II SA/Gd 566/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Jadwiszczok (spr.) Sędzia WSA Mariola Jaroszewska Asesor WSA Magdalena Dobek - Rak po rozpoznaniu w dniu 20 lutego 2019 r. w Gdańsku w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi P. G. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 23 lipca 2018 r., nr [...] w przedmiocie opinii w sprawie wstępnego projektu podziału nieruchomości 1. uchyla zaskarżone postanowienie oraz postanowienie Wójta Gminy z dnia 27 kwietnia 2018 r., nr [...], 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego P. G. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. P. G. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 23 lipca 2018 r., sygn. akt [..], którym utrzymano w mocy postanowienie Wójta Gminy z dnia 27 kwietnia 2018 r., sygn. akt [..], negatywnie opiniujące wstępny projekt podziału nieruchomości o nr [..]-[..], położonych w obrębie S., gmina S. Zaskarżone postanowienie wydane zostało w następującym stanie faktycznym i prawnym: Wnioskiem z dnia 20 kwietnia 2018 r. skarżący zwrócił się do Wójta Gminy o zaopiniowanie wstępnego projektu podziału działek nr [..]-[..], położonych w obrębie S., dokonywanego w celu poszerzenia działki nr [..] zgodnie z art. 93 ust. 2a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2018 r., poz. 121 ze zm.) - zwanej dalej jako u.g.n. W toku postępowania wyjaśniającego organ ustalił, że działki podlegające podziałowi stanowią tereny rolne, a projekt podziału zakłada powstanie działek o nr: [..] o pow. 0,0234 ha, [..] o pow. 0,0108 ha oraz [..] o pow. 0,0072 ha - na powiększenie działki nr [..], a także nr: [..] o pow. 0,2969 ha, [..] o pow. 0,2999 ha oraz [..] o pow. 0,2953 ha. W związku z tym, że na przedmiotowym terenie nie obowiązuje żaden miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego, organ zbadał zgodność podziału z innymi przepisami prawa stwierdzając, że wydzielenie działek nr [..]-[..] o powierzchniach mniejszych niż 0,3000 ha i nieprzeznaczonych na powiększenie sąsiedniej nieruchomości ani na drogę wewnętrzną, jest sprzeczne z art. 93 u.g.n. W tym stanie rzeczy postanowieniem z dnia 27 kwietnia 2018 r. Wójt Gminy negatywnie zaopiniował wstępny projekt podziału działek o nr [..]-[..] w S. Stanowisko organu zakwestionował skarżący, który we wniesionym zażaleniu podkreślił, że podział mający na celu wydzielenie działek nr [..]-[..], które mają stanowić poszerzenie nieruchomości nr [..], jest zgodny z art. 93 ust. 2a u.g.n. Zaznaczył, że intencją właścicieli działki nr [..] jest poprawa jej wymiarów umożliwiająca wykorzystanie jej jako drogi wewnętrznej. Na skutek rozpoznania zażalenia Samorządowe Kolegium Odwoławcze uznało, że podniesione w nim zarzuty nie są zasadne i postanowieniem z dnia 23 lipca 2018 r. utrzymało w mocy postanowienie organu I instancji. Uzasadniając wydane rozstrzygnięcie Kolegium wskazało, że skutkiem czynności podziałowych zawartych we wniosku strony będzie naruszenie art. 93 ust. 2a u.g.n., albowiem powstaną m.in. działki nr [..]-[..] o powierzchniach mniejszych niż 0,3000 ha. Podobny skutek nastąpi przy zastosowaniu art. 93 ust. 3a u.g.n., gdyż w ocenie organu można wyłączyć stosowanie art. 93 ust. 2a u.g.n. tylko, gdy w wyniku podziału nie nastąpił zmniejszenie powierzchni dotychczasowych działek poniżej 0,3000 ha nawet, gdy podział dotyczy nieruchomości rolnych będących własnością tego samego właściciela. Końcowo Kolegium zwróciło uwagę, że udział we współwłasności poszerzonej drogi wewnętrznej stanowiącej działkę nr [..] mają także J. i H. L., zatem przedmiotowe postępowanie podziałowe, zmierzające do poszerzenia drogi wewnętrznej, musi zapewnić udział wszystkim współwłaścicielom tej nieruchomości, gdyż przysługuje im status stron. