśmie powodowałoby, iż nie różniła by się ona w praktyce niczym od przewidzianego w Kodeksie postępowania administracyjnego pełnomocnictwa. Nie można w związku z tym z góry, bez stosownego wyjaśnienia, przyjmować, iż odwołanie wniesione nie przez osobę ubiegającą się o przyznanie świadczenia z pomocy społecznej, nawet jeżeli jest sformułowane tak, jakby pochodziło od osoby nieuprawnionej, nie jest właśnie odwołaniem wniesionym za zgodą osoby ubiegającej się o przyznanie świadczenia. Szczególnie nie można tak postąpić, jeżeli z okoliczności sprawy wynika, iż osoba ubiegająca się o świadczenie z pomocy społecznej jest osobą starszą i schorowaną a odwołanie pochodzi od opiekującego się nią jej dziecka. W takich okolicznościach zgodnie z ogólnym nakazem wynikającym z art. 7 k.p.a. podejmowania przez organ administracji publicznej niezbędnych kroków do załatwienia sprawy z uwzględnieniem interesu obywatela należy wyjaśnić, niekoniecznie żądając pisemnej zgody ale na przykład pytając się o tą zgodę za pośrednictwem pracownika socjalnego (co w przypadku organu odwoławczego można uczynić na podstawie art. 136 k.p.a.), czy osoba ubiegająca się o świadczenie z pomocy społecznej wyraża zgodę na wniesienie odwołania przez inną osobę, która nie jest stroną postępowania administracyjnego. W takich okolicznościach nie można bez tych dodatkowych wyjaśnień uznać, że odwołanie zostało wniesione przez osobę nieuprawnioną i z tego względu umorzyć postępowanie odwoławcze. Tak postępując organ administracji publicznej narusza przepisy postępowania (art. 106 ust. 6 ustawy o pomocy społecznej oraz art. 7 k.p.a.) w stopniu, który może mieć istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż nie sposób wykluczyć, iż osoba ubiegająca się o świadczenie z pomocy społecznej wyrazi zgodę na wniesienie odwołania. Mając powyższe na uwadze a nadto fakt, iż w niniejszej sprawie odwołanie wniósł syn starszej i schorowanej osoby ubiegającej się o świadczenie z pomocy społecznej Sąd na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) uwzględnił skargę i uchylił zaskarżoną decyzję. Ponownie rozpoznając sprawę organ odwoławczy uwzględni, że M. K. w pełnomocnictwie z dnia 16 czerwca 2005 r., które zostało dołączone do skargi, upoważniła skarżącego także do złożenia odwołania od decyzji Burmistrza z dnia 15 kwietnia 2005 r., co niewątpliwie zastępuje zgodę na wniesienia odwołania, o której mówi się w art. 106 ust. 6 ustawy o pomocy społecznej. Wobec tego, że skarżący wniósł o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym (pismo z dnia 5 grudnia 2005 r.), zaś Samorządowe Kolegium Odwoławcze w terminie 14 dni od zawiadomienia o złożeniu tego wniosku nie zażądało przeprowadzenia rozprawy, Sąd na mocy art. 119 pkt 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi rozpoznał sprawę w trybie uproszczonym, czyli stosownie do art. 120 tej ustawy na posiedzeniu niejawnym w składzie jednego sędziego.