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku P. G. zarzucił naruszenie art. 93 ust. 2a u.g.n. stając na stanowisku, że nowo wydzielone działki nr [..]-[..], jako przeznaczone na powiększenie sąsiedniej nieruchomości, mogą mieć powierzchnię mniejszą niż 0,3000 ha. Także w odniesieniu do działek nr [..]-[..] nie następuje naruszenie art. 93 ust. 2a u.g.n., albowiem w tym wypadku ustawodawca nie uregulował kwestii dotyczącej przeznaczenia i powierzchni. W jego ocenie przepisy ustawy nie nakazują, aby każda z powstałych po podziale działek o powierzchni mniejszej niż 0,3000 ha była następnie przyłączona do innej nieruchomości, czy też by każda z pozostałych działek posiadała powierzchnię większą niż wskazana w art. 93 ust. 2a u.g.n. Wymogi materialne (powierzchnia i przeznaczenie) zostały bowiem ograniczone do jednej, a nie każdej działki powstałej w wyniku podziału. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko wyrażone w sprawie. Kolegium podkreśliło, że zawarty w art. 93 ust. 2a u.g.n. wyjątek dotyczący powierzchni działek mniejszych niż 0,3000 ha wydzielonej na powiększenie nieruchomości sąsiedniej nie oznacza, że pozostałe wydzielone działki mogą mieć dowolną powierzchnię. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Zaskarżone postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 23 lipca 2018 r. jak i poprzedzające je postanowienie Wójta Gminy z dnia 27 kwietnia 2018 r. wydane zostały z naruszeniem przepisu prawa materialnego. Stanowiący podstawę kontrolowanych postanowień art. 93 ust. 4 u.g.n. stanowi, że zgodność proponowanego podziału nieruchomości z ustaleniami planu miejscowego, z wyjątkiem podziałów, o których mowa w art. 95, opiniuje wójt, burmistrz albo prezydent miasta. W przypadku podziału nieruchomości położonej na obszarze, dla którego brak jest planu miejscowego, opinia dotyczy spełnienia warunków, o których mowa w art. 94 ust. 1. Przepis art. 94 ust. 1 u.g.n. stanowi, że w przypadku braku planu miejscowego - jeżeli nieruchomość jest położona na obszarze nieobjętym obowiązkiem sporządzenia tego planu - podziału nieruchomości można dokonać, jeżeli: 1) nie jest sprzeczny z przepisami odrębnymi, albo 2) jest zgodny z warunkami określonymi w decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu. Orzekające w niniejszej sprawie organy negatywnie zaopiniowały wstępny projekt podziału nieruchomości o nr [..]-[..], położonych w obrębie S., wskazując, że nie jest on zgodny z przepisem art. 93 ust. 2a u.g.n., gdyż zaplanowany przez skarżącego podział spowoduje powstanie także działek nr [..]-[..] o powierzchniach mniejszych niż 0,3000 ha każda i żadna z tych działek nie jest przeznaczona na powiększenie sąsiedniej nieruchomości ani na drogę wewnętrzną. Przepis art. 93 ust. 2a u.g.n. stanowi, że podział nieruchomości położonych na obszarach przeznaczonych w planach miejscowych na cele rolne i leśne, a w przypadku braku planu miejscowego wykorzystywanych na cele rolne i leśne powodujący wydzielenie działki gruntu o powierzchni mniejszej niż 0,3000 ha, jest dopuszczalny pod warunkiem, że działka ta zostanie przeznaczona na powiększenie sąsiedniej nieruchomości lub dokonana zostanie regulacja granic między sąsiadującymi nieruchomościami. W decyzji zatwierdzającej podział nieruchomości określa się termin na przeniesienie praw do wydzielonych działek gruntu, który nie może być dłuższy niż 6 miesięcy od dnia, w którym decyzja zatwierdzająca podział nieruchomości stała się ostateczna. Przepisu nie stosuje się w przypadku podziałów nieruchomości, o których mowa w art. 95. Jednakże, wbrew stanowisku orzekających w sprawie organów, Sąd jest zdania, że spełnienie warunków zawartych w art. 93 ust. 2a u.g.n. dotyczy wyłącznie nowo wydzielonej działki przeznaczonej na powiększenie sąsiedniej nieruchomości lub regulacji granic między sąsiadującymi nieruchomościami a nie wszystkich działek powstałych w wyniku tego podziału (zob. także wyrok WSA w Warszawie z dnia 14 grudnia 2010 r. sygn. akt I SA/Wa 544/10, https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Zauważyć bowiem trzeba, że w części wstępnej art. 93 ust. 2a u.g.n. jest mowa o wydzieleniu działki z działki a nie o wydzieleniu działek. Sposób redakcji treści art. 93 ust. 2a u.g.n. koncentruje się na pojęciu wydzielenia działki/wydzielonej działki. Ustawodawca zakłada, że przy podziale danej działki zainteresowany podmiot może być zainteresowany szczególnie właśnie wydzieleniem pewnej/określonej działki a pozostała w wyniku omawianego podziału działka/część działki jest w tym wypadku dla tego podmiotu, w motywacji/celu podziału względnie obojętna (nie stanowi zatem działki wydzielanej) (zob. wyrok WSA w Krakowie z dnia 9 kwietnia 2018 r., sygn. akt II SA/Kr 204/18, https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Przepis art. 93 ust. 2a nie wymaga bowiem, dla dopuszczalności podziału, konieczności przyłączenia każdej z nowo powstałych działek do nieruchomości sąsiedniej. Przepis ten nie stanowi więc, że po podziale nie może pozostać w dalszej współwłasności wnioskodawców działka o mniejszej powierzchni niż 0,3000 ha (zob. wyrok WSA w Warszawie z dnia 22 lutego 2013 r., sygn. akt I SA/Wa 2105/12, https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Zauważyć zaś należy, że skarżący wystąpił o zaopiniowanie wstępnego projektu podziału działek nr [..]-[..] w obrębie S. na działki nr: [..] o powierzchni 0,0234 ha, [..] o powierzchni 0,0108, [..] o powierzchni 0,0072 - na powiększenie działki nr [..] oraz na działki nr: [..] o powierzchni 0,2969 ha, [..] o powierzchni 0,2999 ha i [..] o powierzchni 0,2953 ha. Jedynie więc działki nr [..]-[..] mają zostać przeznaczone na powiększenie działki nr [..] i dla tych działek wymagany jest określony w art. 93 ust. 2a wymóg. Z kolei, powstałe po podziale działki nr [..]-[..] są działkami obojętnymi dla dokonywanego podziału. Dlatego też nie może mieć do nich zastosowania wymóg określony w art. 93 ust. 2a u.g.n. Z uwagi na powyższe Sąd nie mógł zaakceptować stanowiska orzekających w sprawie organów i dokonanej przez nich wykładni art. 93 ust. 2a u.g.n. Dlatego też, Sąd uznał, że zarówno zaskarżone postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 23 lipca 2018 r. jak i poprzedzające je postanowienie Wójta Gminy z dnia 27 kwietnia 2018 r. wydane zostały z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy. Jednocześnie, odnosząc się do stanowiska Kolegium wyrażonego w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, zgodnie z którym w postępowaniu podziałowym należy zapewnić udział wszystkich współwłaścicieli drogi wewnętrznej, na poszerzenie której powstałe po podziale działki są przeznaczone, a więc i H. L., Sąd wyjaśnia, że zgodność podziału z ustaleniami planu miejscowego jest podstawową przesłanką dopuszczalności podziału, o którym ostatecznie rozstrzyga decyzja o podziale lub orzeczenie sądu. Postępowanie w sprawie zaopiniowania proponowanego podziału nieruchomości nie jest przy tym odrębnym postępowaniem, lecz pierwszym etapem postępowania podziałowego, a zatem obowiązek zapewnienia stronom tego postępowania czynnego udziału dotyczy nie tylko tej części postępowania, która zmierza do merytorycznego rozpoznania sprawy, lecz także tego wstępnego, opiniującego etapu. Jednakże, zgodnie z art. 97 u.g.n. stroną postępowania o podział nieruchomości jest jej właściciel, a także użytkownik wieczysty tej nieruchomości oraz osoby, którym przysługuje ograniczone prawo rzeczowe, jeśli wykażą swój interes prawny w rozumieniu art. 28 K.p.a. Interesu prawnego nie można zatem wyprowadzić ani z samego tytułu prawa własności czy użytkowania wieczystego sąsiednich działek, ani z innych tytułów do nieruchomości (tak: wyrok NSA z dnia 3 września 1999 r., sygn. akt II SA/Wr 933/98, niepubl.). Osoba nieposiadająca więc żadnego tytułu prawnego do nieruchomości będącej przedmiotem podziału (w uproszczeniu: podmiot niebędący właścicielem ani dysponentem innych praw właścicielskich, ani też spadkobiercą takich podmiotów) nie może być w zasadzie stroną takiego postępowania, a zatem nie może skutecznie uczestniczyć w tym postępowaniu, gdyż nie ma interesu prawnego do występowania w postępowaniu zwykłym w charakterze strony (patrz wyrok NSA z dnia 9 marca 2011 r., sygn. akt I OSK 669/10, https://orzeczenia.nsa.gov.pl). W postępowaniu podziałowym właścicielom działek sąsiadujących z działką podlegającą podziałowi, przysługują prawa strony choć tylko w takim zakresie, w jakim organ dokonujący podziału ingeruje swoimi działaniami w wykonywanie przez nich prawa własności. Taka sytuacja ma miejsce np., gdy w wyniku podziału właściciele nieruchomości sąsiadujących zostaną pozbawieni dostępu do drogi publicznej (por. art. 93 ust. 3 u.g.n.). Gdyby zatem okazało się, że projektowany podział nieruchomości wykracza poza granice dzielonej nieruchomości, to należy przyjąć, że w postępowaniu podziałowym właścicielom działek sąsiadujących z działką podlegającą podziałowi, przysługują prawa strony, jednakże tylko w takim zakresie, w jakim organ dokonujący podziału ingeruje swoimi działaniami w wykonywanie przez nich prawa własności (zob. wyrok NSA z dnia 14 października 2009 r., sygn. akt I OSK 91/09, https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Sam więc fakt, że H. L. jest współwłaścicielem działki nr [..], na poszerzenie której dokonywany jest w niniejszej sprawie podział działek nr [..]-[..] nie czyni go stroną niniejszego postępowania. Z akt sprawy nie wynika zaś, aby H. L. dążył do wykazania swojego interesu prawnego do bycia stroną w niniejszym postępowaniu. Nie zapewnienie mu więc czynnego udziału w przedmiotowym postępowaniu nie mogło mieć wpływu na wynik sprawy. Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.) – zwanej dalej p.p.s.a., orzekł jak w punkcie 1 wyroku. O kosztach postępowania Sąd orzekł zaś w punkcie 2 wyroku na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 1 p.p.s.a. Sąd orzekł w niniejszej sprawie na posiedzeniu niejawnym w postępowaniu uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 p.p.s.a., zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Ponownie rozpoznając sprawę orzekające w sprawie organy, z uwagi na treść art. 153 p.p.s.a., uwzględnią ocenę prawną i wskazania co dalszego postępowania wyrażone w wydanym w niniejszej sprawie wyroku.